(818 S. K. m. 41, 43, 103) (1136 S. K. m. 164) (2709 S. K. m. 125)
Davacı vekili tarafından verilerek 2 Mayıs 1994 günü kayda geçen dava, davalı idarenin savunması üzerine verilen ikinci dilekçelerde özetle; Davacının Balıkesir Ordu Donatım Astsubay Sınıf Okulu öğrencisi iken 16 Eylül 1993 günü spor saati sonrasında, güç artırıcı tarzan merdiveninde çalışırken dengesini kaybedip yere düştüğünü, sağ kolunun kırıldığını, yapılan tedavilere karşın gazlı kangren nedeniyle kolunun kesildiğini, hakkında GATA hastanesinin 2 Aralık 1993 günü sağlık kurulu raporu ile askeri öğrenci olamaz, askerliğe elverişli değildir kararı verildiğini, davacının uğradığı zararın objektif sorumluluk ilkesi uyarınca davalı idarenin karşılaması gerektiğini iddia ederek, 2.000.000.000.TL maddi, 100.000.000.TL manevi zararın 2 Aralık 1993 tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte tazminine karar verilmesini talep ve dava etmişlerdir.
Balıkesir Ordudonatım Astsubay Sınıf Okulu öğrencisi olan davacının, 14 Eylül 1993 günü spor saatinin bitiminden sonra, spor alanında güç kazandırıcı ve performans artırıcı sportif çalışmalara devam etmek için elliye yakın öğrenci gibi spor alanında kaldığı, tavşan merdiveni diye adlandırılan alette çalıştığı sırada aynı alette çalışan Engin Bulut'un beline ayaklarıyla sarılmak isterken tutunamayarak yere düştüğü, sağ kolunun kırıldığı, önce birlik revirine, bilahare Balıkesir Askeri Hastanesine kaldırıldığı, 18 Eylül 1993 günü İzmir'e sevkedildiği, Ege Üniversitesi ve Yeşilyurt Devlet hastanelerinde yapılan konsültasyonda kolun gazlı kangren olduğu kararına varıldığı ve sağ dirsek üstünden kolun kesildiği, Ankara Gülhane Askeri Tıp Fakültesi Eğitim Hastanesi Sağlık Kurulunun 2 Aralık 1993 gün ve 760 sayılı raporunda D/57 F 1 Askeri Öğrenci olamaz, askerliğe elverişli değildir... kararı verilerek okulla ilişiğinin kesildiği, davacının maddi ve manevi zarara uğradığı iddiasıyla işbu davanın açıldığı dosyadaki belgelerden anlaşılmıştır.
Spor saatinin bitiminden sonra davacının güç artırıcı ve performans kazandırıcı hareketlere devam etmek için spor alanında kalarak, tarzan merdiveni denilen aletle çalıştığı sırada düşmesi sonucu olayın meydana geldiği kanıtlanmıştır.
İdarenin eylemlerinden dolayı tazminle sorumlu tutulabilmesi için tazmini gereken bir zararın bulunması, zararı doğuran eylemin idareye yüklenebilir olması, zarar ile eylem arasında nedensellik, illiyet bağının bulunması gerekir. Nedensellik bağının kesilmiş sayılması için zararın tümüyle idare tüzel kişiliğine ve hizmete yabancı unsulardan doğması şarttır.
Devlet adına kamu hizmeti yürüten idarenin, halin icaplarına ve gereksinmelere göre hizmeti, devamlı ve en iyi şekilde topluma arzetmesi, hizmeti yürütürken kimsenin zarara uğramamasını sağlamak amacıyla gerekli önlemleri alması zorunludur. Bu zorunluluğun gereği gibi yerine getirilmemesi, hizmetin amacına uygun biçimde işlemediğini, yeterli önlem alınmadığını gösterir.
Davacının kendi isteğiyle kaldığı spor alanında, yaptığı hareketler sırasında dengesini kaybederek düştüğü maddi olgu olarak sabittir. Hatta hareket sırasında Engin Bulut adındaki öğrencinin beline bacaklarıyla sarılmak isterken yere düştüğü, böylelikle kusurlu hareketi ile sakatlanmasına neden olduğu İzmir Hava Eğitim Komutanlığı Askeri Savcılığının 10 Mart 1994 gün ve E. 1994/34, K, 1994/46 sayılı kovuşturmaya yer olmadığı kararı ve dosyadaki ifadelerden alınmıştır. Olayın oluşumunda davacının müterafik kusurunun varlığında bir kuşku bulunmamakla birlikte, dosyadaki tutanakla, öğrencilerle tarzan merdiveninde geçişin nasıl yapılacağının olaydan iki gün önce, yani 14 Eylül 1993 günü gösterildiği dile getirilmiş olması karşısında, davacının ilk gördüğü eğitim sonrasında ikinci eğitim günü spor saatinin bitimiyle birlikte spor sahasında kaldığı görülmektedir. Güç artırıcı ve performans kazandırıcı hareketlerin askerlik mesleği için önemi açıktır. Davacının bu amaçla spor alanında kalarak hareketlere devam etmesi hizmet gereklerinden kabul edilmiş ve olayını hizmet esnasında meydana geldiği değerlendirilmiştir. İki günlük bir eğitim sırasında tarzan merdiveninde yapılan hareketlerle yeterli ustalık ve mümaresinin kazanılacağı söylenemez. Davacı ve onun gibi kalabalık sayılabilecek öğrenci grubunun spora devam etmek için spor alanında kaldığı ve henüz aletlerde yapılacak hareketlerde yeterli ustalıkta eğitilmedikleri bilindiği halde, olumsuz bir sonuçla karşılaşılmaması için önlem alınması, henüz hareketleri yapmakta acemi sayılacak öğrencilerin ve davacının tek başına bırakılmaması gerekir. Oysa hiçbir önlem alınmadığı görülmekle, davalı idarenin hizmeti iyi kuramadığı, hizmetin yürütülmesinde kusurlu davrandığı anlaşılmaktadır. Hizmet kusuru nedeniyle doğan zarardan sorumlu tutulması gerekir.
Davacının gerçek maddi zararının boyutunun belirlenmesi için hesap bilirkişisi incelemesi yapılması gerektiğinden, olay nedeniyle kendisine sağlanan yararlar bulunup bulunmadığı araştırılmıştır.
AYİM, İkinci Dairesinin 3 Temmuz 1996 gün ve E. 1994/995 sayılı ara kararı ile davacıya T.C. Emekli Sandığınca aylık bağlanıp bağlanmadığı araştırılmış, T.C. Emekli Sandığı Genel Müdürlüğünün 11 Ekim 1996 gün ve B.07.1.EMS.0.10.01.01/76.525.007 sayılı yazıları ile davacı 18 yaşını doldurmadığından aylık bağlanmadığı bildirilmiştir.
Davacı sakat kalmasa idi 30 Ağustos 1994 günü astsubay nasbedileceği ve 10 ncu derecenin 1 nci kademesinden aylık alacağı bilinmektedir.
Elde mevcut bu verilere dayanılarak, re'sen seçilen bilirkişi tarafından düzenlenen 30 Ocak 1997 günlü raporda, davacının maddi zararının 19.524.102.328.TL. olduğu bulgulanmıştır.
Taraflara tebliğ edilen bilirkişi raporuna karşı itiraz edilmemiş, rapor Mahkememizce kabul edilen kıstaslara, ilmi verilere uygun bulunmuştur.
Davacının maddi zarar başlangıcı astsubay çavuş nasbedileceği 30 Ağustos 1994 kabul edildiğinden ancak 31 Ağustos 1994 tarihinden itibaren maddi zarara faiz uygulaması kabul edilmiştir. Bu yüzden davacı vekillerinin 2 Aralık 1993 tarihinden geçerli olarak yasal faiz uygulaması istemleri reddedilmiştir.
Davacının sakat kalması sonucu acı ve ızdırap duyacağı pek doğaldır. O yüzden duyduğu ve tüm yaşamı boyunca duyacağı acı ve ızdırabı karşılığı uğradığı manevi zararını kısmen de olsa karşılayabilmek amacıyla müterafik kusuru da esas alınarak kendisine takdir edilen miktarda manevi tazminat verilmesine hükmedilmiştir.
Davacı vekilinin manevi tazminata 2 Aralık 1993 gününden itibaren yasal faiz uygulaması istemi, Dairemizin manevi zarar karşılığı takdir ettiği manevi tazminat miktarını, paranın karar tarihindeki alım gücünü esas alarak takdir etmesi nedeniyle reddetmiştir.
Açıklandığı üzere;
1- Bilirkişi raporu uyarınca ve istemine bağlı kalınarak davacıya 2.000.000.000. TL. (ikimilyar TL.) MADDİ TAZMİNAT VERİLMESİNE,
2- Hükmedilen maddi tazminata 2 Aralık 1993 gününden itibaren yasal faiz uygulamasına yönelik davacı isteminin reddine, ancak 31 Ağustos 1994 tarihinden itibaren %30 (yüzdeotuz) YASAL FAİZ YÜRÜTÜLMESİNE,
3- Davacıya müterafik kusuru da dikkate alınarak takdiren 50.000.000.TL. (ellimilyon TL) MADDİ TAZMİNAT VERİLMESİNE,
4- Hükmedilen manevi tazminata 2 Aralık 1993 gününden itibaren faiz uygulamasına ilişkin davacı isteminin reddine, ancak karar tarihi olan 19 Mart 1997 gününden itibaren %30 (yüzdeotuz) YASAL FAİZ YÜRÜTÜLMESİNE,
5- Dava adli yardımlı görüldüğünden ve davalı idare harçtan muaf olduğundan aleyhine harca hükmedilmesine YER OLMADIĞINA,
6- Davacı tarafından peşin yatırılan ve sarfedilen 2.000.000. TL. (ikimilyon TL) bilirkişi ücretinin davalı idareden alınarak DAVACIYA VERİLMESİNE,
7- Hükmedilen maddi ve manevi tazminat miktarına göre davanın açıldığı tarihte yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifeleri uyarınca hesapedilen 24.500.000. TL. (Yirmidörtmilyonbeşyüzbin TL) avukatlık ücretinin davalı idareden alınarak DAVACIYA VERİLMESİNE,
8- Dava duruşmalı görüldüğünden reddedilen manevi tazminat miktarına göre davanın açıldığı tarihte yürürlükte olan Avukatlık Asgari Ücret Tarifeleri uyarınca hesapedilen 3.750.000. TL. (Üçmilyonyediyüzellibin TL.) avukatlık ücretinin davacıdan alınarak DAVALI İDAREYE VERİLMESİNE,
9- İncelemesi biten belgelerin Kaman Askerlik Şubesi Başkanlığı ile İzmir Hava Eğitim Komutanlığı Askeri Savcılığına İADESİNE. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy