(2709 S. K. m. 72) (1111 S. K. Ek m. 1) (Dövizle Askerlik Hizmetinin Uygulanması Esasları Hakkında Yönetmelik m. 4, 26)
Davacı vekili 15 Nisan 1907 tarihinde kayda geçen dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin yasanın aradığı şartları taşıdığını belgeleyerek, Dövizle askerlik hizmeti kapsamına alınması davalı Bakanlıktan talep ettiğini, durumu incelenerek talebi uygun görülerek 13.09.1996 tarihinde silah altına alındığını, yasanın belirlediği süre kadar askerlik hizmetini ifa ederek 13.10.1996 tarihinde terhis edildiğini, idarenin dava konusu olan kararının müvekkilinin terhisinden bir gün sonra ittihaz edildiğini, davacının müzik sanatına yeni adım atmasından rahatsız olan bir takım insanların asılsız ihbarları sonucu bu kararın alındığını tahmin ettiklerini, kararın davacıya Münster Başkonsolosluğu aracılığı ile tebliğ edildiğini, davacının davalı idareye durumun düzeltilmesi için 03.12.1996 tarihinde başvuruda bulunduğunu idarece olumsuz yanıt verildiğini, 1111 sayılı Yasanın 35/G maddesinde Dövizle Askerlik Hizmetine tabi olacakların taşımaları gereken şartların belirlendiğini, bu şartların oturma veya çalışma iznine sahip olmak, işçi olmak, bu durumlarını belgelemek olarak belirlendiğini, müvekkilinin Herford Belediye Başkanlığınca verilme 18.11.1996 tarihli ikamet belgesi bulunduğunu, yine Ek-5 olarak sundukları belgede davacının çalışma iznine sahip işçi olduğunun belgelediğini, davacının 25.06.1996 tarihinde Mac Lederverarbeıtung unvanlı dericilik firmasında, 15.04.1996 tarihinden sonra Metin Açıkalın'a ait işyerinde, 11.10.1994 tarihinden sonra Hotel mex'in unvanlı işyerinde çalıştığını, yasanın ertelemeye ilişkin şartlarını taşıyan davacının 07.04.1994 tarihinde de askerliğini ertelettiğini, davacının 1111 Sayılı Yasanın EK-1 maddesi 3. fıkrasından gösterilen 3 yıl yabancı ülkede bulunma süresini tamamladığını, davacının bir takvim yılının yarısından fazlasını yurt içinde geçirmesine de olanak bulunmadığını, işlemin açıkça yasaya aykırı bulunduğunu, işlemin iptali ile yürütmenin durdurulmasına karar verilmesini dava ve talep ettiği anlaşılmaktadır.
Davacının yürütmenin durdurulması istemi, davalı idarenin ilk savunması alındıktan işleme mesnet bilgi ve belgelerin incelenmesinden sonra Askeri Yüksek İdare Mahkemesi İkinci Dairesinin 02.07.1997 gün ve 1997/317 Esas sayılı kararı ile reddedildiği anlaşılmaktadır.
Dava, Yabancı ülkede işçi olarak çalıştığından bahisle dövizle askerlik hizmetinden yararlandırılan ve 13.09.1996 ile 13.10.1996 tarihleri arasında askerlik hizmetini yaparak terhis edilen davacının, bilahare gereken şartları taşımadığı tesbit edilerek dövizle askerlik hizmeti kapsamından çıkarılması nedeniyle işbu işlemin iptali istemiyle açılmıştır.
Anayasanın 72 nci maddesinde, askerlik hizmetinin her Türk'ün hakkı ve ödevi olduğu, bu hizmetin Silahlı Kuvvetlerde veya kamu kesiminde ne şekilde yerine getirileceği veya getirilmiş sayılacağının kanunla düzenleneceği hükme bağlanmıştır.
Anayasanın bu hükmüne uygun olarak yabancı ülkelerde bulunan Türk Vatandaşlarının askerlik hizmeti ile ilgili olarak 1111 Sayılı Askerlik Kanununa farklı hükümler getirilmiş bulunmaktadır.
1111 Sayılı Askerlik Kanununun 20.03.1980 gün ve 2299 sayılı Kanunla eklenen EK-1 nci madde ile dövizle askerlik hizmetinin esasları düzenlenmiş, bu madde 22.10.1981 gün ve 2539, 27.06.1988 gün ve 3031, 12.10.1988 gün ve 3478, 21.05.1992 gün ve 3802 sayılı Kanunlarla değiştirilerek bugünkü halini almıştır.
1111 sayılı Askerlik Kanununun 3802 Sayılı Kanunla değişik EK-1 maddesi Oturma veya çalışma iznine sahip olarak işçi, işveren sıfatıyla veya bir meslek yada sanatı icra ederek, en az üç yıl süre ile fiilen yabancı ülkelerde bulunan 1111 Sayılı Askerlik Kanunu ile 1076 sayılı Yedek Subaylar ve Yedek Askeri Memurlar Kanununa tabi yükümlüler, durumlarını ispata yarayan belgelerle birlikte bağlı bulundukları Türk Konsoloslukları aracılığıyla askerlik şubelerine başvurmaları halinde; 10.000 Alman Markı veya karşılığı kadar yönetmelikte belirtilecek yabancı ülke parasını, başvuru tarihinden itibaren 38 yaşını tamamladıkları yılın sonuna kadar ödemeleri ve bir aylık temel askerlik eğitimine tabi tutulmaları kaydıyla muvazzaf askerlik hizmetini yerine getirmiş sayılırlar... hükmünü amirdir.
Aynı maddenin 3 ncü fıkrasında dövizle askerlik hizmetinden yararlanmak üzere yaptıkları başvuruları kabul edilen yükümlülerin hangi hallerde dövizle askerlik hizmeti kapsamından çıkartılacakları düzenlenmiştir. Buna göre ... gereken şartları taşımadıkları anlaşılanlar, ödemeleri gereken yabancı ülke parasını yönetmelikte belirtilen sürelere uygun ödemeyenler, belirtilen yaş sınırı sonuna kadar temel askerlik eğitimini yapmayanlar, ücret veya maaşları yurt içinden transfer edilenler, yabancı ülkelerde resmi bir görevle bulunanlar, dövizle askerlik hizmetinden yararlanmak için gereken yükümlülüklerinin devamı süresince toplam olarak her takvim yılının yarısından fazlasını yurt içinde geçirenler yurda kesin dönüş yapanlar, istekleriyle vazgeçenler, askerliğe elverişsiz oldukları tesbit edilenler... dövizle askerlik hizmeti kapsamından çıkartılacaktır.
Dövizle Askerlik Hizmetinin Uygulanması Esasları Hakkındaki Yönetmeliğin tanımlarla ilgili 4/j maddesinde işçi yabancı ülkede oturma veya çalışma iznine sahip olarak bir işveren ile yapılan hizmet akdine göre en az üç yıl süreyle fiilen yabancı ülkede bulunan ve ücretini yabancı ülke parası olarak alan ve bu sıfatı devam eden yükümlüleri 4/2 (4) Maddesinde kesin dönüşü, bulundukları yabancı ülkelerden yurda naklihane etmeyi veya dövizle askerlik hizmetinden yararlanmak için gereken yükümlülüklerini tamamlamadan her takvim yılında toplam altı aydan fazla yurt içinde bulunmayı ifade eder şeklinde tanımlanmıştır.
Yine aynı yönetmeliğin 26 ncı maddesinde; Bir aylık temel askerlik eğitimini yapmış ve ödeme yükümlülüğünü yerine getirmiş olsalar dahi; kanunda ve bu Yönetmelikte belirtilen şartları taşımadıkları halde, dövizle askerlik hizmetinden yararlandıkları daha sonra anlaşılanların dövizle askerlik hizmeti kapsamından çıkartılacakları belirtilmektedir.
Dava dilekçesi ekinde Herford Belediye Başkanının 18.11.1996 tarihli; kayıtlarımıza göre, 31.07.1980 tarihinde beri burada (kentimizde) kayıtlı bulunmakta olup, 27.04.1995 tarihinden beride 320049 Herford, Sandbrede 2 adresinde ikamet etmektedir. şeklindeki yazısı ibraz edilmiş ise de, yine dava dilekçesi ekinde gönderilen Yabancı Ülkede Bulunan Yükümlülerin Erteleme Belgesi EK-A nın incelenmesinden davacının oturma veya çalışma iznine sahip olarak 04.01.1990 tarihinden itibaren Metix Hotel Nordhorn da işçi olarak çalışmakta olduğu ve askerliğinin 30.09.1997 tarihine kadar ertelendiği anlaşılmaktadır.
Davacının dövizle askerlik hizmetinden yararlanmak üzere yaptığı başvuru EK-A daki bilgilere göre davacının (04.01.1990 tarihinden itibaren oturma veya çalışma iznine sahip olarak yabancı ülkede işçi olarak çalıştığı) kabul edilerek 13.09.1996-13.10.1996 tarihleri arasında davacının bir aylık temel askerlik eğitimini tamamladığı, idarenin bir gün sonra davacının bir takvim yılında 6 aydan fazla yurt içinde kaldığından bahisle davacıyı dövizle askerlik kapsamından çıkarttığı anlaşılmaktadır.
Erteleme belgesi EK-A da davacının 04.01.1990 tarihinden itibaren Mexın Hotel'de işçi olarak çalıştığı yazılı bulunmakta ise de, yine davacı tarafından ibraz edilen Hotel Mexın'e ait yazıdan davacının 01.04.1994 tarihinden itibaren Hotel Mexın'de çalışmaya başladığı ve yine davacı tarafından ibraz edilen Ahmet Akkaya'ya ait yazıdan davacının 15.04.1996 tarihinden itibaren de Ahmet Akkaya'ya ait işyerinde çalıştığı görülmektedir.
Bu durumda davacının yurtdışında 01.04.1994 tarihinden itibaren işçi sıfatıyla çalışmaya başladığı kabul edilmiştir. Bu tarihten davacının temel askerlik eğitimine başladığı, 13.09.1996 tarihleri arasında henüz daha üç yıllık çalışma süresi dolmadığı gibi davacının pasaportunun giriş ve çıkış kaşelerinden davacının 01.04.1994 tarihinden 13.09.1996 tarihine kadar 1994-1995-1996 yılları içerisinde her takvim yılının yarısından fazlasını yurt içinde geçirdiği anlaşılmıştır.
Dava dilekçesinde müzik sanatına yeni adım atmış bir kimse olduğu bildirilen davacının yabancı ülkede işçi statüsü ile fiilen üç yıl kaldığının belgelenememesi işçi olarak çalışmaya başladığı 01.04.1994 tarihinden itibaren ise bir takvim yılında altı aydan fazla süre yurt içinde bulunması nedeniyle dövizle askerlik statüsünden çıkarılarak tabi olduğu statüde yeniden askere sevkine ilişkin işlemde mevzuata ve hukuka aykırı bir husus görülmediği sonucuna ulaşılmıştır.
Bu itibarla yasal dayanaktan yoksun davanın REDDİNE. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy