(1111 S. K. Ek m. 3) (Dövizle Askerlik Hizmetinin Uygulanması Esasları Hakkında Yönetmelik m. 4, 5)
Davacı 14.01.1999 tarihinde kayda geçen dava dilekçesinde özetle; 24.04.1994 tarihinde Karayolu ile Yurtdışına çıkarak 28.04.1994 tarihinde Köstence Emniyet Müdürlüğü oturma izni ve Romanya Çalışma Bakanlığının çalışma izni ile NOVO SHİPPİNG AND TRADİNG S.R.L.TİC. Şirketinde çalışmaya başladığını, ancak Romanya'da gemi işletmeciliğinin henüz profesyonel seviyede yapılmaması dolayısiyle 27.11.1994 tarihinde kontratlı olarak Malta Bayraklı Sonita Shipping Limited'e ait M/V SONİTA gemisinde işe başladığını, işine devam ederken yurtdışında, geminin limanlarda beklediği ve mürettebata verilen izinler uygun olduğu tarihlerde T.C.Büyükelçiliklerinden ve Konsolosluklarından kabul gören başvuruları ile aldığı ve bağlı bulunduğu Rize Askerlik Şubesince onaylanan EK-A Yabancı Ülkede bulunan yükümlülerin erteleme belgesi doğrultusunda hak kazandığına inandığı dövizle askerlik hizmetinden biran önce yararlanabilmek ve sahip olduğu T.C.Başbakanlık Denizcilik Müsteşarlığı 072834 nolu Gemi Adamı cüzdanı yeterlik seviyesini yükseltmek üzere izinli olarak 29.01.1998 tarihinde Romanya'da gemiden ayrılarak 09.02.1998 tarihinde yurda giriş yaptığını, yurda girmeden 3 yıl 9 ay 16 gün bilfiil yurtdışında çalıştığını, Dövizle askerlik mevzuatının öngördüğü şartlan taşımakta olduğunu gösteren belgeleriyle birlikte 11.02.1997 tarihli ve Rize Askerlik Şubesince onaylanan ve 31.10.1999 tarihine kadar geçerliliği bulunan erteleme belgesini düzenleyen İsrail'de T.C.Telaviv Büyükelçiliğine giderek yatırılması istenilen 10.000.-DM tutarındaki peşin banka dekontu ekiyle Büyükelçilik nezdinde kabul gören başvuru yoluyla dövizle askerlik hizmetinden yararlanmak üzere başvurduğunu, celp döneminin bildirilmesini beklediğini, herhangi bir çağrı almaması üzerine 16.10.1998 tarihli bir dilekçe ile ASAL DAİRE Başkanlığından durumu hakkında bilgi istediğini, ASAL Daire Başkanlığının 20.11.1998 tarihli yazısından başvurusunun kabul edilmediğini öğrendiğini, yurtdışında çalıştığı dönemlere ait erteleme belgelerini, diğer belgeleri ekte sunduğunu, işlemin iptaline karar verilmesini dava ve talep ettiği anlaşılmaktadır.
Davacının yürütmenin durdurulması istemi, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi İkinci Dairesinin 05.05.1999/86 Esas sayılı kararı ile kabul edilerek yürütmenin durdurulmasına karar verildiği anlaşılmaktadır.
Dava, 24.4.1994 tarihinde yurtdışına işçi olarak çıkan 28.04.1994 tarihinden itibaren Romanya Köstence şehrinde oturma ve çalışma iznine istinaden işçi olarak çalışmaya başlayan 27.11.1994 tarihinden itibaren de Malta bandıralı M-V Sonita gemisinde gemi adamı olarak çalışan 9.2.1998 tarihinde yurda giriş yapan davacının dövizle askerlik hizmetinden yararlandırılmamasına ilişkin işleminin iptali istemiyle açıldığı anlaşılmaktadır.
1111 sayılı Askerlik Kanununun Ek-1 nci maddesinin 1 nci fıkrası; Oturma veya çalışma iznine sahip olarak işçi, işveren sıfatıyla veya bir meslek ya da sanatı icra ederek, en az üç yıl süre ile fiilen yabancı ülkelerde bulunan 1111 sayılı Askerlik Kanunu ile 1076 sayılı Yedek Subaylar ve Yedek Askeri Memurlar Kanununa tabi yükümlüler, durumlarını ispata yarayan belgelerle birlikte bağlı bulundukları Türk Konsoloslukları aracılığıyla askerlik şubelerine başvurmaları halinde; 10.000 Alman Markı veya karşılığı kadar yönetmelikte belirtilecek yabancı ülke parasını başvuru tarihinden itibaren 38 yaşını tamamladıkları yılın sonuna kadar ödemeleri ve bir aylık temel askerlik eğitimine tabi tutulmaları kaydıyla muvazzaf askerlik hizmetini yerine getirmiş sayılırlar... hükmünü amirdir.
1111 sayılı Kanunun Ek-3 ncü maddesine dayanılarak çıkarılan Dövizle Askerlik Hizmetinin Uygulanması Esasları Hakkında Yönetmeliğin 5 nci maddesinin (a) bendi; Oturma veya çalışma iznine sahip olarak en az üç yıl süre ile yabancı ülkede işçi, işveren sıfatıyla veya herhangi bir meslek veya sanatı icra ederek veya bir hizmet akdine dayanarak yabancı bandıralı gemilerde en az üç yıl süre ile fiilen gemi anlamı olarak bulunmak ve bu durumlarını, yükümlülüklerini tamamlayıncaya kadar kaybetmemiş olmak hükmünü taşımaktadır.
Aynı Yönetmeliğin 4/ü maddesi yükümlülüğü; Yükümlülerin, temel askerlik eğitimini yapmaları ve başvuru sırasında belirlenen ödeme takvimine uygun olarak 10.000 Alman Markı veya karşılığı yabancı ülke parasını ödemelerini olarak tanımlamış, 4/Z(4) maddesinde ise kesin dönüş bulundukları yabancı ülkelerden yurda naklihane etmeyi veya dövizle askerlik hizmetinden yararlanmak için gereken yükümlülüklerini tamamlamadan her takvim yılında toplam altı aydan fazla yurt içinde bulunmayı ifade eder şeklinde tanımlamıştır.
Dosyada mevcut bilgi ve belgelerin incelenmesinden; davacının 24.04.1994 tarihinde yurtdışına çıktığı, 4.05.1994 tarihinde Köstence Başkonsolosluğuna başvurarak 28.04.1994 tarihinden itibaren Romanya Köstence şehrinde işçi olarak çalışmaya başladığını belirterek ve buna dair belgeleri ibraz ederek Köstence Başkonsolosluğunca düzenlenen erteleme belgesi ile askerliğinin 30.11.1994 tarihine kadar ertelendiği, davacı ikinci kez 2.12.1994 tarihinde Köstence Başkonsolosluğuna başvurarak bu sefer gemi adamı olarak askerliğini 1.6.1995 tarihine kadar ertelettiği, 11.8.1995 tarihinde Burgaz Başkonsolosluğuna başvurarak askerliğini 31.12.1996 tarihine kadar ertelettiği, son kez İsrail Başkonsolosluğunun 11.2.1997 tarihli erteleme belgesi ile 31.10.1999 tarihine kadar askerliğini ertelettiği, 9.02.1998 tarihinde yurda giriş yaptığı, 10.000.DM. İsrail, Dıscount Banka'ya peşin ödeyerek 12.02.1998 tarihinde Tel Aviv Büyükelçilik Konsolosluk Şubesine başvuruda bulunarak dövizle askerlik hizmetinden yararlanmak istediğini beyan ettiği, davacının durumunu Dövizle Askerlik Hizmetinin Uygulanmasına Dair Yönetmeliğin gemi adamlarıyla ilgili maddesine göre inceleyen ve durumunun yönetmelik hükümlerine uygun olduğunu saptayan konsolosluğun istemi kabul ederek düzenlediği belgeleri Rize İyidere Askerlik Şubesi Başkanlığına gönderdiği, ancak idarece başvurunun kabul edilmediği anlaşılmaktadır.
Mevzuat hükümlerine göre davacının dövizle askerlik hizmetinden yararlanabilmesi için:
1. Bir hizmet akdine dayanarak yabancı bandıralı gemilerde en az üç yıl süre ile fiilen gemi adamı olarak bulunması,
2. Bu durumunu yükümlülüğünü tamamlayıncaya kadar kaybetmemiş bulunması gerekmektedir.
24.4.1994 tarihinde yurtdışına çıkan, Köstence Emniyet Müdürlüğünden aldığı oturma, Romanya Çalışma Bakanlığından aldığı çalışma izni ile Novo Shipping end Trading şirketinde işçi olarak çalışmaya başlayan davacının 27.11.1994 tarihinden itibaren bir hizmet akdine dayanarak Malta bandıralı M-V Sonita gemisinde gemi adamı olarak çalışmaya başladığı gerek dövizle askerlik için başvurduğu 12.02.1998 tarihine, gerekse yurda giriş yaptığı 09.02.1998 tarihine kadar en az üç yıl süre ile fiilen bu gemide çalıştığı resmi belgelerin incelenmesinden anlaşılmaktadır. Davacının pasaportunda gözükmemekle birlikte 25 Ekim 1998 tarihinde İstanbul Liman İdaresinden gemi adamı cüzdanı aldığı ve 8 Kasım 1994 tarihinde de bu cüzdanı İstanbul Deniz Şube Müdürlüğünden vize ettirmesi, başka bir ifade ile bu tarihlerde 15 gün yurt içinde olması davacının devamlı yurtiçinde olduğuna bir karine teşkil etmeyeceği, esasen bu tarihlerin davacının yabancı bandıralı gemide çalışmaya başladığı tarihten önceki bir tarihe rastlaması ve Devletin Resmi Makamlarınca düzenlenen diğer bilgi ve belgelerden davacının 27.11.1994 tarihinden dövizle askerlik hizmetinden yararlanmak için Tel Aviv Konsolosluğuna başvurduğu 12.02.1998 tarihleri arasında fiilen 3 yıl 2 ay 15 gün yabancı bandıralı gemide gemi adamı olarak çalıştığı sonucuna ulaşılmıştır.
Ancak, davacı 10.000 Alman Markını yatırmış ise de temel askerlik eğitimini yapmadan, yükümlülüğünü tamamlamadan yurda gelmiş ve altı aydan fazla yurtiçinde bulunarak durumunu kaybetmiştir. Zira davacı duruşmada bir soru üzerine dava açtığı 14.01.1999 tarihinden bu yana Türkiye'de ikamet ettiğini beyan etmiştir.
Bir hizmet akdine dayanarak yabancı bandıralı bir gemide en az üç yıl süre ile fiilen gemi adamı olarak çalışan ve 10.000. Alman Markını ödeyen davacının bu durumunu yükümlülüğünü tamamlamadan, temel askerlik eğitimini yapmadan yurda dönmesi ve burada altı aydan fazla kalması nedeniyle kaybettiği anlaşılmakla hakkında tesis olunan dövizle askerlik hizmetinden yararlandırılmama işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Açıklanan nedenlerle yasal dayanaktan yoksun bulunan DAVANIN REDDİNE. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy