(2955 S. K. m. 4, 45, 50) (Gülhane Askeri Tıp Akademisi Yönetmeliği m. 64, 106, 117)
Davacının vekilleri tarafından verilerek 13 Ocak 1998 günü kayda geçen dava ve idarenin savunması üzerine verdikleri ikinci dilekçede özetle: İntibak eğitimi başlangıcından itibaren bir ay içinde askeri öğrenci niteliği taşımadıkları, askeri öğrenci niteliğini kazanamadıkları anlaşılan ve bu durumları belgelenenlerden haklarında çıkarma kararı verilenlerin Gülhane Askeri Tıp Akademisi Komutanının teklifi, Genelkurmay Başkanlığının uygun görmesi ile Fakülteden ilişiklerinin kesileceğinin 2955 Sayılı Gülhane Askeri Tıp Akademisi Kanununun 45, Gülhane Askeri Tıp Akademisi Yönetmeliğinin 117 nci maddelerinde öngörüldüğünü, belirtilen maddelerde askeri öğrenci niteliğini kazanmaya engel halleri gösteren açık bir düzenlemenin bulunmadığını, bu hallerin saptanmasında idareye takdir hakkı tanındığını, idareye tanınan takdir yetkisinin mutlak ve sınırsız olmadığını, nitekim takdir yetkisinin kamu ve hizmet yararına uygunluk, kamu yararı ile kişi yararı arasında bir denge kurulması gözetilerek kullanılması gerekliliğinin Askeri Yüksek İdare Mahkemesince kabul edile geldiğini (AYİM. İkinci D. 07.12.1994 gün ve E. 1994/320, K. 1994/1742), davacının askeri lise kökenli bir öğrenci olduğunu, Maltepe Askeri Lisesini 1996-1997 eğitim ve öğretim yılında bitirdiğini, 1993-1997 arasındaki öğrenciliğinin tüm kanaat dönemlerinde takdir ve teşekkür belgeleri aldığını, ayrıca Ocak 1995de okula katıldığı günden itibaren askeri disiplin kurallarına bağlılığı, görev anlayışı, arkadaşları ile olan iyi ilişkileri ve yaşının üstünde gösterdiği olgunluk nedeniyle ailesine takdirname gönderildiğini, 358 kişilik genel okul mevcudu içinde 19 ncu olarak askeri liseden mezun olduğunu, bu durumların başarılı, disiplinli, uyumlu bir öğrenci olduğunu gösterdiğini, ayrıca üniversite giriş sınavı sonuçları açıklanıncaya dek Kara Harp Okulu öğrenimine devam ettiğini, Harp Okulunun iki haftası okulda, iki haftası Menteş Kampında devam eden bir ay süreli intibak eğitimine katıldığını, bu evrede okula, askeri eğitime ve disiplin kurallarına uyumsuzluğunun bulunmadığını, üstelik Harp Okulu eğitimi askeri kurallara uyum yönünden benzerlerine göre özellik gösterdiği halde davacının intibaksızlığından söz edilemediğini, Gülhane Askeri Tıp Fakültesi intibak eğitimi döneminde davacının sadece 12 Eylül 1997 günü bir kez olmak üzere ikaz edildiğini, bunun dışında uyumsuzluğunu gösteren herhangi bilgi ve belgenin bulunmadığını, tek ikaz yazısı ile 10 Ekim 1997 günü Fakülte Disiplin Kuruluna verildiğini, savunması alınmadan Yüksek Disiplin Kuruluna sevk edildiğini, 13 Ekim 1997 günü intibaksızlıktan Fakülteden çıkarılmasına karar verildiğini, davacının intibaksızlığına esas alınacak davranışları bulunmadığı gibi olan davranışlarının da okuldan çıkarılmasını gerektirecek nitelik ve nicelikte olması gerektiğini, bir kez içtimaya geç çıkması şeklinde beliren tek davranışının, okuldan çıkarılmaya esas alınacak nitelikte ve nicelikte bir davranış olarak kabul edilemeyeceğini, idarenin takdir hakkını yerinde kullanmadığını, zaten davalı idarenin savunmasına işlemin maddi nedenlerinin neler olduğu konusunda bir tek cümlelik bile açıklamada bulunmadığını, davacının derslerine devam edememesi ve sınıfta kalması gibi ileri de giderilmesi olanağı bulunmayan zararlarla karşılanabileceğini, işlemin neden ve amaç unsurları bakımından hukuka aykırı olduğunu iddia edilerek, öncelikle yürütmenin durdurulmasını, işlemin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmişlerdir.
Davacının Yürütmenin Durdurulması istemi, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi İkinci Dairesinin 04 Mart 1998 gün ve E. 1998/29 sayılı kararı ile reddedilmiştir.
1996 - 1997 eğitim - öğretim yılında İzmir Maltepe Askeri Lisesinden mezun olan davacının, 1997 yılı Üniversitelerarası Seçme ve Yerleştirme Sınavı sonunda, Ankara Gülhane Askeri Tıp Akademisi Askeri Tıp Fakültesine girmeye hak kazandığı, Tıp Fakültesine askeri öğrenci olarak kaydının yapıldığı, 02 Eylül 1997 - 29 Eylül 1997 tarihleri arasında intibak eğitimine tabi tutulduğu, 11 Eylül 1997 günü içtimaya geç çıktığı için 2 nci Tabur 6 ncı Bölük Komutanlığının 12 Eylül 1997 gün ve 7200 - 97 sayılı yazıları ile ikaz edildiği, 6 ncı Bölük Komutanı tarafından düzenlenen Bölük Komutanı Kanaat Raporunda askerliğe ve Gülhane Askeri Tıp Akademisinin amaçlarına uygun askeri öğrenci niteliği kazanamadığı değerlendirilerek, 10 Ekim 1997 günü önce Fakülte Disiplin Kuruluna daha sonra Gülhane Askeri Tıp Akademisi Yüksek Disiplin Kuruluna sevk edildiği, Yüksek Disiplin Kurulunun 13 Ekim 1997 gün ve Karar No. 1997/18 sayılı kararıyla davacının askerliğe ve Gülhane Askeri Tıp Akademisinin amaçlarına uygun askeri öğrenci niteliğini kazanamadığı Bölük Komutanının kanaat raporu ile belgelendirildiği.... belirtilerek, Gülhane Askeri Tıp Akademisi Yönetmeliğinin 117/2 nci maddesi gereğince askeri öğrencilikten çıkarılmasına karar verildiği, kararın onaylanmasına dek izinli sayılıp fiilen Tıp Fakültesi ile ilişiğinin kesildiği, kararın yetkili makam olan Genelkurmay Başkanlığınca onaylanarak kesinleştiği dava dosyası ve Dairemizin 03 Haziran 1998 gün ve E.1998/29 sayılı ara kararıyla getirilip incelenen Fakülte Şahsi Dosyası içeriğinden anlaşılmıştır.
Davacının askerliğe ve Gülhane Askeri Tıp Akademisinin amaçlarına uygun askeri öğrenci niteliği kazanamadığına ilişkin kanaat raporu ve onu takip eden evrede Tıp Fakültesi Disiplin Kuruluna sonrasında da Yüksek Disiplin Kuruluna sevkinde takip edilen usul ve yöntemlerde mevzuata aykırılık bulunmadığı, örneğin kanaat raporunun davacının öğrencisi bulunduğu 6 ncı Bölük Komutanı tarafından düzenlendiği, Fakülte Disiplin Kurulu ile Yüksek Disiplin Kurulunun Kanun ve Yönetmelikte belirtilen üyelerden oluştuğu, çıkarma işleminin hukuki nedeninin doğru seçildiği, kararların usulü dairesinde alındığı ve yetkili makam tarafından onandığı gözlenmiştir. Zaten, değinilen hususlarda taraflar arasında bir uyuşmazlıkta bulunmamaktadır.
İşlemin maddi nedenini, Bölük Komutanınca davacı hakkında düzenlenen kanaat raporunda açıklanan kanaatler ve davacıya 12 Eylül 1997 günü içtimaya geç kalması yüzünden yine bölük komutanınca verilmiş bulunan ikaz yazısı oluşturmaktadır. Davacı bu ikaz dışında, hakkında askerliğe ve Gülhane Askeri Tıp Akademisinin amaçlarına uygun askeri öğrenci niteliğini kazanmadığı kanaati edinilmesine esas teşkil edebilecek başkaca bir fiilinin bulunmadığını iddia ederek, bir kez uyarılmış olmasının Askeri Tıp Fakültesi öğrenciliğinden çıkarılmasını gerektiren nitelik ve nicelikte kabul edilemeyeceğini iddia etmektedir.
Uyuşmazlığın özü bakımından bu noktada düğümlendiği görülmektedir. Şu halde, işlemin hukuka uygunluk denetimi yapılırken, yetki ve şekil öğeleri dışında, neden, amaç ve konu öğesi yönünden hukuka uyarlı bulunup bulunmadığının karar yerinde irdelenmesi gerekmektedir.
Gülhane Askeri tıp Akademisindeki eğitim ve öğretimin amaçları, 2955 Sayılı Kanunun 4 ve Gülhane Askeri Tıp Akademisi Yönetmeliğinin 64 ncü maddelerinde düzenlenmiştir.
Kanunun 4 ncü maddesi: Gülhane Askeri Tıp Akademisindeki eğitim ve öğretimin amacı şunlardır:
a) Gülhane Askeri Tıp Akademisinde lisans ve lisansüstü düzeyde eğitim ve öğretim gören öğrencileri;
(1) Atatürkçülüğü bilen ve benimseyen,
(2) Türk milletinin milli, ahlaki, insani ve kültürel değerlerini taşıyan, Türk olmanın şeref ve mutluluğunu duyan,
(3) Toplum yararını kişisel çıkarının üstünde tutan, aile, ülke ve millet sevgisiyle dolu,
(4) Türkiye Cumhuriyeti Devletine karşı görev ve sorumluluklarını bilen ve bunları davranış haline getiren,
(5) Hür ve bilimsel düşünce gücüne, geniş bir dünya görüşüne sahip, insan haklarına saygılı,
(6) Beden, zihin, ruh, ahlak ve duygu bakımından dengeli ve sağlıklı şekilde gelişmiş,
(7) İlgi ve yetenekleri yönünde yurt kalkınmasına ve ihtiyaçlarına cevap verecek, aynı zamanda sağlık bilimi alanında mesleğinin bilgi, beceri, davranış ve genel kültürüne sahip,
(8) Askerliğin temeli olan disiplin ruhuyla yetiymiş, itaatkar, aldığı emri canı ve kanı pahasına zamanında yapmaya hazır olduğunu gösterecek davranışı kazanan,
(9) Silah arkadaşlarına ve Türk Silahlı Kuvvetlerine sarsılmaz bir bağla bağlı,
(10) Vazife ve mesuliyet duyguları gelişmiş, inisiyatif sahibi, fedakar ve doğruluktan sapmayacak karakterde,
(11) Askerlik şeref ve haysiyetini her şeyden üstün tutan,
(12) Mesleğinin çetin koşullarında soğukkanlılığını muhafaza edecek bir iradeye, dayanıklı bir fiziki yeteneğe sahip,
Elemanlar olarak yetiştirmek,
b) Sağlık bilimleri alanında yüksek düzeyde bilimsel çalışma ve araştırma yapmak, bilgi ve teknoloji üretmek, bilim verilerini yaymak, ulusal alanda sağlık hizmetlerinin gelişmesine destek olmak, yurt içi ve yurt dışı kurumlarla işbirliği yapmak suretiyle bilim dünyasının seçkin üyesi haline gelmek, evrensel ve çağdaş gelişmeye katkıda bulunmak. hükmünü içermektedir.
Yönetmeliğin 64 ncü maddesinde ise;
1) GATAda lisans ve lisansüstü düzeyde eğitim - öğretim gören öğrencileri;
A- Atatürkçülüğü bilen ve benimseyen,
B- Türk Milletinin milli, ahlaki, insani, manevi ve kültürel değerlerini taşıyan, Türk olmasının şeref ve mutluluğunu duyan.
C- Toplum yararını kişisel çıkarının üstünde tutan, aile, ülke ve millet sevgisiyle dolu,
D- Türkiye Cumhuriyeti Devletine karşı görev ve sorumluluklarını bilen ve bunları davranış haline getiren,
E- Hür ve bilimsel düşünce gücüne, geniş bir dünya görüşüne sahip, insan haklarına saygılı,
F- Beden, zihin, ruh, ahlak ve duygu bakımından dengeli ve sağlıklı şekilde gelişmiş,
G- İlgi ve yetenekleri yönünden yurt kalkınmasına ve ihtiyaçlarına cevap verecek, aynı zamanda sağlık bilimi alanında mesleğinin bilgi, beceri davranış ve genel kültürüne sahip,
H- Askerliğin temeli olan disiplin ruhuyla yetişmiş, itaatkar, aldığı emri canı ve kanı pahasına zamanında yapmaya hazır olduğunu gösterecek davranışı kazanmış,
I- Silah arkadaşlarına ve Türk Silahlı Kuvvetlerine sarsılmaz bir bağla bağlı,
J- Vazife ve mesuliyet duyguları gelişmiş, inisiyatif sahibi, fedakar ve doğruluktan sapmayacak karakterde,
K- Askerlik şeref ve haysiyetini her şeyden üstün tutan,
L- Mesleğinin çetin koşullarında soğukkanlılığını muhafaza edecek bir iradeye, dayanıklı bir fiziki yeteneğe sahip, elemanlar olarak yetiştirmek. denilmektedir.
Keza Gülhane Askeri Tıp Akademisi Yönetmeliğinin 106 ncı maddesinde Askeri Tıp Fakültesi öğrencilerinin nitelikleri söyle sayılmıştır:
Askeri Tıp Fakültesi öğrencisi aşağıdaki temel niteliklere sahip olmalıdır.
1) Askeri Tıp Fakültesi öğrencisinde Türk Silahlı Kuvvetlerinin geleneksel disiplinini muhafaza ve yüceltmekle görevli ve yükümlü bir subay olabilmenin yanında, milli ve askeri değerlere bağlı ve kendisine verilecek her türlü askeri hizmet görevlerini her kademede, zaman, yer ve hiçbir koşula bağlı kalmaksızın yerine getirebilmek, araştırıcı, eğitici, yaratıcı ve gerektiğinde fedakar olabilme niteliklerine sahip yetenek ve hasletler bulunmalı.
2) Atatürk ilke ve prensiplerini içtenlikle benimsemiş, Atatürk sevgisi ile dolu, Atatürk ve inkılâplarına ve Anayasanın başlangıç bölümünde ifade edilen temel ilkelere bağlı olmalı,
3) Vatan ve millet sevgisi ile dolu, bu sevgi ile vazifesine bağlı bulunmalı, vatan ve millet menfaatlerini her şeyin üstünde tutmalı,
4) Cumhuriyete sadakatle bağlı, parlamenter demokratik sistemin en iyi sistem olduğu, bu sistemin insanlara ve ülkeye diğer sistemlere nazaran daha fazla hak ve özgürlükler verdiği bilincine erişmiş olmalı ve Türk Silahlı Kuvvetlerinin görevinin Türk Yurdunu ve Anayasa ile tayin edilmiş Türkiye Cumhuriyetini korumak ve kollamak olduğu fikri zihinlerde yerleşmiş bulunmalı,
5) Çeşitli ideolojik akımların tesiri altında kalmayacak, her türlü düşünceyi, davranışı Atatürkçü bir görüşle sezecek, anlayacak, değerlendirecek bir fikir düzeyine erişmiş olmalı,
6) İyi bir terbiye almış, iyi ahlak ve kuvvetli bir maneviyata sahip, dürüst ve güvenilir karakterde bir insan olmalı,
7) Askerliğin temeli olan disiplin ruhu ile yetişmiş, itaatkar, aldığı emri canı ve kanı pahasına zamanında yapmaya hazır olduğunu gösterecek davranışta olmalı,
8) Askerlik ve tabiplik mesleğini sevmiş, silah ve meslek arkadaşlarına ve Silahlı Kuvvetlere sarsılmaz bir bağla bağlı bir subay olmalı, silah ve meslek arkadaşlarına her yerde yardım etmeyi şiar edinmeli, insancıl olmalı,
9) Vazife ve mesuliyet duyguları gelişmiş, her zaman intizamlı, görev anlayışını, sorumluluk duygusunu en üst düzeye ulaştırmış, çalışmayı alışkanlık haline getirmiş olmalı,
10) Askerlik şeref ve haysiyetini her şeyden üstün tutmalı ve bunu küçük düşürücü herhangi bir fiil ve harekette bulunmamalı,
11) Bir fikir ve düşünceyi açıkça ifade edecek konuşma ve yazma düzeyine ulaşmış olmalı,
12) Çağımızın gereklerine uyabilecek genel kültüre sahip ve muhakeme yeteneği olan ve tıp fakültesi sonrası öğretimi yapabilecek düzeyde bilgiyi almış olmalı,
13) Yeraltı faaliyetlerinin (Yıkıcı, bölücü faaliyetler) memleketimizi içten yıkmayı hedef aldığının bilincine erişmiş, bu faaliyetlere ve alınacak önlemlere karşı bilgili olmalı, gizliliğe riayeti ve sır saklamasını bilmeli,
14) Liderlik prensiplerini bilmeli ve tatbik edebilmeli,
15) Özellikle emrine verilecek kişileri eğitebilecek öğretmenlik yeteneğine sahip olmalı,
16) Tıptaki yenilikleri yakından takip etmeli, araştırıcı ve yaratıcı yeteneklerini geliştirmeye uğraşmalı,
17) Süratle gelişme kaydeden bilim dallarına paralel olarak, gelişen savaş teknolojisinin ortaya çıkardığı savaş araç ve gereçlerinin, harp şekillerinin insanın ruhi mimarisi ve organik bünyesine etkilerini iyi değerlendirebilmek için bu konudaki gelişmeleri yakından takip etmeli, geleceğe yönelik tasarılarda bulunarak çalışmalarını ileriye dönük tarzda yapma alışkanlığına sahip olmalıdır.
2955 Sayılı Kanunun 45 nci maddesinin 3 ncü fıkrasında: Ayrıca, intibak eğitimi başlangıcından itibaren bir ay içinde askeri öğrenci niteliğini kazanamadıkları anlaşılanlar yönetmelikte belirlenecek esaslar dahilinde okuldan çıkarılırlar hükmüne yer verilmiştir.
Kanunun 50 nci maddesinin (h) bendi, disiplin esasları ile öğrencilerin disiplin, başarısızlık, sağlık ve diğer nedenlerle okuldan çıkmasında veya çıkarılmasında uygulanacak usul ve esasların yönetmelikte düzenleneceği hükmünü öngörmektedir.
Gülhane Askeri Tıp Akademisi Yönetmeliğinin Askeri Tıp Fakültesinden Disiplin Yolu ile Çıkarma başlıklı 117 nci maddesinde: Askeri Tıp Fakültesi öğrencileri aşağıdaki hallerde fakülteden çıkarılırlar:
1) .......................................................
2) Gerek askeri liselerden gelen, gerekse sivil kaynaklardan alınan öğrencilerin Gülhane Askeri Tıp Fakültesine giriş tarihinden itibaren yaptırılan (1) ay süreli intibak eğitimi döneminde askerliğe ve Gülhane Askeri Tıp Akademisinin amaçlarına uygun askeri öğrenci niteliğini kazanamadıkları bölük komutanının kanaat raporu ile belgelenerek Askeri Tıp Fakültesi Disiplin Kurulunun önerisi ile Yüksek Disiplin Kuruluna verilip disiplin (ahlak) notu durumuna bakılmaksızın haklarında çıkarılma kararı verilenler. hükmü yazılıdır.
Hiç kuşkusuz, bir aylık intibak eğitimi döneminde idare öğrencilerin tavır ve hareketlerini izlemek, gözlemek, gerektiğinde yazılı - sözlü deneklerden geçirmek suretiyle, milli ve askeri değerlere uyum ve yatkınlıkları, itaatleri, çeşitli ideolojik akımlara sahip olup olmadıkları, Atatürkçü görüşü benimseyip benimsemedikleri, vazife ve sorumluluk, yardımlaşma duygularının gelişip gelişmediği, intizam ve yeterlilikleri ile daha bunun gibi diğer yetilerinin ne olduğu hakkında kanaat edinebilecekleri ve somut donelere dayanarak ilgililer hakkında işlem yapabilecekleri tartışılamaz. Mevzuatımızda, askerliğe ve Gülhane Askeri Tıp Akademisinin amaçlarına uygun askeri öğrenci niteliğinin kazanılmamasına hangi hallerin neden alınacağı açıkça düzenlenip gösterilmemiştir. Elbette idarenin konu ile ilgili olmak koşuluyla dayanacağı nedenler yönünden geniş bir takdir yetkisine sahip bulunduğu söylenebilir. Ancak takdir yetkisinin sınırsız ve mutlak olamayacağı da aşikardır. Yetkinin gerçekleşen, yaşanılan maddi somut olgulara dayanılarak kullanılması gerekir. Dava yönünden sözü edilebilen tek maddi olgu, davacının 11 Eylül 1997 günü içtimaya geç çıkması nedenine dayalı olarak 12 Eylül 1997 günü yazıyla ikaz edilmesidir. Bunun dışında bölük komutanı tarafından kanaat olarak belirlenen hususların dayandığı nedenler işlemlerde gösterilmemiştir. Gerçi bölük komutanı tarafından öğrencilerde bulunması gerekli nitelikler düzenlenen Kanaat raporunda alt alta yazarak, sadece cümlelerin sonundaki yüklemler olumsuzlaştırmak suretiyle örneğin: bulunmak sözcüğünü bulunmadığına, yerleşmek sözcüğünün yerleşmediğine, erişmiş olmak sözcüğünün erişmiş olmadığına dönüştürerek kanaat bildirilmiş ise de; bu kanaatlere nasıl ulaşıldığı, hangi davranış, tavır ve eylemlerin böylesi kanaat yazımına esas alındığı gösterilmemiştir. Bir diğer deyişle davacının askerliğe ve Gülhane Askeri Tıp Akademisi amaçlarına uygun askeri öğrenci olamadığı kanaatine götüren olaylar kanaat raporunda yer almadığı gibi bir tek ikazın da bölük komutanının bahsedildiği şekilde kanaat düzenlemesine götürecek ağırlık, nitelik ve nicelikte olmadığı değerlendirilmiştir. Hem bir tek uyarı yazısıyla olumsuz kanaat olarak belirtilen hususların ilgisini kurmak, çeşitli ideolojik akımların tesiri altında kalmayacak, her türlü düşünceyi, davranışı Atatürkçü bir görüşle sezecek, anlayacak, değerlendirecek bir fikir düzeyine erişmiş olmak, Cumhuriyete sadakatle bağlılık parlamenter demokratik sistemin en iyi sistem olduğu bilincine erişmiş olmak, Türk Silahlı Kuvvetlerinin görevinin Türk Yurdunu ve Anayasa ile tayin edilmiş Türkiye Cumhuriyetini korumak ve kollamak nitelikleriyle (daha bunun gibi) bağıntılamak olanağı yoktur. Davacının bu niteliklere sahip olmadığı kanaatine nasıl, hangi nedenlerle varıldığı konusunda hiç bir açıklık bulunmamaktadır. Kaldı ki davacının geçmişi ele alındığında İzmir - Maltepe Askeri Lisesindeki öğrencilik yaşamında başarılı ve disiplinli bir öğrenci olduğu, aldığı takdirler ve başarı belgeleriyle kanıtlanmıştır. Gülhane Askeri Tıp Fakültesi öğrenciliğine geçmeden önce Kara Harp Okulunda bir aylık intibak eğitimine tabu tutulduğu ve olumsuz bir hareketinin olmadığı kanıtlanmakla, bölük komutanının düzenlediği hukuka aykırı ve yersiz kanaat raporuna dayanılarak hakkında tesis olunan tıp fakültesinden çıkarılma işleminin neden unsuru yönünden hukuka aykırı olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.
Bunun yanında, işlem kurulurken kamu yararı ile kişisel yarar arasında tatminkar bir dengenin kurulamadığı, salt nedensiz kanaatlere göre işlem tesis edildiği ve işlemin amaç unsuru bakımından da hukuka aykırı olduğu anlaşılmıştır.
Davacının askeri öğrenci statüsünden çıkarılması sonucunu doğuran işlem, konu unsuruyla da hukuka uyarlı bulunmamıştır. O nedenle işlem iptal edilmelidir.
Davalı İdarenin savunmalarında öne sürdüğü hususlar kabule değer görülmemiştir.
Açıklandığı üzere, hukuka aykırı İŞLEMİN İPTALİNE, (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy