(1602 S. K. m. 20)
Davacı şirket vekillerinin 20.06.1994 tarihinde kayda geçen dava dilekçesinde özetle; davalı idarenin 10 Havaalanında TACAN cihazı yenilenmesi için finansmanı NATO tarafından karşılanan uluslararası ihale açtığını, ihaleye ön yeterlik seçiminde, yeterlilik belge alabilen firmalardan 4 tanesinin teklif mektubu vererek katıldıklarını, ihaleyi MAKTAŞ A.Ş.'nin kazandığını, yapılan bu ihale işleminin, ihale şartnamesi, yeterlik belgesi, ihaleye fesat karıştırılmış olması, objektif hüsnüniyet kuralları yönünden usul ve yasalara aykırı bulunduğundan işlemin iptali ile yürütmenin durdurulması isteminde bulundukları anlaşılmaktadır.
Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Genel Sekreterliği dava dilekçesi üzerinde yaptığı ilk incelemede dava konusunun AYİM' in görevine girmemesi nedeniyle bu hususta bir karar verilmek üzere dava dosyasını Dairemize intikal ettirdiği görülmektedir. Anayasanın 157. maddesinde; Askeri Yüksek İdare Mahkemesinin askeri olmayan makamlarca tesis edilmiş olsa bile, asker kişileri ilgilendiren ve askeri hizmete ilişkin idari işlem ve eylemlerden doğan uyuşmazlıkların yargı denetimini yapan ilk ve son derece mahkemesi olduğu, ancak askerlik yükümlülüğünden doğan uyuşmazlıklarda ilgilinin asker kişi olması şartının aranmayacağı belirtilmiş, 1602 Sayılı Askeri Yüksek İdare Mahkemesi K. nun 25.12.1981 günlü ve 2568 Sayılı Yasa ile değişik 20 nci maddesinde de aynı hüküm yer almıştır. Askeri Yüksek İdare Mahkemesinin bir davaya bakabilmesi için dava konusu idari işlemin Asker kişiyi ilgilendirmesi ve askeri hizmete ilişkin bulunması şartlarının birlikte bulunması gerekmektedir. 1602 Sayılı Kanunun değişik 20 nci maddesinde; Türk Silahlı Kuvvetlerinde görevli bulunan veya hizmetten ayrılmış olan subay, askeri memur, astsubay, askeri öğrenci, uzman çavuş, uzman jandarma çavuş, erbaş ve erler ile sivil memurlar asker kişi sayılmaktadır.
İdari işlemin, görevli yargı yerinin tespiti yönünden, askeri hizmete ilişkin olup olmadığının saptanabilmesi için, işlemin konusuna bakılması gerekmektedir. Eğer idari işlem askeri gereklere, askeri usul ve yönteme ve askeri hizmete göre tesis edilmiş ise bu işlemin askeri nitelikli olduğu kabul edilmelidir. İşlem, askeri olmayan bir makam tarafından tesis edilmiş olsa bile durum değişmemekte, menfaati ihlal edilen asker kişinin açtığı davanın Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde görülmesi gerekmektedir.
Somut davada, 10 Havaalanındaki TACAN cihazlarının yenilenmesi için Milli Savunma Bakanlığınca açılan ihaleye davacı şirketin teklif vererek katıldığı, teklifin teknik ve idari şartnameyi karşıladığı, ancak fiyat teklifinin ihaleyi kazanan MAKTAŞ Mak. ve Elk. Tic. A.Ş. firması tekliflerine göre yüksek olduğundan ihaleyi kazanamadığının bildirildiği, bunun üzerine ihalenin iptali istemiyle işbu davayı açtığı anlaşılmaktadır.
Bilindiği gibi, genel bütçeye dahil dairelerle katma bütçeli idarelerin, özel idare ve belediyelerin alım, satım, hizmet, yapım, kira gibi işleri Devlet ihale Kanununda yazılı hükümlere göre yürütülmektedir. İhale, Devlet ihale Kanununda yazılı Usul ve şartlarla işin istekliler arasından seçilecek birisi üzerine bırakıldığını gösteren ve yetkili mercilerin onayı ile tamamlanan sözleşmeden önceki işlemleri ifade eder.
İdare ihtiyaçların en iyi şekilde uygun şartlarla ve zamanında karşılanması için yapılacak işin genel; özel, teknik ve idari esas ve usullerini gösteren şartnameyi hazırlayarak ihaleyi açar bu bir icaba davettir. İhaleye teklif vermek suretiyle katılan firmaların bu teklifleri icaptır. İdarenin bu tekliflerden birini kabul etmesi ile ihale tamamlanır ve sözleşme aşamasına gelinir. Sözleşme aşamasına karar olan ihale işlemi idarenin yönetim hukukuna göre yaptığı işlemler olup bu hususta çıkan uyuşmazlıkların çözüm yeri adlı yargı değil idari yargıdır. Ne var ki yukarıda açıklanan mevzuat hükümlerine göre davacı asker kişi olmadığına göre, dava konusu ihtilafın çözümünde de askeri açıdan değerlendirilebilecek bir husus bulunmadığı, bu nedenlerle 1602 Sayılı Kanunun değişik 20 nci maddesinde öngörülen asker kişiyi ilgilendirme ve askeri hizmete ilişkin bulunma şartları birlikte gerçekleşmediğinden davanın çözümü genel idari yargının görevine girmekte olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu itibarla; DAVANIN GÖREV YÖNÜNDEN REDDİNE, (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy