(926 S. K. m. 26)
Davacı 6.6.1996 tarihinde kayda geçen dava dilekçesinde özetle; 1994 yılı genel atamalarıyla 8.8.1994 tarihinde 6. Kor. 100 Yt. As. Hastaneye katıldığını, 1994 yılına ait şua izni ile günlük mesainin 5 saat olarak düzenlenmesi maksadiyle idareye müracaat ettiğini, olumsuz yanıt aldığını, gerekçe olarak da Radyoloji Uzmanının yapacağı görevlerin çok azını yapmakla itham edildiğini, Radyoloji uzmanının görevlerinin 160-A Ask. Hst. ler Yönetim Yönergesinde belirtildiğini, belirtilen görevleri yapmakta olduğunu, branşının teknoloji ve cihaza dayanan özelliği nedeniyle radyoloji uzmanlığı görevini hastanenin mevcut imkan ve kabiliyetleri ölçüsünde azami sınırında yerine getirdiğini, ayrıca Sağlık Kurulu Başkanlığı ikinci tabiplik görevini de yürüttüğünü, 3153 sayılı yasa ile ilgili tüzüğün 21 nci maddesinde yer alan azami 5 saatlik çalışmanın devamlı ışın olarak çalışma şeklinde yorumlanmış olmasının aynı tüzüğün 5 ve 6 ncı maddelerine ters düştüğünü, aynı tüzüğün 24. maddesin de her röntgen mütehassısının veya röntgen ve radyom ile iştigal eden kimsenin yılda dört hafta muntazam devamlı tatil yapması mecburiyetinin getirildiğini, ilgili tüzüğün öngördüğü hakları talep ettiğini, halen Türkiye genelinde tüm asker hastanelerinde ilgili personelin şua izinleri için alsın almasın verilmekte olduğunu, mesela GATA Röntgende öğretim üyelerinin aktif olarak ışınla çalışmadıkları ve sadece idari olarak çalıştıkları halde şua izinlerini almakta olduklarını, ayrıca 5 saatlik mesai de ilgili personel tarafından talep edildiğinde idare tarafından ayrıca düzenlenmekte olduğunu, açıklanan nedenlerle hukuka aykırı olan şua izni verilmemesine ve 5 saatlik röntgen mesaisinin düzenlenmemesine ilişkin işlemlerin iptaline karar verilmesini dava ve talep ettiği anlaşılmaktadır.
Dava, 6. Kor. 100 Yt. Askeri Hastanesinde Radyoloji Uzmanı olarak görev yapan davacının şua izni verilmesi ve hastanede röntgen mesaisi düzenlenmesine ilişkin istemlerinin reddine dair işlemin iptali istemiyle açıldığı anlaşılmaktadır.
Davalı idare ilk savunmasında; davada süre aşımı olduğu itirazın da bulunarak davanın öncelikle süre yönünden reddine karar verilmesini talep ettiği anlaşılmakla, Kurulumuzca öncelikle davanın süresi içerisinde açılıp açılmadığı görülmüştür.
Davacının 19.12.1994 tarihli idari başvurusu üzerine 22.2.1996 tarihli olumsuz işlem tesis edildiğinden ve akabinde davacı 7.3.1995 tarihinde den ihtiyari başvuruda bulunduğundan; işleyen dava açma süresi durmuş ve 17.5.1995 tarihli 2 nci red kararını takiben davacı 60 günlük dava açma süresini geçirmeden 31.5.1995 tarihinde AYİM'de bu davayı ikame etmiş olduğundan davalı idarenin davada süre bulunduğuna ilişkin iddiası yerinde görülmeyerek işin esasının incelenmesine geçilmiştir.
Davacının radyoloji uzmanı olması itibariyle, günde 5 saatlik mesai ve yılda bir ay ilave şua iznine müstehak olması gerektiğine ilişkin iddia sının yasal dayanağını, 19.4.1937 tarih ve 3153 sayılı Radyoloji, Radiyom ve Elektrikle Tedavi ve Diğer Fizyoterapi Müesseseleri hakkındaki kanun ile bu kanunun 3 ncü maddesine dayanılarak çıkartılan Radyoloji, Radyom ve Elektrikle Tedavi Müesseseleri Hakkında Nizamnamenin 21, 22 ve 24 ncü maddeleri teşkil etmektedir. Sözkonusu Nizamnamenin 24 ncü maddesi; Röntgen ve radyon ile daimi olarak günde beş saatten fazla çalışılmaz... hükmünü, 22 nci madde; Hastanelerde Röntgen ve radyom ile tam müddetle (günde 5 saat) çalışan kimseler hasta nenin başka işlerinde kullanılmaz bunlara gece uykularını ihlal edecek iş verilmemelidir. hükmünü, 24 ncü maddesinde ise; Bu gibi müesseselerde her röntgen mütehassısının veya röntgen ve radyom ile iştigal eden kimsenin senede dört hafta muntazam devamlı tatil yapması mecburdur. hükmünü amirdir.
Sözkonusu mevzuat hükümlerini yorumlayan ve tamamlayan, dosyada birer örneği mevcut sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığı ile Türkiye Atom Enerjisi Komisyonunun Mütalaalarında ise; nizamnamede belirtilen günde 5 saatlik çalışma süresinin bilfiil röntgen cihazı başında geçirilen süre değil, radyoloji müessesesinde yapılması mutad ve zaruri olan skopi, grafi, tedavi çalışmaları, karanlık oda çalışmaları, grafilerin tetkik raporların tetkiki, raporların yazılması, kayıtların tutulması ve konsültasyonlar gibi günlük mesleki çalışmaların toplam süresi olduğu, 5 saatlik sürenin yalnız müstakilen makina başında geçmesine, gerek in sanın vücudunun mukavemeti ve gerekse sağlığı bakımından mümkün olmayacağı, bu nedenle bir iki saatlik bilfiil röntgen mesaisi yapan kişinin bile, bu mevzuat hükümlerinden istifade edebileceği ifade edilmektedir.
Danıştay 3. Dairesinin 6.7.1953 tarihli bir kararında, Nizamnamede öngörülen 4 haftalık şua izninin, senelik kanuni izin hakkına mahsup edilemiyeceğini belirttiği anlaşılmaktadır.
Esasen 926 Sayılı TSK. Personel Kanununun, 26 ncı maddesinde hizmetleri sırasında radyoaktif ışınlarla çalışan personele her yıl yıllık izinlerinden ayrı olarak bir aylık izin verilir hükmünü amirdir.
Davalı idarenin mevzuat hükümlerine herhangi bir itirazı bulunmamaktadır. Davalı idare, hastanede cihaz eksikliği ve teknik yetersizlik nedeniyle davacının film çekimi, ultrason, skopik tetkik ve ışın tedavisi gibi faaliyette bulunmadığı, normal film çekimlerinin teknisyenler tarafından yapıldığı, filmlerin davacı tarafından şua ile ilgili olmayan odada okunması nedeniyle nizamnamedeki hükümlerden yararlandırılamadığı belirtilmektedir.
Dava 6. Kor. 100 Yt. Askeri Hastanesine radyoloji Uzmanı olarak atanmıştır. Askeri Hastaneler Yönetim Yönergesi 160-4) 8 nci maddesine göre davacının radyoloji Laboratuarının yönetimi ve düzeni ile labaratuvar da yapılan bütün tetkiklerden ve düzenlenen raporlardan sorumludur. Hastanenin röntgen servisindeki cihaz eksikliği teknik yetersizlik nedeniyle ultrason, stopik tetkik, ışını tedavisi gibi faaliyetlerin yürütülmesinin sorumlusu davacı değildir. Hastanede sadece film çekimi yapılmakta ise de davacının bu servisin sorumlusu olduğu, teknisyenlerce çekilen filmleri inceleyip raporlarını yazdığı, gerektiğinde teknisyenlere nezaret ettiği de bir gerçektir. Bu nedenle görevini mevzuat hükümlerine göre yürüten davacının yukarıda belirtilen Nizamname hükümleri uyarınca şua izninden yararlanması gerektiği, ayrıca röntgen uzman ve teknisyenleri için hastanede günlük 5 saatlik röntgen mesaisi düzenlenmesi gerektiği, bu mesainin baştabiplikçe hastaların en yoğun olduğu saatleri tesbit ederek değerlendirebileceği, bu düzenlemenin Askeri Hastanelerde çalışma saatlerini düzenleyen (MY-12-1-1) Yönergenin 6 ncı maddesiyle ters düşmediği (5 saatlik röntgen mesaisi yapan davacının yine günlük çalışma saatlerine tabi olarak saat 16.00'ya kadar hastanede bulunacağı) sonucuna ulaşılmıştır. Nitekim Dairemizin 27.12.1995 tarihli ara kararı ile GATA'da görevli film çeken ve banyo eden radyoloji teknisyenleri dışındaki radyoloji uzmanları ve öğretim görevlilerinin dört haftalık şua izninden yararlanıp yararlanamadıkları, radyoloji uzmanı ve teknisyenlerinin çalışma sürelerinin beş saatlik çalışma esasına göre düzenlenip düzenlenmediği hususu GATA Komutanlığından sorulmuş, GATA Komutanlığının 5.3.1996 tarihli cevabi yazısında, Radyoloji Ana Bilim Dalında görevli öğretim üyelerinin günlük mesaiyi tam olarak uygulanmakta ve yıllık izinlerine ilaveten şua izinlerini kullandıkları, radyoloji uzmanlarının beş saat mesai yaptıkları ve yıllık izinlerine ilaveten şua izinleri kullandıkları belirtilmiştir.
Açıklanan nedenlerle, 6. Kor. 100 Yt. Askeri Hastanesinde radyoloji uzmanı olarak görev yapan davacının şua izni verilmesi ve hastanede röntgen mesaisi düzenlenmesine ilişkin istemlerinin reddine dair işlem sebep ve maksat unsurlarıyla hukuka aykırı bulunduğundan işlemin İPTALİNE. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy