(1602 S. K. m. 42)
Davacı vekili 16.4.1993 tarihinde kayda geçen dava dilekçesinde özetle; davacının Sağlık Astsubay Hazırlama Okulu 3 ncü sınıf öğrencisi olarak öğrenimine devam ederken Okul Disiplin Kurulunun 17.2.1993 tarihli kararı ve aynı tarihi komutanlık onayı ile okuldan ilişiğinin kesilmesine karar verildiğini ve müvekkilinin okulla olan ilişkisinin kesildiğini, Disiplin Kurulu Kararının Yasaklanmış Yayın Bulundurma ve Okuma kökünde, bir gerekçe ihtiva ettiğini, yine bu gerekçenin yasal, objektif dayanağı olarak da Silahlı Kuvvetler Astsubay Hazırlama Okulları Yönetmeliği ve Kara Kuvvetleri Bünyesindeki Orta Dereceli Askeri Okullar Disiplin Yönergesi (5314) 'nin 23 ncü maddesi (c) fıkrası (7) bendinin gösterildiğini, ilgili yönetmelik ve yönergeler hükümlerinin Yasalara ve Anayasaya aykırı olduğunu, iptale gerekçe gösterilen yönergenin 23 ncü maddesinin Anayasanın 25 nci maddesine aykırı olduğunu işlemin maddi dayanağının gerçek olmadığını ileri sürerek okunan kitaplarla ilgili hiçbir Mahkemenin Yasaklama Kararının mevcut olmadığını, idarenin anılan kitaplar ile ilgili olarak kendi kendisine yasak yayın değerlendirmesi yaptığını iddia ederek davacının Sağlık Astsubay Hazırlama Okulundan ilişiğinin kesilmesine ilişkin işlemin ve Orta Dereceli Askeri Okullar Disiplin Yönergesinin 23 ncü maddesinin iptalini talep ve dava etmiştir.
Dava dosyasındaki ve konuya ilişkin gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden; davacının Sağlık Astsubay Hazırlama Okulu K. lığı 3 ncü sınıfında, okurken 15 ŞUBAT 1993 günü Öğrenci Amirliği tarafından saat 16.00'da yapılan planlı genel aramada 3 ncü sınıf öğrencisi .................'in kısımdaki sırasının gözünde Gençliğin İmanı Sorularla Çaldılar ve Kürt Soruşturması isimli kitapların bulunduğu, bunun üzerine anılan şahsın defter, kitap, dolap ve elbiseleri üzerinde yapılan aramalarda elde edilen belgeler sonucu Öğrenci Amirliğinin talebi üzerine Okul Disiplin Kurulunun 17 ŞUBAT 1903 tarihinde toplandığı Okul Disiplin Kuruluna çıkarılma sebebinin açıklandığı, yapılan soruşturma ve alınan ifadeler sonucunda .................'in Silahlı Kuvvetler Orta Dereceli Askeri Okullar Disiplin Yönergesinin 23 ncü maddesi (c) fıkrası (7) bendi gereğince okuldan çıkarılmaya karar verildiği, kararın onaylanmasına kadarki süre içerisinde anılan yönergenin 23 ncü maddesi (e) fıkrası gereğince davacının geçici olarak okuldan uzaklaştırıldığı, kararın onanmasından sonra ise davacının okulla ilişiğinin kesildiği ve kararın 17 ŞUBAT 1993 tarihinde kendisine tebliğ edildiği, bu işlemin iptali istemiyle dava açıldığı anlaşılmaktadır.
Disiplin Kurulu Kararında, davacının okuldan çıkarılma sebebi olarak yönergenin 23 ncü maddesinde yer alan yasaklanmış kitapları, dergileri ve her türlü yazıları okuyan ve bulunduran öğrenciler disiplin nedeni ile okuldan çıkarılır hükmünün gösterildiği, sadece yasaklanmış kitap, dergi ve yazı okuyup bulundurmanın yönetmelikte okuldan çıkarma sebebi olarak gösterilmediği, yasaklanmış yayın bulundurma ve okumanın disiplin ceza yönergesine göre disiplin amirlerince cezalandırılabilecek eylemlerden olduğu görülmektedir.
Yönetmelikte yer almayan okuldan çıkarma sebebinin yönerge ile getirilmesinin mümkün olamayacağı açıktır.
Ancak davacının eylemleri sadece yasaklanmış yayın bulundurma ve okumadan ibaret değildir. Davalı idarece gizli gönderilen belgelerin incelenmesinden davacının yasadışı bir örgütün görüşlerini benimsediği, bu örgüt adına faaliyette bulunduğu, bu örgütün görüş ve sloganlarını, arkadaşları arasında yayma girişiminde bulunduğu görülmektedir. Silahlı Kuvvetler Astsubay Hazırlama Okulları Yönetmeliğinin Askeri Öğrencilikle ilişiğinin kesilmesi hususlarını kapsayan Madde 43'e 5.10.1989 tarih ve 20303 Sayılı Resmi Gazete ile (i) fıkrası olarak Tutum ve davranışları ile yasadışı siyasi, yıkıcı, irticai, bölücü ideolojik görüşleri benimsediği bu gibi faaliyetlerde bulunduğu veya karıştığı anlaşılanlar hükmünü ilave edilmiştir. Bu madde ile tutum ve davranışlarıyla yasadışı siyasi, yıkıcı, irticai, bölücü ideolojik görüşleri benimsediği ve bu gibi faaliyetlerde bulunduğu veya karıştığı anlaşılanların okuldan çıkarılması hükme bağlanmış bulunmaktadır. Davacının durumu yönetmeliğin bu hükmüne uymaktadır, idare davacıya bu hükme göre okuldan çıkarılması gerekirken başka bir sebeple okuldan çıkarmıştır.
Hal böyle olunca davacının okuldan çıkarılma işleminin sebep unsuru bakımından hukuka aykırı olduğu akla gelebilir ise de; idari yargılamada, idari yargı yerlerinin sebep ikamesi söz konusudur. İdare bazı durumlarda mevzuatta belirtilmiş olan bir sebebe dayanarak örneğin yasada yada yönetmelikte belirtilmiş sebebe göre aynı işlemi yapması gerekirken, bunu fark etmeyerek yada ihmal ederek o işlemi başka sebeple tesis eder. Bu işlem dava konusu edildiğinde idari yargı yeri yasal sebebi dosyadan saptayabilmiş ve idarenin dayandığı sebep hukuken geçerli değilse onu bir yana bırakarak mevzuatın o işlemi için öngördüğü sebebi kararda belirterek idari işlemin sonuç olarak doğru olması nedeniyle davayı reddeder. Ayrıca idarenin de sebep ikamesi söz konusu olabilir. İdare işlemi tesis ederken ortaya koyamadığı ancak var olan ve işlemden sonra belirlediği sebebi işleme karşı açılan davada ileri sürerse, idari yargı yeri davacı hakkında uygulanan işlemi bu sebebe göre değerlendirir.
Bu açıklamaların ışığı altında dava konusu işleme dönüldüğünde, davalı idarenin işlemde sebep olarak gösterdiği yönerge hükmü bu işlemin tesisi için yeterli değil ise de; davacının tutum ve davranışları itibariyle Astsubay Hazırlama Okulları Yönetmeliğinin 43 ncü maddesi gereğince okuldan çıkarılması gerektiğinden davacının okuldan çıkarılmasına ilişkin işlemin sonuç olarak doğru ve hukuka uygun olduğu kanaatine varılmıştır.
Bu itibarla; dayanaktan yoksun bulunan DAVANIN REDDİNE, (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy