(2709 S. K. m. 129) (1602 S. K. m. 21) (3466 S. K. m. 5, 32) (1632 S. K. m. 179)
Davacı vekili 10.8.1904 tarihinde kayda geçen dava dilekçesinde, davacının 1993 yılında açılan Uzman Jandarma adaylık sınavını kazandığı ve aranan diğer koşulları taşıdığından Ankara Uzman Jandarma Okuluna kaydının yapıldığını, eğitim ve öğretiminin devamı sırasında mezuniyetine çok kısa bir süre kalmış iken, disiplinsizlik nedeniyle okuldan ilişiğinin kesildiğini, okuldan ilişik kesme işleminin hukuka ve mevzuata aykırı olduğunu iddia ederek davacının Uzman Jandarma Okulundan çıkarılmasına ilişkin işlemin iptalini istemiştir.
3466 Sayılı Uzman Jandarma Kanununun Yetiştirme başlığını taşıyan 5 nci maddesinin (c) bendinde, Uzman Jandarma öğrenimi sırasında yetkili kurullarca başarısız veya disiplinsiz olduğuna karar verilen adayların ilişiğinin kesileceği hükme bağlanmıştır. Aynı Kanununun Yönetmelikler başlıklı 32 nci maddesinde de, uzman jandarmalarda aranacak nitelikler, duyum, müracaat şekli, sınav, eğitim öğretim süresi ile tabi olacakları hususların uzman jandarma okulu yönetmeliğinde gösterileceği belirtilmiştir.
Bu hükme istinaden çıkarılan uzman jandarma okulu yönetmeliğinin 24 ncü maddesinde adaylara verilebilecek cezalar sayılmış, 25, 26, 27, 28 ve 29 ncu maddelerinde bu cezalar karşılığında kırılacak disiplin notlarının miktarı, 30 ncu maddesinde her adaya okula girişinde, 40 disiplin notu verileceği disiplin notunun tamamını kaybedenlerin disiplin kuruluna sevk edileceği, 31 nci maddesinde ise disiplin kurulunun işleyişi, görevleri, alacağı kararlar, vereceği cefalar ile ilgili hususların uzman jandarma okulu yönergesinde düzenleneceği açıklanmıştır.
Yönetmeliğin 31 nci maddesine göre hazırlanan Uzman Jandarma Okulu Yönergesinin altıncı bölüm 1 nci maddesinde ceza vermeye yetkili amirlerin bir defada adaylara verebilecekleri cezalar sayılmış, bölük komutanının bir defada 1 alıkoyma 3 ihtar ve 2 gün izinsizlik cezası verebileceği hükme bağlanmıştır.
Dava dosyası ve ara kararıyla celbedilen davacıya ait özlük dosyasının tetkikinden, 23.10.1993 tarihinde izinsiz olmasına nağmen okulu terkten bölük komutanı tarafından 5 gün izinsizlik cezası verilip 10 disiplin notu, 19.1.1994 tarihinde etüde girmemekten 4 gün izinsizlik cezası verilip 8 disiplin notunun, 19.1.1994 tarihinde koğuşta radyo dinlemekten 3 gün izinsizlik cezası verilip 6 disiplin notunun, 19.1.1834 günü koğuşa girmekten 2 itibar cezası verilip 2 puan disiplin notunu, 22.1.1994 tarihinde sivil elbise giymekten 4 gün izinsizlik cezası verilip 8 disiplin notunun, 1.1.2.1994 tarihinde yalan beyanda bulunmaktan 4 gün izinsizlik cezası verilip 8 disiplin notunun, 11.2.1904 tarihinde aşırı borçlanmaktan 3 'gün izinsizlik cezası verilip 6 disiplin notunun kırıldığı, böylece disiplin notunun 8'e düştüğü gerekçesiyle disiplin kuruluna sevkedilip, disiplin kurulunca bölük komutanı tarafından verilen cezaların uzman jandarma okulu yönergesinin EKN çizelgesine uygun görülmediğinden bir üst disiplin amiri tarafından yeniden gözden geçirilmesi için soruşturma dosyasının 12.4.1994 tarihinde birlik komutanına iade edildiği, bunun üzerine tabur komutanının 4.5.1994 tarihinde daha önce davacıya 23.5.1993 tarihinde verilen 5 günlük izinsizliği 2 güne, 19.1.1994 tarihinde verilen 4 günlük izinsizliği 3 güne indirdiği, 19.1.1994 tarihinde verilen 3 günlük izinsizlik cezasının tabur komutanı tarafından 25.4.1994 tarihinde onaylandığı, 19.1.1994 günü verilen 4 günlük izinsizlik cezasının 4.5.1994 tarihinde 2 ihtara indirildiği, ayrıca davacının 4 Aralık 1993 tarihinde işlediği iddia edilen izin tecavüzü suçundan dolayı 13.4.1994 tarihinde bölük komutanı tarafından 2 'gün izinsizlik cezası ile cezalandırıldığı, bu düzeltmelerden sonra tekrar disiplin kuruluna sevk edilen davacının disiplin kurulunun 13 Mayıs 1994 tarih ve 994/12 sayılı kararı ile okuldan çıkarıldığı, kararın 23.6.1994 tarihinde onaylandığı anlaşılmıştır.
1602 Sayılı Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Kanununun 21 nci maddesinde disiplin suç ve tecavüzlerinden ötürü disiplin amirlerince verilen cezalar yangı denetimi dışındadır hükmü mevcut ise de; Anayasanın 129 ncu maddesinde ... Disiplin cezaları yargı denetimi dışında bırakılmış... denilirken bu konuda Silahlı Kuvvetler mensuplarıyla ilgili hükümler saklı tutulmuş ve böylece askerlik mesleğinin yerleşmiş gelenekleri ile kuruluş düzenin kendisine has özellikleri dikkate alınarak genel kaideye bir istisna getirilmiştir. Bu istisnai hükme paralel olarak 1602 Sayılı Askeri Yüksek idare Mahkemesi Kanununun idari davalar ve yargı yetkisinin sınırı kenar başlığını taşıyan 2568 Sayılı Kanunla değişik 21 nci maddesinin 3 ncü fıkrasında disiplin suç ve tecavüzlerinden ötürü disiplin amirlerince verilen cezalar yargı denetimi dışındadır ibarelerinin yer alması, Anayasanın istisnai hükmünün boyutlarını göstermiştir. Burada söz konusu edilen husus, disiplin amirlerince verilen cezalardır.
Bu cezalar sebep, konu, yetki, şekil ve maksat yönlerinden birisiyle malûl bulunması dahi menfaati ihlal edilenler kendi hiyerarşisi içinde itiraz haklarını kullanmakla yetinmek durumunda kalacaklar, idari yarığının doğrudan denetimini isteyemeye eklerdir. Ancak bu disiplin cezaları, disiplin komisyonları yahut başka bir makamın ihraç veya sair bir işlemine neden olmuşsa idari davaya konu olabilecek bu işlemin dayandığı maddi olayın hukukiliğini tesbit yönünden gerektiğince işlemin sebebine inilecek ve yasaca öngörülen unsurları taşımadığı anlaşılırsa işlem iptal edilecek dolayısıyla iptal kararlarının iptal edilen işlem ile buma sebep teşkil eden veya ona bağlı olarak tesis edilen işlemlerden doğan sonuçları da ortadan kaldırmış sayılacağı genel hukuk kuralına göre disiplin cezaları etkilenmiş olacaktır. Disiplin cezalarının bu şekilde dolaylı olarak yargı kararından etkilenmesi onun doğrudan dava konusu edilmemesi yasağına aykırı düşmeyeceğinden davacının okuldan çıkarılmasına ilişkin işlemde esas alınan disiplin cezalarının incelenmesine geçilmiştir.
Bu açıklamaların ışığında davacıya Bölük Komutanı tarafından verilen cezalar incelendiğinde, 19.1.1994 günü koğuşa izinsiz girmek suçundan verilen 2 ihtar cezasının dışında kalan diğer tüm cezalarda, bölük komutanının yetkilerini aşarak verdiği cezaların mevzuata aykırı olduğu görülmektedir.
Bölük komutanı tarafından verilen bu cezaların mevzuata uygun olup olmadığı, yetki aşımı bulunup bulunmadığı, bölük komutanının yetkileri dahilinde verebileceği azami cezalara davacının disiplin notunun tamamını kaybedip etmediğini disiplin kurulu incelemeli, disiplin notunun tamamını kaybetmemişse çıkarma kararı vermeden dosyayı birliğine iade etmeli idi. Disiplin Kurulunun disiplin notlarının bir üst amir tarafından incelenmek üzere dosyayı iade yetkisi bulunmamaktadır.
Disiplin kurulunun iadesinden sonra tabur komutanı tarafından cezaların yeniden değerlendirilip kendi yetkisi dahilinde cezalandırılması da mümkün değildir. Zira cezalar bölük komutanı tarafından verilip infaz edilmiş disiplin notları kırılmış davacı disiplin kuruluna sevk edilmiştir. Disiplin cezalarının verilmesi için Askeri Ceza Kanununda öngörülen süreler aşıldığı gibi, bölük komutanı cezanın tabur komutanı tarafından verilmesini zamanında istememiştir. O halde tabur komutanı ne yapmalıydı? eylemleri bölük komutanının yetkileri dahilinde değerlendirip, cezalan yerinde bulmuşsa miktarlarını bölük komutanının verebileceği sınırlara indirmeli, disiplin notunu ona göre hesap etmeliydi.
Öte yandan Askeri Ceza Kanununun 179 ncu maddesine göre, disiplin tecavüzlerine ve kabahatlerine bir ay sonra ceza verilemeyeceğinden davacının 4 Aralık 1993 günü işlediği iddia edilen izinden geç dönmek suçundan dolayı 13.4.1994 tarihinde bölük komutanı tarafından verilen 2 gün izinsizlik cezası da yok hükmündedir.
Bu durum karşısında davacı disiplin kuruluna sevk edildiği tarihte henüz disiplin notunun tamtamını kaybetmediğinden, disiplin kurulunca hakkında tesis edilen okuldan çıkarına kararının sebep unsuru bakımından hukuka aykırı olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Açıklanan nedenlerle davacının Uzman Jandarma Okulundan çıkarılmasına ilişkin işlemin İPTALİNE, (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy