(2709 S. K. m. 125)
Davacılar vekilinin 5 Kasım 1997 tarihinde kayda geçen dava dilekçesi ile savunmaya karşı verilen ve 31 Aralık 1997 tarihinde kayda geçen cevap layihasında; Hv.Plt.Yzb. ................ın 8 Ekim 1996 günü yanında bir pilotla birlikte görev uçuşu sırasında Yunanistana ait Mirage-2000 uçakları ile girilen angajman sonucu uçağın yanarak denize düşmesi sonucu kaybolduğunu, uçakta bulunan diğer pilotun paraşütle atlayarak kurtulduğunu Plt.Yzb. ................ın bugüne kadar bulunamadığını ve gaip sayıldığını, eşi ve çocuklarına vazife malûliyeti aylığı bağlandığını bir kısım yasal ödemeler yapıldığını, ................ın nüfus kaydına ölüm şerhi düşüldüğünü, yapılan ödemelerin ve bağlanan aylığın kazancın çok gerisinde olduğunu, olayda müteveffanın bir kusurunun bulunmadığını, davacıların çok büyük üzüntü duyduklarını istenilen tazminatların sebepsiz zenginleşmeye neden olacak miktarda bulunmadığını davacı eş ................a 22.500.000.000.TL., kızı ................a 5.000.000.000.TL., oğlu ................a 8.000.000.000.TL. maddi tüm davacılara ayrı ayrı 400.000.000.ar TL. manevi tazminatın olay tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte hüküm altına alınması istemi ile işbu davanın açıldığı anlaşılmıştır.
Dava dosyasındaki bilgi ve belgeler ile müşterek Kanaat Raporunun tetkikinden; 8 Ekim 1996 günü 9 ncu Ana Jet Üs 192 nci Filo K.lığı pilotlarından Plt. Kur. Yb. ............... ile Balıkesir Meydanından görev uçuşu için kalkış yaptıkları Ege Denizi üzerinde uçtukları esnada Yunan M-2000 uçağı ile hava muharebesine girdiği F 16 uçağının alev topu şeklinde görülerek Sakız Adası güneyine yanarak düştüğü ve külli hasara uğradığı, Plt. Kur. Yb. ..............nin paraşütle atlayarak hafif yaralı olarak kurtulduğu Plt.Yzb.................ın tüm aramalara rağmen bulunamadığı, uçağın tam olarak tespit edilemeyen bir nedenden dolayı, ani bir patlama ile birlikte yanarak denize düştüğü, Hv.Plt.Yzb.................ın şehit kabul edilerek ölüm kaydının nüfus kütüğüne kaydedildiği anlaşılmıştır.
İdarenin eylemlerinden sorumlu tutulabilmesi için bir zararın bulunması, zararı doğuran eylemin idareye yüklenebilir olması, zararla eylem arasında nedensellik bağının bulunması gerekir. Kaza kırım raporunun içeriğinden olayın meydana gelmesinde idareye yüklenebilecek bir hizmet kusuru bulunmamaktadır. Ayrıca olayda müteveffa Plt.Yzb..................ın da bir kusuru bulunmamaktadır.
Ancak, olayın bir kamu hizmeti sırasında meydana geldiği göz önüne alındığında, hizmetle doğrudan doğruya ilgili olduğu, hizmetle zararlı sonuç arasında uygun illiyet bağının bulunduğu anlaşılmaktadır. Gerek öğretide gerekse yargı kararlarında kabul edildiği üzere özellikle Silahlı Kuvvetler tarafından yerine getirilen bazı hizmetlerle, hizmetin ifasında kullanılan uçak, helikopter, silah. top, bomba, mayın gibi araç ve gereçler yapıları gereği hem ilgililer hem de üçüncü kişiler için tehlike arz ederler. Bu araçların taşıdığı tehlikelerin ne zaman ortaya çıkacağını tahmin edip önceden tedbir alarak önlemek mümkün olamaz, işte bu gibi tehlike taşıyan hizmetlerle araç ve gereçlerden sağlanan yararlar nasıl ki bunların sahibine ait oluyor ise, doğan zararlarda sahibine ait olmalıdır, şeklinde ifade edilebilecek RİSK İLKESİnin bir gereği olarak davacıların uğradığı zararların hizmetin sahibi olan davalı idarece karşılanması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
Mahkememizin yerleşik kararlarıyla T.C.Emekli Sandığı iştirakçisi olan kimselerin kamu hizmetinin ifası sırasında vefat etmeleri halinde mirasçılarına T.C.Emekli Sandığınca ödenen vazife malûlleri aylıkları ile bu kişilerin eceli ile ölmeleri halinde Sandıkça bağlanacak dul ve yetim aylıkları arasındaki fark ve ödenecek tütün ikramiyeleri yarar olarak kabul edildiğinden bu husus araştırılmıştır. T.C.Emekli Sandığı Genel Md. lüğünün 02.06.1998 gün ve 61.507.009 sayılı yazılarından, Genel müdürlüğün 13.12.1996 tarih ve 182893 sayılı işlemi ile 15.6.1996 tarihinden itibaren eşine 24.825.000.TL. çocuklarına her birine ayrı ayrı 12.413.000.er TL. harp malûlü aylığı bağlandığını, eşine 278.140.000.TL. ikramiye 83.746.000.TL. ikramiye farkı, çocukların her birine 139.070.000er TL. ikramiye, 41.873.000.er TL. ikramiye farkı ödendiğini, 1.1.1998 tarihinde eşin aylığının 64.161.000.TL. ye çocukların aylıklarının da 32.079.000.er TL. ye yükseltildiğini, 1996 yılı için 2,5 aylık 5.290.000.er TL., 1997 yılı için 12 aylık 44.619.000.er TL. eş ve çocuklara ayrı ayrı tütün ikramiyesi ödendiğini, müteveffanın görevi dışında bir sebepten ölmesi halinde 25 yıl 1 ay 17 günlük hizmeti nedeniyle 15.10.1996 tarihinden itibaren eşe 12.859.000.TL. çocukların her birine ayrı ayrı 6.430.000.er TL. aylık bağlanacağını bu aylıkların 1.1.1998 tarihinde eşin aylığının 33.355.000.TL. ye çocukların aylıklarının ise ayrı ayrı 16.878.000er TL. ye yükseltileceğinin bildirildiği görülmüştür.
Ayrıca 2629 sayılı Kanun gereğince eş ve çocuklarına maddi ve manevi zararları için veraset ilamına göre toplam 1.162.800.000.TL. şehitlik tazminatı ödendiğinin bildirildiği anlaşılmıştır.
Davacıların maddi zararlarının bulunup bulunmadığının tespiti için resen seçilen bilirkişinin 11.9.1998 tarihinde tanzim ettiği bilirkişi raporunun tetkikinden davacı eş ................ın ödenen harp malûlü aylıkları ve şehitlik tazminatının tamamının mahsubundan sonra karşılanmayan maddi tazminat hak edişinin 19.318.926.706. TL., davacı çocuk ................ın ödenen harp malûlü aylıkları ve şehitlik tazminatının tamamının mahsubundan sonra karşılanmayan maddi tazminat hak edişinin 6.117.986.697.TL., davacı çocuk ................ın ise karşılanmayan maddi tazminat hak edişinin 8.468.003.003. TL. olduğunun bildirildiği görülmüştür.
Taraflara tebliğ edilen ve itiraz edilmeyen bilirkişi raporu Mahkememizin yerleşmiş içtihatlarına Mahkememizce kabul edilen kıstaslara ve ilmi verilere uygun bulunduğundan bilirkişi raporu doğrultusunda tatbikat yapılmıştır.
Davacıların ölüm olayı nedeniyle duydukları ve ömür boyu duyacakları acı ve ızdıraplarını kısmen de olsa karşılayabilmek amacıyla davacılara uygun miktarlarda manevi tazminat verilmesi kabul edilmiştir.
Açıklanan nedenlerle;
1. Bilirkişi raporu uyarınca davacı eş ................a 19.318.943.000.TL. (Ondokuzmilyarüçyüzonsekizmilyondokuzyüzkırküçbin TL.) MADDİ TAZMİNAT VERİLMESİNE, fazlaya ait isteminin REDDİNE,
2. Bilirkişi raporu uyarınca ve istemine bağlı kalınarak davacı çocuk ..................a 5.000.000.000.TL. (Beşmilyar TL.) MADDİ TAZMİNAT VERİLMESİNE,
3. Bilirkişi raporu uyarınca ve istemine bağlı kalınarak davacı çocuk ................a 8.000.000.000.TL. (Sekizmilyar TL.)MADDİ TAZMİNAT VERİLMESİNE,
4. Takdiren ve istemleri gibi davacı eş ................ ile davacı çocuklar ................ve ................a ayrı ayrı 400.000.000.er TL. (Dörtyüzermilyon TL.) MANEVİ TAZMİNAT VERİLMESİNE,
5. Hükmedilen maddi tazminat miktarlarına harp malûlü aylığı bağlandığı 15 Ekim 1996 tarihinden ödeme tarihine kadar YASAL FAİZ YÜRÜTÜLMESİNE, faiz oranının 31 Aralık 1997 tarihine kadar % 30 (yüzde otuz), 1 Ocak 1998 tarihinden itibaren % 50 (yüzde elli) OLARAK UYGULANMASINA,
6. Hükmedilen manevi tazminat miktarlarına olay tarihi olan 8 Ekim 1996 tarihinden ödeme tarihine kadar YASAL FAİZ YÜRÜTÜLMESİNE, faiz oranının 31 Aralık 1997 tarihine kadar % 30 (yüzde otuz), 01 OCAK 1998 tarihinden itibaren % 50 (yüzde elli) OLARAK UYGULANMASINA,
7. Davacılar tarafından peşin yatırılan 331.050.000.TL. (Üçyüzotuzbirmilyonellibin TL) harcın istek halinde DAVACILARA İADESİNE,
8. Davalı idare harçtan muaf olduğundan davalı idare aleyhine harca hükmedilmesine YER OLMADIĞINA,
9. Davacılar tarafından peşin yatırılan ve sarf edilen bilirkişi ücretinin davadaki haklılık oranına göre 760.000.TL. sının DAVACILAR ÜZERİNDE BIRAKILMASINA, 8.240.000.TL. (Sekizmilyonikiyüzkırkbin TL.)sının davalı idareden alınarak DAVACILARA VERİLMESİNE,
10. Davacılar tarafından peşin yatırılan ve sarf edilen 3.700.000.TL. (Üçmilyonyediyüzbin TL.) posta pulu masrafının davalı idareden alınarak DAVACILARA VERİLMESİNE,
11. Hükmedilen maddi ve manevi tazminat miktarlarına davanın açıldığı tarihte yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifeleri gereğince hesap edilen 139.520.000.TL. (Yüzotuzdokuzmilyon beşyüzyirmibin TL.) avukatlık ücretinin davalı idareden alınarak DAVACILARA VERİLMESİNE,
12. Dava duruşmalı görüldüğünden reddedilen maddi tazminat miktarına davanın açıldığı tarihte yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifeleri gereğince hesap edilen 61.180.000.TL. (Altmışbirmilyonyüzseksenbin TL.) avukatlık ücretinin davacılardan alınarak DAVALI İDAREYE VERİLMESİNE,
KARŞI OY GEREKÇEMİZ
Davacılar manevi tazminata olay tarihinden itibaren yasal faiz yürütülmesini talep etmişler ise de; takdir olunan manevi tazminat miktarı paranın karar tarihindeki alım gücü, olay tarihinden karar tarihine kadar geçen süredeki değişen sosyal ve ekonomik koşullar nazara alınarak davacıların olay tarihindeki manevi zararlarının tamamını kapsayacak şekilde tespit ve takdir edildiğinden, manevi tazminata olay tarihinden itibaren yasal faiz yürütülmesi isteminin reddine karar verilmesi, ancak karar tarihinden ödeme tarihine kadar yasal faiz yürütülmesi gerektiği görüşünde bulunduğumuzdan çoğunluğun aksi yöndeki kararına katılmıyoruz. 09 Aralık 1998 (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy