(926 S. K. m. 109) (Subay Sicil Yönetmeliği m. 118, 119)
Davacı vekili 3 Temmuz 1995 tarihinde kayda geçen dava dilekçesinde ve 22 Eylül 1995 tarihinde kayda geçen davalı idarenin savunmasına cevap dilekçesinde özetle; Davacı Per. Astsb. Kd. Üçvş. Kadir Soytürk'ün 1994-1995 yıllarında açılan Astsubaylıktan Subaylığa geçirilme sınavlarına katılarak her iki yazılı sınavda da başarılı olduğu, ancak sınavın ikinci basamağı durumundaki mülakat sınavında başarısız sayılarak subaylığa geçirilmediğini, halbuki yazılı sınavlarda kendi sınıfında en yüksek puanları aldığını, nitelik belgesi itibariyle çok iyi niteliklere sahip olmasına, bir subayda aranan tüm vasıf ve nitelikleri bünyesinde toplamasına ve sınıfı kontenjanında subaylığa geçmesine müsait olmasına, personel sınıfının subay kadro mevcudunun eksikliğinin aşikar olmasına 1993-1908 Personel Temin ve Yetiştirme planında 1993, 1994 ve 1995 yıllarında personel sınıfına her yıl 3 kontenjan tanındığı halde 1994 ve 1995 yıllarında hiçbir personel astsubayın subaylığa geçirilmediğini, KKY. 65-12 Yönergesinin 8 ve 9 ncu bentlerinde 926 Sayılı Personel Kanununun 109 ncu maddesine tabi olarak astsubaylıktan subaylığa geçirilmedeki temel amaç; KKK. lığı kadrolarındaki küçük rütbeli subay ihtiyacını karşılamaktır denildikten sonra bu ihtiyacın kadro ve mevcut oranları dikkate alınarak yerine getirileceğini işaret olunduğunu, halen 80 küsur askerlik şubesinde yedeksubaylarla hizmetin yürütülmeye çalışıldığını, subay ihtiyacı olan personel sınıfında subaylığa geçirilmezken subay mevcudu kadro mevcudunun üzerinde olan maliye sınıfında Mly. Astsb. Dursun Gürel (1983-7)'in subaylığa geçirilme sinin ve Mly. Astsb. A. Vahap Bozkurt'un Lv. olarak subaylığa geçirilmesinin idarenin çelişik maksatlı ve kayırmaya müstenit tasarrufuna bir örnek olduğunu, davacının meslek yaşamında başarılı olduğunun almış olduğu takdir ve başarı ödülleri ile belli olduğunu, nitelik belgesinde de sıralı üstlerince çok iyi not verildiğini, nitelik belgesinde yer alan kıstaslara mülakatta esas alınan değerlendirme formunun 7 maddesinin aynı hususları içerdiğini nitelik belgesindeki notlar esas alındığında davacının mülakatta da 75 puan alması gerektiğini, iyi niteliklere haiz davacının mülakatta başarısız sayılırken sicil ve ceza kayıtlarında menfi durumları olan Tnk. Astsb. Ferhat Aslan ile Mly. Astsb. Dursun Gürel'in başarılı sayılmalarının mülakat komisyonunun tamamen hissi, maksatlı ve tarafgirane davrandığının kanıtı olduğunu, yazılı sınavı kazanan 42 astsubayın isminin bulunduğu çarşaf listede mülakat sınavını kazanan 13 kişinin üzerinin sarı fosforlu kalemle çizili olduğunu, anılan belgenin getirtilerek görülebileceğini, KKK. lığının 28.12.1994 tarihli emrine göre subaylığa geçirilmesi uygun görülmeyen personel hakkında uygun nitelik belgesi düzenlenmeyecekler emrine rağmen adı geçen astsubayların subaylık sınavına tabi tutulmalarının da davacı hakkındaki işlemi sakatladığını, mülakat komisyonu birbirine sicil bağlantısı olan kişilerden teşkil edildiğinden, teşkil tarzı hatalı ve tarafsızlığını şüpheye düşürücü nitelikte olduğunu, mülakat sınavında davacıya subaylığa liyakatini ortaya koyacak ilmi, mesleki ve kültürel sorulardan ziyade subaylığa neden geçmek istiyorsun askerlik mesleğini neden tercih ettin, askerlikten memnun musun, hayat hikayeni anlat gibi basit sorularla beş dakikada bitirildiğini böylece sınavın objektifliğinin ihlal edildiğini, davalı idarenin savunmasında mülakatta istisnai de olsa bazı yanlış uygulamaların olabileceğini belirtmesinin de davacıya hak verir nitelikte olduğunu, davacının sınava girmeden önce sağlık muayenesine tabi tutularak Subay olabilir raporu aldığını, Harp Okulu kaynaklı Hukuk Fakültesi mezunu subayların askeri hakim sınıfına geçirilmelerinde mülakat heyetinin birebirinden bağımsız ve bakanlık temsilcilerinden oluştuğunu, davacıyı mülakat sınavına tabi tutan komisyonun teşkilinde buna uyulmadığını, sınav komisyonunda yer alan Por. Bnb. Sedat Baş ile davacının sonradan yaptığı konuşmada mağdur edildiğini söylediğinde adı geçen komisyon üyesinin ne yapalım alınan (subaylığa geçirilen) bu astsubayların arkasında çok büyük komutanlar vardı onları almaya mecburduk ifadesini kullandığını, nitekim sınav sonuçlarının bu durumu doğrular nitelikte olduğunu, Mly. Astsb. Dursun Gürel'in subaylığa nasbedildiği Maliye Sınıfında kadro fazlası olduğunu gösteren belgeyi dilekçe ekinde sunduklarını, KKY. 5118 mülakat yönergesinde liderlik durumu askerliğe uygunluk ve artikülasyon testinin astsubaylıktan Subaylığa geçecek adaylara uygulanacağına dair hüküm bulunmadığını, davacıyı yakından tanıyan sicil amirlerince çok iyi değerlendirmesi yapılan kriterlere mülakat komisyonunca çok kısa bir zamanı kapsayan mülakat sonrasında yetersiz puan verilmesini keyfi ve duygusallığın bir sonucu olduğunu, askerlik şubelerinde görevlendirilen asteğmenlerin hepsinin hukuk fakültesi mezunu olmayıp açık öğretim fakültesi mezunlarının dahi olabildiği nedenleri ile mülakat sınavında başarısız sayılma işleminin iptali ile işbu davanın açıldığı anlaşılmıştır.
Dava dosyasının incelenmesinden; Davacının KKK. lığının 281530 Aralık 1994 tarih ve PBR. : 4017.2-46-94/YNT. Ş. (624) sayılı mesaj emri uyarınca astsubaylıktan subaylığa geçmek üzere müracaat ettiği sıralı sicil amirlerince uygun nitelik belgesi tanzim edildiği, yazılı sınavda 83.15 puan alarak mülakat sınavına katılma hakkını kazandığı, mülakat komisyonunca sınav sonunda 47 puan ile Subay olamaz kararı verildiği, davacı Per. Astsb. Kd. Üçvş. Kadir Soytürk'ün söz konusu mülakat sınavında başarısız sayılması işleminin iptalini talep ve dava ettiği anlaşılmıştır.
Astsubaylıktan subaylığa geçişin koşulları 926 sayılı Kanunun 109 ncu maddesinde belirtilmiştir. Buna göre;
Silahlı Kuvvetlerin ihtiyacı gözönüne alınarak her sene tespit edilecek kontenjan nispetinde emsali arasında temayüz etmiş astsubaylar aşağıdaki şartlarla nasbedilirler:
a. Subaylık için sınava müracaat tarihinde en az Üstçavuş rütbesinde ve Astsubay olarak 6 ncı hizmet yılını tamamlamış, 9 ncu hizmet yılını bitirmemiş olmak,
b. Subaylık için müracaat tarihinde Astsubaylığa nasıp tarihinden itibaren almış olduğu sicil notları ortalaması sicil tam notunun %85 ve daha yukarısı olmak,
c. Askeri disiplin, tutum ve davranışları, görevindeki başarısı, mesleki bilgi ve yetenekleri ile genel kültürü bakımından Subaylığa layık bulunduğu sıralı sicil üstleri tarafından onanmış olmak,
d. Yapılacak seçme sınavlarında başarılı olmak ve seçilmelerini müteakip gönderilecekleri okul ve kurslarda başarı göstermek.
Yapılacak seçme sınavlarında başarı gösterenlerin sıralamasının, personelin sınav notu, almış olduğu madalya, ödül, takdir, taltif ve cezalar da dikkate alınmak suretiyle, yönetmelikte belirtilen esaslara göre yapılacağı aynı maddenin (d) bendinde hükme bağlanmıştır.
Anılan yönetmelik Subay Sicil Yönetmeliği olup, bu yönetmeliğin 118 nci maddesinde subay olacak astsubayların yazılı ve mülakat olmak üzere aşamalı sınava tabi tutulacakları belirtildikten sonra, mülakatta genel görünüş, anlatım, konuşma düzgünlüğü, kendine güvenme gibi hususların değerlendirileceği ifade edilmiştir.
Davacının yazılı sınavda başarılı olması nedeniyle bu sınava bir itirazı yoktur. Mülakatta başarısız sayılmasına ilişkin işlemin iptalini istemektedir. Sözlü ve uygulamalı şekilde yapılan mülakatın yazılı sınavda görülüp değerlendirilmeyen vasıfların ortaya çıkarılmasına yarayan bir yöntem oluşu itibariyle bu yola başvuru gerekli olup, belgelenip denetime imkan sağlayan nitelikte olmayışı itibariyle bu sakıncaları bünyesinde taşımasına rağmen yalnız yazılı sınavla yetinilmesi halinde yazılı sınavda tespit edilemiyecek bazı olumsuz durumların gözden kaçırılması ihtimali bulunduğundan davacı tarafından belirtilen sakıncalar bu geçeği tamamen bertaraf edememektedir. Sözlü olarak yapılan ve bu itibarla sorulan sorular ve alınan cevaplar ile tavır ve davranışların belgelenmesi imkanı olmayan mülakatın doğru değerlendirilip değerlendirilmediğinin de netimi mümkün değildir. Ancak denetimin yapılamaması davacının o sınavda başarılı olduğu anlamına da gelemez. O halde denetimin davacının diğer iddialarına hasren yapılması gerekecektir.
Davacı, kadro ve mevcut durumuna göre bazı sınıflardan ihtiyaç olmamasına rağmen bazı astsubayların subaylığa geçirilmelerine karşılık davacının sınıfı olan Personel sınıfından ihtiyaç olmasına ve üç astsubayın subaylığa geçirileceğine dair kontenjan ilan edilmesine rağmen bu sınıftan hiçbir astsubayın subaylığa geçirilmediğini ileri sürmüş ise de; idarenin hangi sınıfta ve ne kadar elemana ihtiyacı olduğunu kendisinin en iyi biçimde bilecek konumda oluşu bu konuda yargı merciinin ihtiyaç var ya da yok şeklinde müdahalesinin idarenin yerine işlem tesisi olacağı ve ihtiyacın tespitinde idarenin tam bir takdir yetkisinin oluşu, ayrıca ihtiyaç olsa ve kontenjan belirlenmiş olsa bile uygun nitelikleri taşımayan elemanların alınmasının kamu yararına uygun olmayışı itibariyle yerinde bulunmamaktadır.
Mülakat sınavında başarılı olan bazı astsubayların menfi kanaat ve cezalarının olduğu da iddia edilmiş ve getirilen belgelerden yazılı ve mülakat sınavını başardığı bildirilen Tnk. Kd. Üçvş. Ferhat Aslan (1985-75), Tnk, Üçvş. Metin SAK (1987-6) ve Kr. Hvc. Plt. Kd. Üçvş. Ziya Karadoğan (1983-7)'in sicilinde menfi kanaat kaydı ve Mly. Kd. Üçvş. Dursun Gürel (1983-7)'in yedi gün odahapsi cezası ve sicilinde menfi kanaat kaydı olmakla birlikte adı geçen astsubaylar davacının mensup olduğu personel sınıfından olmayıp personel sınıfının kontenjanımda kullanmadıklarından davacının mülakat sınavındaki başarı durumunu menfi veya müsbet yönde etkilememektedir. Kaldı ki davacının mülakat sınav notu olan 47 puan, 70 puan olan sınav başarı notunun da altındadır ve sınavda başarılı olupta kontenjana girememesi gibi bir durum da ortada yoktur.
Nitelik belgesinde belirtilen bazı niteliklerin mülakatta da değerlendirmeye tabi tutulduğu, sıralı sicil üstlerince çok olumlu olarak değerlendirilen bu niteliklerin sınav komisyonunca başarısız olarak değerlendirilemeyeceğine ilişkin iddiasına da farklı kişiler olan sicil amirleri tarafından haklarında nitelik belgesi tanzim edilen astsubayların, aynı sınav komisyonu tarafından yapılan mülakat sınavında aynı kriterler esas alınarak değerlendirmeye tabi tutulduğundan nitelik belgesinin olumlu olmasına karşın başarısız sayılabileceği, aksi takdirde mülakat sınavına da gerek kalmayacağı gerçeği karşısında itibar olunmamıştır. Ayrıca idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde idari işlem niteliğinde yargı kararı verilemeyeceğinden davacı vekiline kontenjanların tespitine, mülakatı yapacak komisyonun tespitine, mülakat sınavının yapılışına ilişkin iddialarına itibar olunmamıştır.
Subay Sicil Yönetmeliğinin 118 nci maddesinde mülakatta genel görünüş, anlatım, konuşma düzgünlüğü, kendine güvenme gibi hususların değerlendirileceği öngörülmüştür. Davalı idarece mülakatın hukuka uygun yapılıp yapılmadığı takdir edilen notun objektif olup olmadığının tespiti için ara kararı verilerek davacı ile sınava girenlerin mülakat değerlendirme formları istenmiş, davalı idarece gönderilen belgelerin tetkikinden; mülakatın Subay Sicil Yönetmeliğinin 118 ve 119 ncu maddelerindeki esaslara, Subaylığa Geçme Yönergesi (KKY. 65-12) ve KKK. lığı Mülakat Yönergesine uygun biçimde yapıldığını, adayların genel görünüşü, tavır ve hareketleri anlama ve anlatımı ile mülakat formunda belirtilen diğer hususlarda sorular sorularak ve izlenerek gerçekleştirildiği, komisyonun not taktirinde davacının iddia ettiği gibi objektiflikten uzaklaştığını gösterecek hiçbir kanıtın bulunmadığı görülmüştür.
Açıklanan nedenlerle, davacı hakkındaki işlemin tüm unsurları itibariyle mevzuata ve hukuka uygun olduğu sonucuna ulaşıldığından dayanaktan yoksun bulunan davanın REDDİNE. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy