(1602 S. K. m. 21) (926 S. K. m. 12) (1632 S. K. m. 179, 188) (Harp Okulları Yönetmeliği m. 15, 16)
Davacı vekili, 16 Temmuz 1996 tarihinde kayda geçen dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin gayet disiplinli ve başarılı bir öğrenci iken 10 Nisan 1996 tarihinde aldığı son takdir yazısından kısa bir süre sonra 20.05.1996-02.06.1996 tarihleri arasında 12 gün gibi çok kısa bir zaman dilimine sığdırılan 6 ayrı disiplin suçundan toplam 40 gün oda hapsi ve 2 gün izinsizlik cezası alarak disiplin notunun -18 puana düştüğünü, kısa süre içinde yapılan işlemlerin müvekkilinin okul ve öğrencilikle ilişiğinin kesilmesinin amaçlanıp, sebepler yaratılmaya çalışıldığını düşündürdüğünü, 20.05.1996 tarihinde verilen cezaya yaptığı itirazın ilgili makama gönderilmemesi nedeniyle yok hükmünde kabul edilmesi gerektiğini, müvekkilinin 28.05.1996, 30.05.1996, 01.06.1996 ve 02.06.1996 tarihinde verilen cezalara ilişkin itiraz dilekçesinin de ilgili itiraz makamlarına gönderilmediğini, bu cezaların da yok hükmünde kabul edilmesi gerektiğini, sebep ve amaç yönlerinden hukuka aykırı bulunan işlemin iptaline karar verilmesini dava ve talep etmiştir.
Davacının celbedilen özlük dosyasındaki disiplin suçları, alınan savunmaları, disiplin kurulu kararı ve askeri öğrencilikten çıkarılmasına ilişkin belgelerin tetkikinden;
Davacının Kara Harp Okulu Birinci Sınıfında;
Herhangi bir ceza almadığı ve ikinci sınıfa 160 disiplin notu ile devam ettiği,
Kara Harp Okulu İkinci Sınıfında;
16.03.1994 tarihinde günlük ve hafta sonu yoklamasına geç gitmekten 4 gün izinsizlik cezası verilip 8 disiplin notunun kırıldığı, anılan sınıfta başkaca disiplin cezası almayan davacının yönetmelik uyarınca iade edilen disiplin notlarıyla birlikte 3 ncü sınıfa 158 disiplin notu ile başladığı,
Kara Harp Okulu Üçüncü Sınıfında;
13.03.1995 tarihinde yatakhaneden vakitsiz ve müsaadesiz çıkmaktan 2 gün izinsizlik cezası verilerek 4 disiplin notunun kırıldığı,
13.06.1995 tarihinde etütte uyumaktan 4 gün izinsizlik cezası verilerek 8 disiplin notunun kırıldığı,
19.06.1995 tarihinde etütte kısmı müsaadesiz terketmekten 3 gün oda hapsi cezası verilerek 12 disiplin notunun kırıldığı, bu sınıfta toplam 24 disiplin notu kırılan davacının yönetmelik uyarınca iade edilen notlarla birlikte 4 ncü sınıfa 146 disiplin notu ile başladığı,
Kara Harp Okulu Dördüncü Sınıfında;
08.01.1996 tarihinde kimlik kartını kaybetmekten 2 gün oda hapsi cezası verilerek 8 disiplin notunun kırıldığı,
17.05.1996 tarihinde silah, patlayıcı ve bereleyici alet bulundurmaktan 21 gün oda hapsi cezası verilerek 84 disiplin notunun kırıldığı,
28.05.1996 tarihinde kendisine teslim edilen silah ve teçhizatını hor kullanmaktan 7 gün oda hapsi cezası verilerek 28 disiplin notunun kırıldığı,
29.05.1996 tarihinde elbisesinin ütüsüz olmasından 2 gün izinsizlik cezası verilerek 4 disiplin notunun kırıldığı,
30.05.1996 tarihinde konferansta uyumaktan 4 gün oda hapsi cezası verilerek 16 disiplin notunun kırıldığı,
01.06.1996 tarihinde cezalı yoklamasına katılmamaktan 4 gün oda hapsi cezası verilerek 16 disiplin notunun kırıldığı,
02.06.1996 tarihinde izinsiz iken yoklamaya katılmamaktan 4 gün oda hapsi cezası verilerek 16 disiplin notunun kırıldığı.
Aldığı disiplin cezaları sonucunda disiplin notunun tamamı biten ve disiplin notu (-26)'ya düşen davacının Kara Harp Okulu Yüksek Disiplin Kuruluna sevkedildiği ve bu kurulun 11 Haziran 1996 gün ve 1995/96 öğretim yılı için 49 sayılı kararı ile Harp Okulları Kanununun 5/a, Yönetmeliğin 16/b-(2)(3),(4), Disiplin Yönergesinin 13/a(1), (2) ve 14/a-(1), d maddeleri gereğince disiplinsizlikten okuldan çıkarılmasına ve Harp Okulları Yönetmeliğinin 16/b-(3), Harp Okulları Disiplin Yönergesinin 14/d maddelerine binaen hakkındaki karar kesinleşinceye kadar geçici olarak okuldan uzaklaştırılmasına karar verildiği, bu kararın 24.07.1996 tarihinde Kara Kuvvetleri Komutanlığınca onaylanıp kesinleştiği anlaşılmıştır.
Davanın esasının tartışılmasına geçilmeden önce askeri şahıslara disiplin suç yada tecavüzlerinden ötürü disiplin amirleri tarafından verilen disiplin cezalarının idari yargı denetimine tabi tutulup tutulmayacağı sorunun incelenmesi uygun görülmüştür.
1982 Anayasasının Görev ve sorumlulukları, disiplin kovuşturmasında güvence başlıkla 129 ncu maddesinde, memurlar ile diğer kamu görevlilerine savunma hakkı tanınmadıkça disiplin cezası verilemeyeceği, uyarma ve kınama cezaları hariç diğer disiplin kararlarının yargı denetimi dışında bırakılamayacağı vurgulandıktan sonra maddenin 4 ncü fıkrasında Silahlı Kuvvetler mensupları ile hakimler ve savcılar hakkındaki hükümler saklıdır hükmüne yer verilerek genel kaideye bir istisna getirilmiştir.
1602 Sayılı Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Kanununun 2568 sayılı Kanunla değişik 21 nci maddesinin son fıkrasında Cumhurbaşkanının, Yüksek Askeri Şuranın tasarrufları ve Sıkıyönetim Komutanlarının 1562 sayılı Kanunda yazılı tasarrufları ile disiplin suç ve tecavüzlerinden ötürü disiplin amirlerince verilen cezalar yargı denetimi dışındadır hükmü yazılıdır.
Kara Harp Okulu 4 ncü sınıf öğrencisi olan davacının askeri disiplin hukuku yönünden 1632 Sayılı Askeri Ceza Kanunu ile 477 Sayılı Disiplin Mahkemeleri Kuruluşu, Yargılama Usulü ve Disiplin Suç ve Cezaları Hakkında Kanuna tabi kişi olduğunda bir tereddüt bulunmamaktadır.
Nitekim 1992-1993 öğretim-eğitim yılında Kara Harp Okuluna giren ve 4 ncü sınıf öğrencisi iken hakkında okuldan çıkarma kararı verilen davacı işlediği disiplin kabahatleri ve disiplin tecavüzleri nedeniyle askeri disiplin hükümlerine göre cezalandırılmıştır.
Disiplin ceza kararları kanun gücüne dayanılarak tek taraflı tesis edilen ve uygulanır nitelikleriyle kişilerin durumlarında hukuki hüküm ve sonuçlar yaratan irade açıklamalarıdır. Bu özelliğe sahip bulundukları için de idari işlem kategorisine dahildirler. Davacı hakkında fiilleri baz alınarak tesis edilen disiplin ceza kararlarıyla verilen cezaları karşılığında ahlak notundan baz düşümler yapılmış, ahlak notunun tamamını bitirmesi durumu doğunca hakkında bu kez askeri öğrencilikten çıkarma kararı tesis edilmiştir.
Yukarıda açıklanan hükümler uyarınca disiplin cezalarının tek başına idari davaya konu edilmesi mümkün bulunmamakta ise de, disiplin cezaları komisyonları yahut başka bir makamın ihraç veya sair bir işlemine neden olmuşsa idari davaya konu olabilecek, bu işlemin dayandığı maddi olayın hukukiliğini tesbit yönünden gerektiğinde işlemin sebebine inilecek ve yasada öngörülen unsurları taşımadığı anlaşılırsa işlem iptal edilecek veya ona bağlı olarak tesis edilen işlemlerden doğan sonuçları da ortadan kaldırılmış sayılacağından genel hukuk kuralına göre disiplin cezaları etkilenmiş olacaktır. Disiplin cezalarının bu şekilde dolaylı olarak yargı kararından etkilenmesi onun doğrudan dava konu edilmemesi yasağına aykırı düşmeyeceğinden davacının okuldan çıkarılmasına ilişkin işlemde esas alınan disiplin cezalarının incelenmesine geçilmiştir.
Bilindiği gibi, Harp Okulları öğrencilerinin disiplinsizlik nedeniyle okuldan çıkarılmaları, 926 Sayılı TSK. Personel Kanununun, 4162 Sayılı Harp Okulları Kanunu, Harp Okulları Yönetmeliği, Harp Okulları Disiplin Yönergesi hükümlerine göre yapılmaktadır.
926 Sayılı TSK. Personel Kanununun 12 nci maddesince Harp Okullarının Kuruluşu, işleyişi ve bu okullara giriş şartları, yetiştirme usulleri ve diğer hususlar özel kanuna göre yürütülür. hükmünü içermektedir.
1462 Sayılı Harp Okulları Kanunun 2218 Sayılı kanunla değişik 5/a maddesi, Bu kanun hükümlerine göre çıkarılacak yönetmelikte saptanacak ahlak notunu kaybedenlerin Harp Okulu öğrenciliğinden çıkarılacağını öngörmektedir.
1462 Sayılı Kanuna dayanılarak çıkarılan Harp Okulları Yönetmeliğinin 15 nci maddesinde, Harp Okullarına alınan her öğrenciye öğrenimi süresince 160 ahlak notu verileceği, bu notun hangi ceza ve eylemlerden dolayı ne miktar düşüm yapılacağının Harp Okulları Disiplin Yönergesinde belirtileceği açıklanmıştır.
Aynı Yönetmeliğin Okuldan Çıkma ve Çıkarılma başlıklı 16 ncı maddesinin (b) bendinin 2 (b) alt bendi ahlak (disiplin) notunun tamamını kaybedip Yüksek Disiplin Kurulunca haklarında okuldan çıkarılma kararı verilenlerin Harp Okullarından çıkarılmalarını amir bulunmaktadır.
Harp Okulları Disiplin Yönergesinin 14 ncü maddesinin (a) bendinde, Harp Okulu öğrencilerinin okula kati kabullerinin yapıldığı tarihten mezun oldukları tarihe kadar geçen sürede kendilerine tanınan ahlak notunun tamamını kaybetmeleri halinde disiplinsizlik nedeniyle Yüksek Disiplin Kuruluna sevk edilebilecekleri ve kurul kararı ile okuldan çıkarılma işlemine tabi tutulacakları, bu işlemin Kuvvet Komutanı tarafından onaylanacağı ifade edilmiştir.
Yönergenin 19 ncu maddesinin (c) bendinde disiplin amirleri gösterilmiş, bunlar arasında Bölük Komutanı ile Tabur Komutanına da yer verilmiştir.
Yönergenin 24 ncü maddesinde izinsizlik cezası karşılığında 2 ahlak notu, disiplin amirlerince verilen oda hapsi cezası karşılığında 4 ahlak notu, Mahkemelerce verilen hapis ve oda hapsi cezalarında 5 ahlak notunun kırılacağı belirtilmiştir.
Yönergenin 19 ncu maddesinin (a-5) nci alt bendinde; Yönergenin IV ncü bölümünde belirtilen disiplin tecavüzleri ve hizalarındaki cezalar, cezaların taktirinde tutanak olmak üzere konulmuş olup, kanuni yetkiler içinde cezalar verilebilir... denilmekle disiplin amirlerinin yasal yetkilerinin korunduğu ve gerektiğinde bu yetkilere göre ceza verebilecekleri vurgulanmıştır.
Davacının Kara Harp Okulundan çıkarılma işleminin sebebi disiplin notunun tamamını kaybetmesidir. Bu nedenle dava konusu işlemin denetiminde tesbiti gereken husus; işleme esas alınan disiplin cezasının var olup olmadığı,
Bu cezanın o işlemin, sebebini teşkil edip edemeyeceği, disiplin kabahat ve tecavüzleri eylemlerinin karşılığı olan cezaların yetkili disiplin amirlerince, savunmalar alınarak ceza verme yetkisi dahilinde mevzuat hükümlerine uygun olarak verilip verilmediği, disiplin notunun kırılması ve notların toplanmasında maddi bir hata yapılıp yapılmadığı, disiplin ceza kararlarında kanun ve düzenleyici tasarrufların hükümlerine mutlak aykırılık oluşturan bir sakatlığın bulunup bulunmadığıdır.
Bu açıklamaların ışığında davacıya disiplin amirleri tarafından verilen ve Yüksek Disiplin Kurulunca davacının okuldan çıkarılma işlemine esas alınan disiplin cezaları incelendiğinde;
08.01.1996 tarihinde kimlik kartını kaybeden davacıya 08.03.1996 tarihinde 2 gün oda hapsi cezası verilerek 8 disiplin notunun kırıldığı görülmektedir.
Askeri Ceza Kanununun 179 ncu maddesi Disiplin tecavüzlerine ve disiplin kabahatlerine bir ay sonra ceza verilemez hükmünü amirdir. Fiili tahkikatı mucip olmuş ise bu husus için iktiza eden zaman bu süreye dahil edilmez. Yasanın bu amir hükmüne rağmen 08.01.1996 tarihinde kimliğini kaybeden ve aynı tarihte savunması alınan davacıya bir aylık süreden sonra 08.03.1996 tarihinde ceza verilmesi kanuna mutlak suretle aykırılık teşkil ettiğinden sözkonusu ceza yok hükmünde bulunmaktadır.
Öte yandan davacıya 17.05.1996 tarihinde silah, patlayıcı ve bereleyici alet bulundurmaktan Tabur Komutanı İs.Kur.Yb. Ahmet DENİZ tarafından 21 gün oda hapsi cezası verilerek 84 disiplin notunun kırıldığı, 28.05.1996 tarihinde silah ve teçhizatını hor kullanmaktan Bölük Komutanı P.Kd.Ütğm. Yavuz ÇINKIT tarafından 7 gün oda hapsi cezası verilerek 28 disiplin notunun kırıldığı, 30.05.1996 tarihinde konferansta uyumaktan 4 gün oda hapsi cezası verilerek 16 disiplin notunun kırıldığı, verilen cezalarla ilgili olarak davacının As.C.K.nun 168 nci maddesinde öngörülen şikayet hakkını kullanarak cezalarda itirazda bulunduğu anlaşılmıştır.
Askeri Ceza Kanununun 188 nci maddesinin 4 ncü bendi hükmüne göre, şikayeti inceleyip karar vermeye bu kararın verildiği zamanda cezayı vermiş olan amirin bir derece kadar mafevki olan disiplin amiri selahiyetli olmasına karşın bahse konu cezalara yapılan itirazların yasaya aykırı olarak cezayı veren amirler tarafından incelenip karara bağlandığı görülmektedir.
Her ne kadar Kara Harp Okulu Komutanlığının 25.12.1996 ve 13.02.1997 tarih ve Diş. Sb. 1996/231 sayılı yazılarından ve bu yazılar ekinde gönderilen belgelerden sözkonusu cezaların hastalık ceza ve mükâfat çizelgeleri yoluyla Öğrenci Alay Komutanının onayına sunulduğu anlaşılmakta ise de, bu durum kanunun aradığı anlamda usulüne uygun şekilde yapılmış bir itiraz incelemesi niteliğinde olmadığından, bu şekilde tesis olunan disiplin cezaları hukuka aykırılıkla sakatlanmış bulunmaktadır.
Açıklanan nedenlerle, yok hükmünde olan ve hukuka aykırılıkta sakatlanmış bulunan disiplin cezaları esas alınarak davacının disiplin notunun tamamını kaybettiği gerekçesiyle disiplin kurulunca hakkında okuldan çıkarma kararı tesis edilmesinin sebep unsuru bakımından hukuka aykırı olduğu sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla; davacının Kara Harp Okulu Öğrenciliğinden çıkarılmasına ilişin işlemin İPTALİNE.
KARŞI OY GEREKÇEM
Davacının Kara Harp Okulundan çıkartılmasının kendisine yönetmelik ile tanınan Disiplin (Ahlak) notunu bitirmesi neden olmuştur.
Anayasanın 129 ncu maddesinde; Disiplin cezalarının yasağı denetimi dışında tutulmayacağı hükmünün yanında Silahlı Kuvvetler Mensupları hakkındaki hükümler saklıdır denilmektedir.
1602 Sayılı Kanunun 21 nci maddesinin üçüncü fıkrasında Askeri Yüksek İdare Mahkemesinin idari yargı yetkisinin sınırını belirleyen Cumhurbaşkanı, Yüksek Askeri Şuranın Tasarrufları ve Sıkıyönetim Komutanlarının 1402 Sayılı Kanunda yazılı tasarrufları ile disiplin suç tecavüzlerinden ötürü disiplin amirlerince verilen cezalar yargı denetimi dışındadır hükmü bulunmaktadır. Hal böyle iken davacının Harp Okulunda okuduğu süre içerisinde sıralı amirleri tarafından verilen cezaların tek tek ele alınarak incelemesi, değerlendirilmesi ve sonunda iptal edilmesine; hem yukarıda belirtilen AYİM. 1602 Sayılı Kanunun 21. maddesine göre hukuka aykırı olduğundan, nemde, askerlik mesleğinin diğer mesleklerden farklı özellikleri olduğu ve bu farklı özelliklerini yaratan yerleşmiş gelenek ve yönetmeliklerinde, yüzyılların birikimi ile kurulmuş düzenin büyük bir titizlikle korunması gerektiği, aksi takdirde askerliğin temeli olan disiplin ve otoriteyi zedeleyici düşüncesinde olduğumdan Disiplin amirleri tarafından davacıya verilen disiplin cezalarının detayına inilerek incelenmesi yönünde olan çoğunluk kararına katılmıyorum. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy