(2709 S. K. m. 157) (1602 S. K. m. 20) (1076 S. K. Ek m. 7) (Askerlik Yükümlülüğünü Millî Eğitim Bakanlığı Emrinde Öğretmen Olarak Yerine Getirecekler Hakkında Yönetmelik m. 14)
Davacı 8.2.1996 tarihinde kayda geçen dava dilekçesinde özetle; 31.10.1994 tarihinde 239. dönem asteğmen adayı olarak silah altına alındığını, asteğmen öğretmen olarak silah altına alınmadığı halde asteğmen öğretmen olarak atamasının yapıldığını, atamasının yapıldığı okula din kültürü ve ahlak bilgisi öğretmeni olarak atamasının yapıldığını, yeterli öğretmen olmayışı nedeniyle branşı dışında derslere girdiğini, diğer öğretmenlerden branş dışı derse girenlerin ek ders ücreti almakta olduklarını ilgili yönetmelikteki ücret ödenmez hükmünün iptal edilerek kendisine ek-ders ücreti ödenmesini branşı dışında girdiği dersler için emsalleri gibi ek ders ücretinin kanuni faiziyle birlikte ödenmesini talep ettiği anlaşılmaktadır.
Dava, askerlik yükümlülüğünü Milli Eğitim Bakanlığı kadrosunda öğretmen olarak yapan davacının branş dışı girdiği derslere ait ek ders ücretinin verilmemesi işleminin iptali ile ek ders ücretlerinin faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle açılmıştır.
Kurulumuz, öncelikle dava konusunun AYİM'in görevine girip girmediği hususunu incelemiştir. Anayasanın 157, 1602 Sayılı Kanunun 20 nci maddeleri hükümlerine göre, Askeri Yüksek İdare Mahkemesinin bir davaya bakabilmesi için, dava konusu idari işlem veya eylemin asker kişiyi ilgilendirmesi ve askeri hizmete ilişkin bulunması şartlarının birlikte gerçekleşmiş bulunması gereklidir. Davacının asker kişi olduğu aşikardır. İşlemin askeri hizmete ilişkin bulunması koşuluna gelince, davacı Milli Eğitim Bakanlığı kadrolarında öğretmenlik yaparken aynı zamanda askerlik yükümlülüğüne yerine getirmektedir. Davacı o kadroya askerlik yükümlülüğünü yerine getirmesi için atanmıştır. Bu yükümlülerin aylık, ödenek, yardım ve tazminatları ile ilgili hükümler 1076 sayılı Yedek Subaylar ve Yedek Askeri Memurlar Kanununda ve bu kanuna uygun olarak çıkarılan Yönetmelikte düzenlenmiştir. Davacıya ek ders ücreti ödenmemesi ile ilgili ihtilaf davacının askerlik yükümlülüğünü yerine getirmesi nedeninden kaynaklanmıştır. Bu nedenle işlemin askeri hizmete ilişkinlik koşulunun da gerçekleştiği, dava konusunun AYİM'in görevine girdiği Kurulumuzca oyçokluğu ile kabul edilerek işin esastan incelenmesine geçilmiştir.
Askerlik Kanununun yürürlüğe girdikten sonra gelişen koşullar karşısında askerlik yükümlülüğünü, normal yükümlülüğün yanı sıra dövizle askerlik, bedelli askerlik, kamu kurum ve kuruluşlarında istihdam edilerek yapılan askerlik gibi değişik şekillerde yerine getirilmektedir.
Yedek Subay öğretmen statüsü 1076 sayılı Yedek Subaylar ve Yedek Askeri Memurlar Kanununa 3358 sayılı Kanunla eklenen EK-7 nci madde ile ihdas edilmiş bir askerlik şeklidir. EK-7 nci maddesinin 2 nci fıkrasında yedek subay öğretmen olarak ayrılan ve göreve başlayan yükümlülere, 926 sayılı Kanunda asteğmenler için tespit edilen aylık, ödenek, yardım ve tazminatlar Milli Eğitim Gençlik ve Spor Bakanlığınca ödeneceği hüküm altına alınmıştır.
Aynı husus 3358 Sayılı Kanuna dayanılarak ve bu kanun hükümlerine uygun olarak çıkarılan 19.12.1987 gün ve 19669 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Askerlik Yükümlülüğünü Milli Eğitim Gençlik ve Spor Bakanlığı Emrinde Öğretmen Olarak Yerine Getirecekler Hakkında Yönetmelik in 14 ncü maddesinin 1 nci fıkrasında aynen tekrarlandıktan sonra bunlara öğretmenlikten dolayı ayrıca bir ücret ödenmeyeceği de açıkça belirtilmiştir.
Askerlik yükümlülüğünü Milli Eğitim Bakanlığı kadrosunda yerine getiren ve bu yükümlülüğü sırasında 926 sayılı TSK. Personel Kanununda asteğmenler için tespit edilen aylık, ödenek, yardım ve tazminat alan, öğretmenlikten dolayı ayrıca ücret almayan davacıya ek ders ücreti verilmemesi şeklinde tesis edilen işlemde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı mezkur yönetmelik hükmünün kanuna uygun olduğu, davanın yasal dayanaktan yoksun bulunduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, davanın REDDİNE.
KARŞIOY GEREKÇEMİZ
Askeri Yüksek İdare Mahkemesi; bir devlet yetkisi olan yargı yetkisini Anayasa'nın 157 nci maddesi uyarınca ve bu maddenin çizdiği alan içinde kullanan özel görevli bir yüksek idare mahkemesidir. Askeri Yüksek İdare Mahkemesinin görevleri Anayasanın 157 ve 1602 Saydı Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Kanununun 20 nci maddelerinde belirtilmiştir. Anılan hükümlere göre, bir idari davanın Askeri Yüksek idare Mahkemesinin görevine girebilmesi için dava konusu idari işlem veya eylemin askeri veya askeri olmayan bir makamca tesis edilmiş olmasına bakılmaksızın asker kişi leri ilgilendirmesi ve askeri hizmete ilişkin bulunması koşullarını birlikte taşıması gerekmektedir.
1076 Sayılı Yedeksubaylar ve Yedek Askeri Memurlar Kanununun Ek 7 nci maddesinde; Milli Eğitim Bakanlığının ihtiyaç göstermesi Genelkurmay Başkanlığının uygun görmesi üzerine, yedek subay aday adayı olarak silah altına alınacaklardan, bu Bakanlık kadrolarında öğretmen olarak görev yapanlar ile mesleği öğretmen olan ancak Bakanlık kadrolarında öğretmenlik görevine başlamamış bulunanlardan yeteri kadarının temel eğitimi takiben Milli Eğitim Bakanlığı emrine verilecekleri, bu şekilde öğretmen olarak ayrılan ve göreve başlayan yükümlülere 926 Sayılı Kanunda asteğmenler için tesbit edilen aylık, ödenen yardım ve tazminatların Milli Eğitim Bakanlığınca ödeneceği, bu yükümlülerin öğretmelik görevleri sırasında resmi elbise giyemeyecekleri, görev yerlerinin Milli Eğitim Bakanlığınca belirleneceği, hizmetleri sonunda asteğmen olarak terhis edileceklerin, bunlar hakkında firar, hava değişimi, izin tecavüzü, yoklama kaçağı, bakaya kalmak suçlarından dolayı Askeri Ceza ve 477 Sayılı Kanun ile 353 Sayılı Askeri Mahkemelerin Kuruluş ve Yargılama Usulü Kanunu hükümlerinin uygulanacağı belirtilmiştir.
Askerlik Yükümlülüğünü Milli Eğitim Bakanlığı Emrinde Öğretmen Olarak Yerine Getirenler Hakkında Yönetmelikle de benzer hükümler daha detaylı biçimde ifade edilmiş, Yönetmeliğin 14/1 maddesinde; 1076 Sayılı Kanuna tabi yükümlülerden Milli Eğitim Bakanlığı emrinde öğretmen olarak görev yapmak üzere ayrılanlara, fiilen öğretmenliğe başladıkları tarihten itibaren 926 Sayılı Kanunda asteğmenler için tesbit edilen aylık, ödenek, yardım ve tazminatlar Milli Eğitim Bakanlığınca ödenir. Bunlara öğretmenlikten dolayı ayrıca bir ücret ödenmez denilmektedir.
Anayasanın 157 ve 1602 Sayılı Kanunun 20 nci maddesi hükümlerine, Uyuşmazlık Mahkemesi ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesi kararlarına göre; bir idari işlemin askeri hizmete ilişkin olmak vasfının tayininde işlemin konusuna bakılması gerekmektedir. Eğer, idari işlemin tesisinde asker kişinin askeri yeterlik ve yetenekleri, tutum ve davranışları, askeri geçmişi, asker kişi olmaktan kaynaklanan hak ve ödevleri, askerlik hizmetinin amacı, askeri görev yerlerinin özellikleri, askeri kural ve gelenekleri gözönünde tutularak değerlendirilmişse, bu idari işlemin askeri hizmete ilişkin olduğu kabul edilmektedir.
Milli Eğitim Bakanlığı kadrolarında 1076 Sayılı Yasaya bağlı öğretmen olarak görev yapmakta olan davacıya ek ders ücreti ödenmemesine ilişkin olarak tesis edilen işlemde askeri hizmete ilişkin olma unsuru yoktur.
Açıklanan nedenlerle Davanın Görev Yönünden Reddine karar verilmesi gerekir iken, bu davaya bakmaya Mahkememizin görevli bulunduğuna dair çoğunluk kararına katılamadık. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy