(657 S. K. m. 213) (1602 S. K. m. 44, 45) (926 S. K. m. 144)
Davacı tarafından verilerek 11.03.1997 tarihinde kayda geçen dava dilekçesinde özetle; EYLÜL 1996'da Anadolu Üniversitesi İktisat Fakültesinin 4 yıl süreli İktisat Bölümünü bitirmesini müteakip bulunduğu 5 nci derecenin 1 nci kademesinden 4 ncü derecenin 1 nci kademesine intibakının yapıldığını, maaş göstergesi bir derece ilerlemesine rağmen tazminatlarında değişiklik yapılmadığını ve konuya ilişkin dilekçesinin de derece ilerlemesi haricinde tazminat ödenmesinin mümkün olmadığı gerekçesiyle reddedildiğini, J.Genel K.lığının konuya ilişkin uygulama emri gereğince, yüksek okulu bitirmesi nedeniyle Astsubaylıktan Subaylığa geçenlerin halen maaş aldıkları derecenin karşılığındaki Astsubayın maaş derecesinin emsal kabul edildiğini, 926 sayılı T.S.K. Kanununun, 27.06.1989 gün ve 375 sayılı KHK. ile değişik 137/c maddesinde Yükseköğrenim yapmış olan Astsubayların intibakı; 375 sayılı KHK. ile değişik 137/c maddesinde Yükseköğrenim yapmış plan Astsubayların intibakı; 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun Genel İdari Hizmetler sınıfında aynı yüksek öğrenimi bitirenler için tespit edilen derece ve kademelerden hizmete başlamış kabul edilerek yapılır ibaresinin bulunduğunu, diğer taraftan, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 213 ncü maddesi M/A bendi gereğince Genel İdari Hizmetler Sınıfına dahil memurlara görmüş oldukları öğrenim seviyesine göre tazminat ödemesi yapıldığını, belirtilen kanun hükümlerinden de anlaşılacağı gibi, söz konusu tazminat oranlarından faydalanmak için Subay nasbedilmiş olmanın değil öğrenim sürelerinin esas alındığını belirterek, intibakının yapıldığı derece ve kademenin karşılığı olan Astsubayların Silahlı Kuvvetler tazminat oranlarının tarafına uygulanmaması işleminin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Dava dilekçesinde, davalı taraf olarak Milli Savunma Bakanlığının gösterilmiş olması nedeniyle, Dairemizin 16.04.1997 tarihli toplantısında; 1602 sayılı Kanunun 45 nci maddesi gereğince Dava dilekçesinin gerçek hasım olan İçişleri Bakanlığı'na yöneltilmesine ve aynı Kanunun 44 ncü maddesi son fıkrası gereğince Tebligat işleminin tamamlatılmasına karar verilmiştir.
Tebligat işlemlerinin tamamlanmasını müteakip dava dosyasının esastan görüşülmesine geçilmiş olup taraflar arasındaki uyuşmazlık, astsubay iken yüksek öğrenim görmesi nedeniyle 926 sayılı Kanunun 137/c maddesi uyarınca intibak işlemi yapılan davacıya Silahlı Kuvvetler Hizmet Tazminatı ödenmesinde, söz konusu tazminatın kabulünden bugüne dek ödenme usul ve esasları bakımından geçirdiği gelişmenin incelenmesinde yarar görülmüştür.
Silahlı Küvetler Hizmet Tazminatı, 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanununa 2379 sayılı Kanunla eklenen EK-17 nci madde ile getirilmiş olup, anılan maddenin ilk metni a-17.01.1963 günlü ve 144 sayılı Uçuş Hizmetleri Tazminat Kanunu, 18.04.1963 günlü ve 223 sayılı Denizaltı, Dalgıç ve Kurbağa adam Tazminat Kanunu, 2556 sayılı Hakimler Kanununa 20.03.1975 günlü ve 1871 sayılı Kanunla ilave edilen EK-1 nci madde ve 521 sayılı Danıştay Kanununa 22.05.1975 günlü ve 1903 sayılı Kanunla eklenen ek geçici 2 nci madde ve bu Kanunların ek ve değişikliklerinden yararlanmak suretiyle tazminat ve ödenek alanlar ile 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanununun 144 ncü maddesinden yararlanıp yurtdışı sürekli görevlere gönderilen personel hariç olmak üzere; verilen brüt aylıkları (Ek göstergeler dahil) tutarının, subay, astsubay, (sağlık hizmetlerindekiler dahil), uzman jandarma çavuş ve uzman çavuşlara yüzde yirmisi; tazminat olarak ödenir. Şu kadarki, 144 sayılı Uçuş-Hizmetleri Tazminatı Kanununun 2 nci maddesi (a) bendine tabi olanlar ile birinci fıkrada sayılanlar dışında kalan ve 14.07.1964 tarih ve 500 sayılı Kanun ile ek değişiklikleri kapsamına girenlere de yurtiçi aylıkları esas alınmak kaydıyla aynı tazminat ödenir, (b) Sıkıyönetim Hizmet Zammı hariç olmak üzere; (a) fıkrasında belirtilen aynı tazminat ödenir, (b) Sıkıyönetim Hizmet Zammı hariç olmak üzere; (a) fıkrasında belirtilen ve bu tazminattan yararlanmayan personelin çeşitli ödemelerle bir ayda aldıkları net tutarlar bu maddede sayılan ve tazminattan yararlanan personele çeşitli ödemelerle bir ayda verilen net tutarlardan az ise aynı kıt'a ve karargahlardaki aynı rütbe ve kıdemdekiler arasında meydana gelen fark ayrıca tazminat olarak ödenir, (c) bu maddede belirtilen tazminatlar aybaşında peşin olarak ödenir ve damga resmi hariç herhangi bir vergiye tabi değildir. Tazminat ödemelerinde Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanununun aylıklara ilişkin hükümleri uygulanır şeklinde idi. Metninden de anlaşılacağı gibi, yasa koyucu, hizmet tazminatının personelin bulunduğu derece ve kademe aylığı kıstas alınarak ödenmesini hükme bağlamıştır. Madde metninde 1981 ile 1988 tarihleri arasında 28.02.1982 tarih 2629 sayılı Kanun ve 26.06.1984 tarihli 241 sayılı kanun hükmünde Kararname ile değişik yapılmış ise de bu değişiklikler, bu maddeden yararlanamayacak olan personel ile ilgili kanunların numaralarının ve isimlerinin değiştirilmesinden, tazminatın hesabında ek göstergelerin de nazara alınacağının açıklanmasından ibarettir. Yasada ödemelerin bulunulan derece ve kademeye göre belirleneceği hükme bağlandığından 02 Ocak 1981 tarihinden 29 Şubat 1988 tarihine kadar, hizmet tazminatları, Yüksek Öğrenim Kurumlarını bitiren astsubaylara da astsubaylıktan subaylığa geçenlere de öğrenimleri nedeniyle yapılmış intibakları sonucu ulaştıkları derece ve kademeler üzerinden hesaplanarak ödenmiştir. Bu bakımdan, davacı gibi astsubay okulundan mezun olan ve fakülte bitirerek intibak işlemine tabi tutulanların ve subaylığa geçirilenlerin emsalleri de aynı yıl astsubay okulunu bitiren ve daha sonra yüksek öğrenim gören astsubaylar olmuştur. Davacı işte bu uygulamanın bu günde geçerli kabul edilip ödemelerin bu doğrultuda yapılmasını istemektedir.
Oysa 29 Şubat 1988 tarih 19740 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan 311 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile EK-17 nci maddenin (a) bendinde 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel kanununun değişik EK-17 nci maddesinin (a) bendine aşağıdaki fıkra eklenmiştir. Ancak, bu bend uyarınca ödenecek tazminat miktarı, Korgeneral aylığının (ek gösterge dahil); Kd. Binbaşı ve daha üst rütbede bulunan subaylar için %35'inden; Binbaşılar için %30'undan; Önyüzbaşılar (Kd.Yzb) için %25'inden; Kd. Yzb. (Yüzbaşı) ve Yüzbaşı (Kd.Ütğm.) ler için %20'sinden; Üsteğmen ve Teğmenler için %15'inden; Astsubaylıktan subaylığa geçenlerden ön-yüzbaşı (Kd.Yüzbaşı)'lar için %35'inden; Kd.Yüzbaşı (Yüzbaşı)'lar için %30'undan; Yüzbaşı (Kd. Üsteğmen)'ler için %25'inden; Üsteğmen ve Teğmenler için %20'sinden; II. Kad. Kd. Başçavuşlar için %25'inden; Kad.Kd.Başçavuşlar için %20'sinden; Kıdemli Üstçavuş ve Üstçavuşlar için %15'inden; Kad.Başçavuşlar için %20'sinden; Kıdemli Üstçavuşlar için %15'inden ve diğerleri için %10'undan az olamaz şeklinde bir fıkra eklenerek hizmet tazminatı Korgeneral aylığının rütbelere göre değişen muayyen yüzdesi olarak belirlenmiştir. Maddenin açık hükmünden de anlaşılacağı üzere 29.02.1988 tarihinden itibaren hizmet tazminatı ödemeleri rütbelere bağlanmıştır. Kararnamede astsubaylıktan subaylığa geçenlerle ilgili açıklama getirilmediğinden astsubaylıktan subaylığa geçen ve henüz Teğmen ve Üsteğmen rütbesinde bulunanların, kendileriyle birlikte astsubay okulundan mezun olan astsubaylardan daha az tazminatı almaları durumu ortaya çıkmıştır. Ancak, Maliye Bakanlığının 14.11.1988 gün ve BUMKO-UY-15570-793-23747 sayılı yazısı ile konu çözümlenmiş, astsubaylıktan subaylığa geçenlerin, subaylığa geçmeden önce emsal oldukları astsubaylara ödenen miktarda tazminat ödenmesi sağlanmıştır. 311 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamedeki bu boşluk, 30.'06.1988 tarih ve 20211 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan 328 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile EK-17 nci maddeye, ancak bu Kanunun 14 ve 109 ncu maddelerine göre astsubaylıktan subaylığa geçenlerin hizmet tazminatı, subay nasbedilmeden önce emsal oldukları astsubayların yükseldikleri rütbe, kıdem ve kademeler için öngörülen hizmet tazminatından az olamaz hükmü getirilmek suretiyle giderilmiştir.
328 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede daha önce 311 sayılı KHK. ile benimsenmiş olan tazminat oranlarının rütbelere göre belirlenmesi ilkesi muhafaza edilmiştir.
30.06.1989 tarihi ve 20211 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 375 sayılı KHK. ile 01.07.1989 tarihinden itibaren Orgeneral aylığı kıstas alınmaya başlanmış, bu tarihten sonra EK, 17 nci maddeye göre rütbeler ve rütbe kıdemlilikleri karşılığında gösterilen tazminat oranlarının değiştirilmesi ile yetinilmiştir. EK-17 nci madde, A paragrafının 19.12.1996 gün ve 568/2 sayılı KHK. ile değişik son şeklindeki davamızla ilgili kısımlar aşağıda belirtilmiştir.
A) Uçuş, Paraşüt, Denizaltı, Dalgıç ve Kurbağa Adam Hizmetleri Tazminat Kanunu uyarınca aylık tazminat alanlar, hakim ödeneği alanlar ve Yurtdışına sürekli görevle gönderilenler hariç olmak üzere; Türk Silahlı Küvetleri kadrolarında bulunan ve aşağıda rütbeleri belirtilen personele hizalarında gösterilen oranların Orgeneral aylığının (ek gösterge dahil) brüt tutarı ile çarpışı sonucu bulunan miktarda Hizmet Tazminatı ödenir.
RÜTBELER TAZMİNAT ORANLARI (%)
Astsubaylar:
İl.Kad.Kd.Bçvş. 201
Kad.Kd.Bçvş. 188
Kd.Bçvş. 177
Kad.Bçvş. 165
Bçvş. 151
Kd.Üstçvş. 140
Üstçvş. 130
Kd.Çvş. 111
Çvş. 102
Bu Kanunun 14 ve 109 ncu maddelerine göre astsubaylıktan subaylığa geçenlerin hizmet tazminatı, subay nasbetilmeden önce emsal oldukları astsubayların yükseldikleri rütbe, kıdem ve kademeler için öngörülen hizmet tazminatından az olamaz.
Görüldüğü gibi, hizmet tazminatı rütbe ve kıdemin karşılığı olarak belirlendiğinden kim hangi rütbe veya rütbenin kıdeminde ise onun karşılığı olan orandaki hizmet tazminatını alabilecektir. Fakülte ve Yüksek okul bitiren astsubaylardan 926 sayılı Kanunun 14 ve 109 nci maddelerine göre muvazzaf subaylığa geçirilenler yönünden de ödemenin rütbe ve kıdeme göre yapılması ilkesine bağlı kalınmış, sadece bunların emsali olduğu astsubayların yükseldikleri rütbe ve kıdemler için belirlenen tazminatı almaları sağlanmış ve subay nasbedilmekle bu yönde doğacak mağduriyetleri önlenmiştir. Hizmet tazminatı tüm subay ve astsubaylar için rütbeye ve kıdeme göre belirlenirken Astsubaylıktan subaylığa geçenler için bu ilkeden ayrılınmamıştır.
Eğer, Astsubaylıktan subaylığa geçenler için, rütbe ve kıdeme göre ödeme ilkesinden ayrılınsaydı, 328 sayılı KHK. ile EK-17 nci maddeye getirtilen açıklayıcı hükümde ...emsal oldukları astsubayların yükseldikleri rütbe, kıdem ve kademeler için öngörülen tazminattan az olamaz denmez buna mukabil emsal oldukları astsubayların yükseldikleri DERECE ve kademeler için öngörülen tazminattan az olamaz denirdi. Bu husus subay nasbedilmeyen, ancak intibakı yapılan personel için de aynan geçerlidir.
Yukarıda açıklanan nedenlerle; Fakülte mezuniyeti üzerine, 926 sayılı T.S.K. Kanununun 137/c maddesine göre bir üst dereceye yükseltilerek intibak işlemi görmüş olan davacıya; rütbe veya rütbe kıdemliliği verilmesini gerektiren bir yasal düzenleme bulunmaması, bu itibarla rütbe ve kıdemliliğinde bir değişiklik olmaması, hizmet tazminatının ise rütbe karşılığında belirlenen oranlarda ödenmesini kabul eden açık kanun hükmü karşısında, davacı hakkında yapılan işlemin tüm unsurları ile hukuka uygun bulunduğu, davacının intibak ettirildiği dereceye tekabül eden astsubayların, rütbesinin karşılığı olan hizmet tazminatının kendisine de ödenmesine ilişkin isteminin yasal bir dayanağı bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle yasal dayanaktan yoksun davanın REDDİNE. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy