(2709 S. K. m. 125)
Davacılar vekili 27.11.1997 tarihinde kayda geçen dava dilekçesinde özetle; Müvekkillerinin yakını olan Hv.Pit.Ütğm. .........'in 08.05.1997 tarihinde eğitim uçuşu esnasında uçağın düşmesi sonucu şehit olduğunu, geride, eşi, bir çocuğu, anne ve babası ile iki kardeşinin kaldığını, eşi ve çocuğuna vazife malûllüğü aylığı bağlandığını, 2629 sayılı yasa hükümlerine göre nakdi tazminat ödendiğini, sağlanan bu yararların murisin çalışma süresi içersinde ve emekli olduktan sonraki dönemde elde edeceği ve mirasçılarına yansıtacağı kazancın çok gerisinde kalacağından arada meydana gelen farkın maddi tazminat olarak davalı idare tarafından tazmininin gerektiğini, murisin eşi ve çocuğu ile annesi, babası ve kardeşlerinin onun ölümünden dolayı maddi destekten yoksun kalmaları yanında, manevi desteğinden de yoksun kaldıkları manevi zarara uğradıklarını, davacılara toplam 22.100.000.000.TL. tazminat verilmesi, olay tarihinden itibaren yasal faiz yürütülmesine karar verilmesini dava ve talep ettikleri anlaşılmaktadır.
Dosyada mevcut bilgi ve belgelerin incelenmesinden, Çiğli/İZMİR 2.Ana Jet Üs Uçuş Eğt. Mrk. K.lığı emrinde görevli Hv.Pit.Ütğm. ......... ile Plt.adayı Hv.Tğm. ........'ün 08.05.1997 tarihinde M-13431 kuyruk nolu T-37 C uçağı ile saat 08.13'de Görerek - 13 eğitim uçuşu için kalkış yaptıkları, Akhisar meydanına yakın bölge olan SA çalışma bölgesine gidiş için Akhisar TACAN Fix'ine Çiğli SID-1 tırmanış paterni uygulandığı, Fix'ten sonra görerek çalışma sahasına gitmek yerine Akhisar TACAN-1 alçalması planlanıp uygulandığı, alçalma yolunda alçak yaklaşma yapılarak OVERRUN üzerinden pas geçildiği, ancak uçuş kulesi hizasına kadar irtifa alınmadan yaklaşık 100 feet irtifada düz uçuşla gelinerek ani çekiş ve yüksek varyo ile tırmanışa geçildiği, uçağın yaklaşık 400 feet irtifada önce sola, bilahare sağa yatışa girdiği, yatış devam ederken aniden burun aşağı alarak pistin 4000 feet'lik bölümünün 14 metre sağına 20 derece dalış açısı ve perdövites olmuş vaziyette, pas geçiş istikametine 120 derecelik bir açı ile vurarak külli hasara uğradığı, öğretmen pilot Hv.Plt.Ütğm. ........... ile pilot adayı Hv.Tğm. .........'ün olay yerinde şehit oldukları olayla ilgili olarak yapılan adli soruşturma sonunda Hava Eğitim komutanlığı Askeri Savcılığının 15.12.1997 gün 1997/632 Esas ve 1997/944 Karar Sayılı kararı ile kazanın eğitim uçuşu sırasında gelişen teknik nedenler ve uçağın emercensi duruma girmesinden kaynaklandığı, olayda herhangi bir personelin cezai ve hukuki sorumluluğunu doğurabilecek nitelikte kusur, ihmal ve kastının bulunmadığı belirtilerek kovuşturmaya yer olmadığına karar verildiği, olay nedeniyle müteveffanın eş ve çocuğuna 2629 sayılı Kanun uyarınca tazminat ödendiği, T.C.Emekli Sandığı Genel Müdürlüğünce TSK. Harp Malûlü aylığı bağlanıp tekel beyyie ikramiyesi ödendiği anlaşılmaktadır.
Anayasanın 125 nci maddesine göre İdare kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararları ödemekle yükümlüdür bu suretle idarenin sorumluluğu Anayasa prensibi olarak kabul edilmiştir. Ancak, Anayasada idarenin sorumluluğunun hangi esaslara göre belirleneceği belirtilmemiş bu meselenin halli doktrin ve yargı kararlarına bırakılmıştır. Bugün idarenin sorumluluğu hizmet kusuru ve kusursuz sorumluluk ilkelerine dayandırılmaktadır. İster hizmet kusuru isterse kusursuz sorumluluk ilkelerine dayandırılsın genel olarak idarenin tazmin borcunun doğabilmesi için bir zararın mevcudiyeti zarara yol açan eylemin idareye yüklenebilir nitelikte olması zarar ile eylem arasında illiyet bağının bulunması zorunludur.
Olayın meydana gelmesinde idareye yüklenebilecek bir hizmet kusuru bulunmamaktadır. Hv.Plt.Ütğm. olan davacıların yakınının olay günü uçuş eğitimi sırasında askeri hizmet nedeniyle uçakta bulunduğu, uçağın düşmesi sonucunda şehit olmasının hizmetle ilgili olduğu, hizmetle zararlı sonuç arasında uygun illiyet bağı bulunduğu anlaşılmaktadır. Gerek öğretide gerekse yargı kararlarında kabul edildiği üzere, özellikle Silahlı Kuvvetler tarafından yerine getirilen bazı hizmetlerle, hizmetin ifasında kullanılan araç ve gereçler (silah, top, bomba, uçak, mayın, v.s...) yapıları gereği hem ilgililer hem de üçüncü kişiler için tehlike arzederler. Bunların taşıdığı tehlikelerin ne zaman ortaya çıkacağını tahmin edilip önceden tedbir alarak önlemek mümkün olamaz. İşte bu gibi tehlike taşıyan hizmetlerle araç ve gereçlerden sağlanan yararlar sahibine ait oluyor ise, doğan zararlar da sahibine ait olmalıdır. Bu şekilde de ifade edilebilen risk ilkesinin bir gereği olarak davacının uğradığı zararın hizmetin sahibi olan idare tarafından karşılanması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
Ancak müşterek kanaat raporunun incelenmesinden kazanın 1 nci ana sebebi olarak pas geçiş sırasında pike flabının aşağıda unutulmasından ve tali sebep olarakta uçuş programının görerek uçuş planlamasına rağmen programa uyulmayıp aletli uçuş icra edilmesinden kaynaklandığı, öğretmeni pilotun olayda müterafik kusurunun bulunduğu ancak bunun zararlı sonuç ile hizmet arasındaki nedensellik bağını kesecek yoğunlukta bulunmadığı anlaşılmıştır. Davacıların maddi zararlarının tesbiti için re'sen seçilen bilirkişi tarafından tanzim edilip Mahkememize ibraz edilen 15.01.1999 tarihli bilirkişi raporunda davacı eş ...........'in maddi zararının 19.626.431.585. TL., çocuk ...........'in 13.815.986.138.TL., anne ..........'in 1.367.919.930.TL. olduğu, baba ..........'in ise maddi zararının Nakdi Tazminatın bir kısmı ile karşılandığı anlaşılmaktadır.
Taraflara tebliğ olunan bilirkişi raporuna taraflarca süresi içersinde itiraz edilmemiş olup ilmi verilere ve Mahkememizin yerleşik içtihatlarına göre tatbikat yapılmıştır.
Tüm davacıların, yakınları olan Hv.Plt.Ütğm. ........'in bir görevin ifası sırasında vefat etmesi olayı nedeniyle duydukları ve ileride duyacakları acı ve ızdıraplarını kısmen de olsa karşılayabilmek amacıyla uygun miktarda manevi tazminat verilmesi kabul edilmiştir.
Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1- Bilirkişi raporu uyarınca, müteveffanın müterafik kusuru nazara alınarak ve istemi gibi davacı eş ...........'e 11.000.000.000.TL. (ONBİRMİLYAR TL.) MADDİ TAZMİNAT VERİLMESİNE,
2- Bilirkişi raporu uyarınca, müteveffanın müterafik kusuru nazara alınarak ve istemi gibi davacı çocuk ........'e 6.000.000.000.TL. (ALTIMİLYAR TL.) MADDİ TAZMİNAT VERİLMESİNE,
3- Bilirkişi raporu uyarınca, müteveffanın müterafik kusuru nazara alınarak davacı anne ..........'e 1.000.000.000.TL. (BİRMİLYAR TL.) MADDİ TAZMİNAT VERİLMESİNE, fazlaya ait isteminin REDDİNE,
4- Bilirkişi raporu uyarınca ve ödenen nakdi tazminat nazara alınarak davacı baba ..........'in MADDİ TAZMİNAT İSTEMİNİN REDDİNE,
5- Takdiren müteveffanın müterafik kusuru nazara alınarak ve istemlerine bağlı kalınarak davacı eş .........., çocuk ........., anne ........'e 300.000.000'er TL. (ÜÇYÜZER MİLYON TL.) MANEVİ TAZMİNAT VERİLMESİNE,
6- Takdiren ve ödenen Nakdi Tazminat yarar fazlası dikkate alınarak davacı baba ........'e 50.000.000.TL. (ELLİ MİLYON TL.) MANEVİ TAZMİNAT VERİLMESİNE, fazlaya ait isteminin REDDİNE,
7- Takdiren müteveffanın müterafik kusuru nazara alınarak ve istemleri gibi davacı kardeşler .......... ile ..........'e ayrı ayrı 150.000.000'er TL. (YÜZ ELLİŞER MİLYON TL.) MANEVİ TAZMİNAT VERİLMESİNE,
8- Hükmedilen maddi tazminat miktarına emekli aylığının bağlandığı 15.05.1997 tarihinden 31.12.1997 tarihine kadar %30 (YÜZDEOTUZ), 01.01.1998 tarihinden ödeme tarihine kadar %50 (YÜZDEELLİ) YASAL FAİZ YÜRÜTÜLMESİNE,
9- Hükmedilen manevi tazminat miktarına olay tarihi olan 08.05.1997 tarihinden 31.12.1997 tarihine kadar %30 (YÜZDEOTUZ), 01.01.1998 tarihinden ödeme tarihine kadar %50 (YÜZDEELLİ) YASAL FAİZ YÜRÜTÜLMESİNE,
10- Harçlar Kanununun 13/j maddesine göre harçtan muaf tutulan davalı idare aleyhine harca hükmedilmesine YER OLMADIĞINA,
11- Davacılar tarafından peşin yatırılan 199.550.000.TL. (YÜZ DOKSAN DOKUZ MİLYON BEŞYÜZ ELLİ BİN TL.) harcın istek halinde DAVACILARA İADESİNE,
12- Davacılar tarafından peşin yatırılan ve sarfedilen 5.000.000.TL. (BEŞMİLYON TL.) posta pulu giderinin davalı idareden alınarak DAVACILARA VERİLMESİNE,
13- Davacılar tarafından peşin yatırılan ve sarfedilen 15.000.000.TL. (ONBEŞMİLYON TL.) bilirkişi ücretinin davadaki haklılık oranına göre 1.894.000.TL. davacılar üzerinde bırakılmasına, 13.106.000.-TL. (Onüçmilyonyüzaltıbin TL.) davalı idareden alınarak davacılara verilmesine,
14- Davanın açıldığı tarihte yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifeleri uyarınca hükmedilen maddi ve manevi tazminat miktarları üzerinden hesabedilen 135.250.000.-TL (Yüzotuzbeşmilyonikiyüzellibin TL.) Avukatlık ücretinin davalı idareden alınarak DAVACILARA VERİLMESİNE,
15- Dava duruşması görüldüğünden reddedilen maddi ve manevi tazminat miktarları üzerinden davanın açıldığı tarihte yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifeleri uyarınca hesabedilen 84.600.000.-TL.(SeksendörtmilyonaltıyüzbinTL.) Avukatlık ücretinin davacılardan alınarak davalı idareye VERİLMESİNE. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy