(1602 S. K. m. 21)
Davacı tarafından verilerek 9 Mayıs 1997 günü kayda geçen dava dilekçesinde özetle: Deniz Lisesi III ncü sınıf öğrencisi iken Fizik Dersinden girdiği bütünleme ve tek ders sınavlarından başarısız sayılarak hakkında okuldan çıkarılma işlemi tesisi üzerine tek ders sınavından başarısız sayılması işleminin iptali için Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde dava açtığını, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi İkinci Dairesinin 15 Ocak 1997 gün ve E.1996/605 sayılı kararıyla yürütmenin durdurulmasına hükmedildiğini, bunun üzerine 12 Mart 1996 günü davanın sonucu beklenmeksizin tek ders sınavına alındığını, 17 Mart 1997 günü başarısız olduğunun tarafına bildirildiğini, aynı günü yaptığı başvuru ile sınav sonucuna itiraz ettiğini, yapılan incelemede sonucun değişmediğini, tek ders sınavında sorulan sorularını bir kısmının Liselerde değil, ancak Fakültelerde sorulan tip ve ağırlıktaki sorulardan seçildiğini, çok farklı öğretmenlerden aldığı derslerden yararlanarak soruların bir çoğuna cevap verebildiğini, esasen sorulara ne denli cevap verirse versin, kendisinin okuldan çıkarılmasını fizik öğretmenlerinin akıllarına koyduklarını, o nedenle de ellerinden geldiğince zor ve yeni tip ham sorular sorduklarını, buna karşılık kıt ve adil olmayan puanlar takdir ederek kendisini başarısız saydıklarını, sınava girmeden önce okula uğradığını, rehberlikte arkadaşlarından: Mahkeme kararıyla tekrar sınava girme hakkı elde ettiği ve bir daha emsal oluşturmaması için ağzıyla kuş tutsa dahi başarılı sayılmayacağını duyduğunu, sınavdan başarısız sayılmasının bu duyduklarını doğruladığını, ayrıca bu sınavdan aldığı not eğer üç ise Silahlı Kuvvetler Orta Öğretim Okulları Sınıf Geçme ve Sınav Yönetmeliğinin 45 nci maddesi uyarınca durumunun Sınıf Öğretmenler Kurulunda değerlendirilmesi gerektiğini, daha önce saptandığı üzere, iki buçuk not alan öğrencilerin başarılı kabul edilip sınıf geçirildiği gibi yıl sonu başarı ortalaması beşi bulduğu ve fizik dersinden de üç not aldığından başarılı sayılması gerektiğini, ya da 13Eylül 1996 gün ve 22756 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Silahlı Kuvvetler Orta Öğretim Okulları Sınıf Geçme ve Sınav Yönetmeliğine eklenen hüküm uyarınca, başarı ortalamasının beş olmasına, başarısız olunan dersin en az üç olmasına bakılmaksızın durumunun Öğretmenler Kurulunda değerlendirilmesinin zorunlu bulunduğunu, bu hükmün durumu kritik olan öğrenciler yararına getirilmiş bir hüküm olduğunu, tek dersten kendisini okuldan çıkaran okul idaresinin acaba bilmediği bir nedene mi dayandığını, bunu öğrenmek istediğini, davaların alınmayan hakların alınmasının bir aracı olduğunu, okul idaresinin dava açılmasına alınganlık göstermemesi gerektiğini, ama tek ders sınavında normal sınavlarda sorulanlardan çok zor soruları seçmekle, aldığı mahkeme kararına duyduğu tepkiyi gösterdiğini, 12 Mart 1997 günü Fizik tek ders sınavında sorulan soruların tümümün ham soru olup olmadığının, güvenilirliği ve geçerliliklerinin saptanıp saptanmadığının, müfredat içinde daha önceki sınavlarda denenip denenmediklerinin, sınav kağıdının üç puanlık olup olmadığının, sınav sorularından iki şıklı olanlardan cevaplandırdığı şıkka iki, cevaplandıramadıklarına sekiz, üç şıklı sorularda ise cevaplandırdığı iki şıkka birerden iki, yapamadığı tek şıkka ise sekiz not takdir edilip edilmediğinin, buna karşılık soruların her sorunun 10 puan değerine göre iki şıklıların her şıkkının 5er, üç şıklı ise her şıkkın 3, 3, 4 not olması gerekip gerekmediğinin, Yönetmeliğin 45 ve 22756 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan geçici madde hükümleri uyarınca durumunun, Şartsız Öğretmenler Kurulunda arkadaşlarına uygulanan kıstaslara uygun olarak tek ders sınavındaki notuna göre değerlendirilip değerlendirilmediğinin, şayet değerlendirme yapıldı ise diğer öğrencilerden farklı olarak hangi nedene dayanılarak Şartsız Öğretmenler Kurulunda başarılı sayılmadığının bilirkişi incelemesiyle saptanmasını, işlemin hukuka aykırı olduğunu iddia ederek, iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
1995-1996 eğitim-öğretim yılı Deniz Lisesi III ncü sınıfında iki yıldır öğrenimde olan davacının, fizik, matematik ve kimya derslerinden başarı sağlayamadığı, bütünlemeye kaldığı, girdiği bütünleme sınavı sonunda matematik ile kimya derslerinden başarılı olduğu, Fizik Dersini yine veremediği ve bu dersten tek ders sınavına kaldığı, tek ders sınavından da başarı gösterememesi üzerine hazırlık sınıfı hariç üç yıllık öğrenim süresini azami öğrenim süresi olan dört yılda bitirememesi nedeniyle hakkında başarısızlığından ötürü Silahlı Kuvvetler Askeri Liseler Yönetmeliğinin 22 nci maddesinin (b) bendinin 2 nci alt bendi uyarınca okuldan çıkarma işlemi tesis edildiği, davacının tek dersten başarısız sayılma işleminin iptali istemiyle açtığı davada Askeri Yüksek İdare Mahkemesi İkinci Dairesince 15 Ocak 1997 gün ve E.1996/605 sayılı kararla yürütmenin durdurulmasına hükmedildiği, davalı idarenin dava sonucunu beklemeksizin yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararı uygulama yoluna gittiği ve davacıyı 12 Mart 1997 günü Fizik Dersinden tek ders sınavına aldığı, davacının yapılan sınavda yine başarı sağlayamadığı, durumun kendisine 17 Mart 1997 günü bildirildiği, sınav sonucuna aynı günü itiraz ettiği, sınav cevap kağıdının tekrar incelendiği, durumunda bir değişiklik meydana gelmediği, durumu bir kez de Şartsız Kurulda incelendiği halde yine bir değişiklik olmadığı, bunun üzerine davacının yargı yoluna başvurduğu dava dosyası içeriği ile getirtilen belgelerden anlaşılmıştır.
Tek ders sınavından başarısız sayılma işlemi, idari işlem tiplemesinde hüküm ve sonuçlar doğuran uygulanabilir, kesin idari işlem olması yanında, davacının azami eğitim - öğretim süresinde mezun olmaması nedeniyle Deniz Lisesinden çıkarılma işleminin de neden öğesini oluşturan zincir - halka - işlem niteliği taşımaktadır. Öğreti ve uygulamada, zincir işlemlerin başlı başına idari davaya konu edilebilecekleri bunun yanında sonuç işlemle birlikte de davaya konu yapılabilecekleri baskın görüş olarak kabul edilmektedir.
Davacının başarısızlıktan okuldan çıkarılma işleminde sürecin başlangıcı, tek ders sınavından başarısızlığı oluşturduğuna göre, tek ders sınavından başarısız sayılma işlemi, hukuka uygunluk denetiminde herhalde öncelikle üzerinde durulacak husus olacaktır.
Silahlı Kuvvetler Orta Öğretim Okulları Sınıf Geçme ve Sınav Yönetmeliğinin 55 nci maddesinde, bir dersten başarısız duruma düşen Askeri Orta Öğretim Okulları son sınıf öğrencilerinin, bütünleme sınavları esaslarına göre tek ders sınavına alınacakları, tek ders sınavının yıllık çalışma takviminde belirtilen zamanda yapılacağı, bu sınavın engelinin olmadığı, tek ders sınavında da başarılı olamayan son sınıf öğrencilerine azami öğrenim süresi içinde kalmak koşulu ile bu Yönetmelik hükümlerine göre sınıf tekrarlatılacağı hükme bağlanmıştır.
Yönetmelik maddesi, tek ders sınavlarında bütünleme sınavları esaslarının uygulanacağını öngörmektedir.
Yönetmeliğin 28 nci maddesinde, bütünleme sınavlarının genellikle yazılı yapılacağı açıklanmıştır. Özellik arz eden örneğin: resim, müzik, beden eğitimi gibi dersler ile uygulamalı, seçmeli derslerin ve meslek derslerinin sınavlarının yazılı, sözlü ve uygulamalı sınavlardan birine veya bir kaçına birden başvurularak yapılabileceği belirtilmiştir.
29 ncu maddesi, bütünleme sınavları dersin öğretmeni ile Okul Komutanlığının seçeceği en az iki üyeden kurulan komisyonlar tarafından yapılacağı ve öğretim başkanının bütün sınav komisyonunun doğal başkanı, Bölüm Başkanının ise doğal üyesi olduğu hükmünü içermektedir.
31 nci madde Yazılı sınavlarda soruların, açık, anlaşılır ve programı kapsayacak şekilde hazırlanmasına özen gösterilir... şeklindedir.
32 nci maddede Yazılı sınavlar için sorularla birlikte, bir cevap anahtarı ve puanlama baremi hazırlanır ve sınav süresi tespit edilir. Puanlama baremi soru kağıdında ve cevap anahtarında, her soruya verilen puanın ayrıntılı olarak belirtilmesi şeklinde yapılır.
Sınav kağıtları, cevap anahtarına ve puanlama baremine göre değerlendirilir... hükmü yazılıdır.
33 ncü madde de, bütünleme sınav soruları, cevap anahtarları ve puanlama bareminin sınavların başlama saatinden önce sınav komisyonunca hazırlanacağı ve Okul Komutanınca onaylanacağı dile getirilmiştir.
34 ncü maddesi bütünleme sınav kağıtlarının değerlendirilmesi sonunda 5den aşağı not alan öğrencilerin sınav kağıtları, birinci incelemede verilen notlar görülmeyecek şekilde kapatılır. Birinci inceleme sonunda başarısız olan öğrencilerin kağıtları, Öğretim Başkanının başkanlığında komisyonun bütün üyeleri tarafından ertesi gün, imkan bulunmaması halinde en kısa süre içinde bir defa daha incelenerek değerlendirilir. Sonuç bir tutanakla tespit edilir. Geçer not alan kağıtlar, ikinci incelemesi yapılan kağıtlarla birlikte açılır.
Sınav kağıtlarının değerlendirilmesiyle ilgili bütün işlemler bittikten sonra, öğrencilerin aldıkları notlar not çizelgesine birlikte geçirilir.
Bu şekilde kesinleşen notlar değiştirilemez ... hükmünü amirdir.
Ayrıca Yönetmeliğin 8 nci maddesinde, yazılı yoklama ve sınavları, kısa cevaplı, çok sorulu, objektif ölçme araçlarıyla ve klasik türde yapılacağı, bu tür ölçme araçlarıyla ölçülmesi güç olan (kompozisyon, tartışma ve benzeri) davranışların ölçülmesinde uzun cevaplı yazılı sınav ve yoklamalara başvurulacağı düzenlenmiştir.
Davacının iddialarından: tek ders sınavında sorulan soruların güvenilirliği ve geçerliliği ölçülmüş sorular olup olmadığına, cevap kağıdına takdir edilen notun takdirinde hata yapılıp yapılmadığına, puanlandırmada adil davranılıp davranılmadığına, müfredat programına uygun bulunup bulunmadığına yönelik olanların, nitelikleri yönünden ilim ve fenne ilişkinlikleri gözetilerek bu hususların bilirkişi incelemesine tabi tutulmasına karar verilmiştir.
Bilirkişi incelemesine esas olmak üzere, davacının 12 Mart 1997 günü girdiği Fizik tek ders sınavının soru kağıdı, cevap anahtarı, puanlama baremi ve aynı dersten tek ders sınavına giren öğrencilerin varsa cevap kağıtlarının gönderilmesi Deniz Lisesi Komutanlığından istenilmiştir.
Resen Kara Harp Okulu Fizik Dersi Öğretim Üyelerinden seçilen ehil bilirkişiler tarafından düzenlenerek taraflara tebliğ edilen 18 Kasım 1997 günlü raporda Bilirkişi incelemesine esas bilgi ve belgeler: Davacı ..........in 12 Mart 1997 tarihinde girdiği fizik dersi tek ders sınav soru kağıdı ve bu sınavın cevap anahtarı,...........in bu sorulara verdiği cevapları içeren cevap kağıdı, Lise III ncü sınıf Fizik Dersi müfredat programı, aynı sınavda başarısız olan..........in sınav cevap kağıdı. İnceleme: Davacı............e ait 3 ncü sınıf Fizik Dersi tek ders sınav kağıdı üzerinde yapmış olduğumuz incelemede sınavın 10 klasik sorudan ibaret olduğu, her sorunun 10 puan olduğu sınav talimatında belirtildiği görülmüştür. Ayrıca yaptığımız incelemede sınav sorularının müfredat programına uygun olduğu, soruların konulara göre dağılımının uygun olduğu, sınavın seviyesinin uygun olarak hazırlandığı, öğrencinin sınavda 2 adet sınav kağıdı teslim ettiği tarafımızdan tespit edilmiştir. Deniz Lisesi sınav komisyonunca yapılan değerlendirmede söz konusu öğrenciye 100 puan üzerinden birinci incelemede 28 (yirmisekiz), ikinci incelemede ise 31 (otuzbir) puan verilmiştir.
Bilirkişi olarak incelememiz sonucunda:
1 nci soru 5 (beş) puan
2 nci soru cevaplanmamış
3 ncü soru 5 (Beş) puan
4 ncü soru 10(On) puan
5 nci soru 9 (Dokuz) puan
6 ncı soru 2 (iki) puan
7 nci soru sıfır
8 nci soru sıfır
9 ncu soru cevaplanmamış
10 ncu soru 2 (iki) puan
olmak üzere 100 puan üzerinden 33 (otuzüç) puan verdik.
Ayrıca aynı sınava katılıp başarısız olan .............in sınav kağıdıyla mukayeseli olarak inceledik ve herhangi bir tarafgir değerlendirmeye rastlamadık.
Sonuç ve Kanaat: Davacı ........e ait dava konusu sınav kağıdı bilirkişi olarak tarafımızdan değerlendirilmiş olup, 10 (on) tam not üzerinden 3 (üç) alarak sınavda başarısız olmuştur. Yapılan tek ders sınavının müfredat programına uygun olarak hazırlandığı tarafımızdan tespit edilmiştir görüş ve kanaatine yer verildiği anlaşılmıştır.
Bilirkişi raporunda açıkça: soruların müfredat programına ve sınav seviyesine uygun olarak hazırlandığı, konularına göre dağılımının uygun görüldüğü, tarafgir bir değerlendirmeye rastlanmadığı dile getirilmek suretiyle ve özellikle sınavın müfredat ve seviyesine uygunluğuna değinilerek, seçilen soruların güvenilirliği ve geçerliğinin bulunduğu vurgulanmak istenmiştir. O nedenle davacının yukarıda değinilen iddiaları ile 12 Aralık 1997 günü kayda giren dilekçesinde bilirkişi raporuna karşı öne sürdüğü aynı tipteki itirazları kabule değer bulunmamıştır.
Davacının bazı iddialarının ise tamamıyla mahkeme kararıyla sınava girme hakkı elde etmesinden dolayı okul idaresinin kendisine duyduğu alınganlıkla, kişisel bazda objektif davranılmadığı, Fizik Dersi öğretmenlerinin kendisini başarısız sayılması peşin fikrinden hareket ettikleri iddiası, somut bir kanıta dayanmamakta, salt soyut iddia özelliği taşımaktadır. İdari yargı yerinde açılan davalar, karakteristikleri itibariyle şahsi dava olup, usulen iddianın kanıtlanması da sahibine aittir. Davacı öne sürdüğü iddiayı doğrulayan kanıtları sunamamıştır. Mahkeme kararıyla sınav hakkı elde etmesinin doğurduğu alınganlık iddiası, yeminli bilirkişilerce düzenlenen ilim ve fenne uygun rapor karşısında kabul edilmemiştir. Bunun gibi bilirkişilerin meslektaşları olan öğretmen subayları koruyacağı, biri birlerinin prestijlerini düşünen taraflı kişiler oldukları iddiası da indi, esasız ve inandırıcılıktan uzak bir iddia olarak da değerlendirilmiştir.
Fizik tek ders sınavının Silahlı Kuvvetler Orta Öğretim Okulları Sınıf Geçme ve Sınav Yönetmeliğinin 55 nci maddesi uyarınca, bütünleme sınavları esaslarına uygun olarak, yazılı ve klasik türde yapıldığı, soruların Yönetmeliğin 31 nci maddesine göre açık, anlaşılır ve programı kapsayacak biçimde özen gösterilerek hazırlandığı, sorular, cevap anahtarları ve puanlama bareminin saptandığı, her soru ve şıkka puanların dağılımlarının belirlendiği, davacının sınav kağıdının bu cevap anahtarına ve puanlama baremine göre değerlendirildiği, davacının yaptığı itiraza dayanılarak sınav kağıdının yeniden incelenip değerlendirildiği, soruların güvenilirliği ve geçerliliği olan sorulardan seçildiği, sınav komisyonunun usulüne uygun oluşturulduğu anlaşılmakla, davacının tek ders sınavından başarısız sayılması işleminde hukuka aykırı bir yan olmadığı sonucuna varılmıştır.
Silahlı Kuvvetler Orta Öğretim Okulları Sınıf Geçme ve Sınav Yönetmeliğine, 13 Eylül 1996 gün ve 22756 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Yönetmelikle eklenen geçici 7 nci madde de Silahlı Kuvvetler Orta Öğretim Okullarında 1995 - 1996 eğitim - öğretim yılı bütünleme sınavları sonunda başarısız notu bulunan ara ve son sınıf öğrencileri hakkında, bütünleme sınavlarına girmiş olmaları kaydıyla, bu Yönetmeliğin 45 nci maddesinde yazılı yıl sonu başarı ortalamasının en az 5.00 olmasına, başarısız oldukları derslerin bütünleme sınavlarında en az 3.00 almalarına ilişkin hükümler ile bu Yönetmeliğin 46 ncı maddesi hükümleri (hazırlık sınıfında sınıfta kalan öğrencilerin okulla ilişiği kesilir hükmü hariç) uygulanmaz. Bu öğrencilerin durumları öğretmenler kurulunda değerlendirilir. Değerlendirmede, alt sınıflardaki başarısız dersler de görüşülür hükmü yazılıdır.
Davacının Deniz Lisesi III ncü sınıfının Fizik Dersinden başarılı olmamasından dolayı bütünleme sınavına, başarı sağlayamaması üzerine tek ders sınavına girdiğinde ve başarılı olmadığında, açtığı iptal davasında yürütmenin durdurulması kararı verilmesi sonrasında, 12 Mart 1997 günü idarece yeniden tek ders sınavına alındığında ve başarı gösteremediğinde bir duraksama bulunmamaktadır.
Davacının durumu, Şartsız Kurul olarak değerlendirilen kurulda görüşülmüş bir değişiklik yapılmamıştır. Geçici madde, sadece durumun kurulda görüşüleceği hükmünü öngörmekte, durumu görüşülen ara sınıf öğrencilerinin mutlaka sınıflarını geçmiş sayılacağı, son sınıf öğrencilerinin de başarılı ve mezun olduklarının kabul edileceğine ilişkin bağlayıcı bir düzenleme getirmemiştir. Üstelik hükümde, değerlendirmede alt sınıflardaki başarısız derslerin de görüşüleceğine yer verilmiştir.
Davacının ara sınıflarda özellikle fen grubu derslerden başarılı olduğu pek söylenemez. Fen grubu dersler arasında yer alan fizik dersinin II nci sınıf hariç tutulduğunda, I ve III ncü sınıflarda davacının sorunlu dersi olduğu gözlenmektedir. I nci sınıfta sözü edilen dersten başarısız olmuş, Sınıf Öğretmenler Kurulu kararı ile bir üst sınıfa geçebilmiştir. III ncü sınıfta ders yılı kaybına neden olan dersler arasında fizik dersi de bulunmaktadır. Bu dersi III ncü sınıfta ikinci senesinde yine okumasına karşın başarılı olamamış bütünlemeye kalmış, girdiği tek ders sınavlarında hep aynı sonucu almıştır. Davacının III ncü sınıfın birinci eğitim yılı olan 1994 - 1995 eğitim-öğretim yılında yıl sonu başarı notu bir; aynı sınıfta tekrar ederek okuduğu, ikinci yani 1995 - 1996 eğitim- öğretim yılında da yıl sonu başarı notu (12 Mart 1997 günü girdiği tek ders sınavından aldığı not hariç) bir olarak gerçekleşmiştir. Davacının bu durumu gözetilerek, Şartsız Kurulda durumunda bir değişiklik yapılmamasında ve takdir hakkının başarılı sayılmaması yönünde kullanılmasında hukuka aykırılıktan bahsedilemez. Davacının başarılı sayılmaması işlemi tüm öğeleriyle hukuka uyarlı bulunmuştur.
Davacının öne sürdüğü tüm iddiaları kabul edilmemiştir.
Açıklandığı üzere, yasal dayanaktan yoksun DAVANIN REDDİNE, (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy