(2709 S. K. m. 10) (5682 S. K. m. 14, Ek m. 2) (Pasaport Kanununa Bir Madde Eklenilmesine Dair Olan 5654 Sayılı Kanunun Tatbik Şeklini Gösterir Yönetmelik m. 5)
Davacı 21.09.1998 tarihinde kayda geçen dava dilekçesinde özetle; Deniz Kuvvetleri Komutanlığında Dz.Kur. Bnb. olarak çalışmakta iken, 16.6.1998 tarihli YAŞ kararı ile resen emekli edildiğini, Emeklilik işlemlerini müteakiben, 5862 sayılı Pasaport Kanununun 14 ncü maddesi gereğince hususi damgalı pasaport alabilmek için İçişleri Bakanlığına müracaat ettiğinde kendisinden emekli olduğu tarihteki kadro derece durumunun bildirilmesinin istendiğini, bu nedenle kadro derece durumunun bildirilmesi için Deniz Kuvvetleri Komutanlığına başvurduğunu, idarenin re'sen emekliye ayrılmış olması nedeniyle Pasaport Kanunu gereğince kadro derece yazısının verilmeyeceğinin bildirildiğini, bu işlemin hukuka aykırı olduğunu, Pasaport Kanununda şartlan haiz tüm emeklilere bu nevi pasaport verilebileceğinin belirtilmiş olup re'sen emekli edilenlere verilemeyeceğine dair herhangi bir ibarenin olmadığını, pasaportu verecek makamın İçişleri Bakanlığı olduğu, yasal şartları taşıyıp taşımadığının takdirinin İçişleri Bakanlığına ait olduğunu, işlemin iptaline karar verilmesini dava ve talep ettiği anlaşılmaktadır.
Türk Silahlı Kuvvetlerinden re'sen (YAŞ) kararı ile emekliye ayrılan davacının hususi damgalı pasaport alabilmek için İçişleri Bakanlığına yaptığı müracaatında lüzumlu görülen emekli olduğu tarihteki kadro ve derece durumunu gösterir yazının Deniz Kuvvetleri Komutanlığınca verilmeme işleminin iptali istemiyle açılmıştır. Davanın konusu hususi damgalı pasaport verilmemesi işleminin iptali istemi değildir. Zira henüz İçişleri Bakanlığınca bu hususta bir işlem tesis edilmiştir.
5682 sayılı Pasaport Kanununun 14 ncü maddesi; Hususi damgalı pasaportlar; Türkiye Büyük Millet Meclisi eski üyeleri, eski bakanlar ile birinci, ikinci ve üçüncü derece kadrolarda bulunan veya bu kadrolara karşılık gösterilmek veya T.C.Emekli Sandığı ile ilgilendirilip emekli kesenekleri bu derecelerden kesilmek suretiyle sözleşmeli olarak çalıştırılan Devlet Memurları ve diğer kamu görevlilerine; diplomatik pasaport verilmesine gerektiren vazifelerden başka herhangi bir resmi vazife veya kendi hesaplarına yabancı ülkelere gittikleri zaman verilir.
Bunlardan emeklilik veya çekilme sebepleri ile vazifelerinden ayrılmış olanlara bu nevi pasaport verilir. hükmünü amirdir.
Yine aynı Kanunun 14 ncü maddesinin (c) fıkrasında; Hususi ve Hizmet Damgalı Pasaportlar; Talep edenin mensup bulunduğu makamın yetkili amirinin başvurusu üzerine İçişleri Bakanlığınca verilir. Emeklilik veya çekilme sebepleri ile vazifelerinden ayrılmış olanların hususi damgalı pasaport alabilmesi için durumlarını gösteren belgelerle, doğrudan İçişleri Bakanlığına müracaat etmeleri lazımdır.
Aynı Kanunun Ek-2 nci maddesinde; Pasaport Kanununun uygulanması, pasaportlarının şekil ve muhtevalarının tespiti ile pasaport ve pasaport yerine geçerli belgelerin düzenlenmesine ait esaslar İçişleri Bakanlığının koordinatörlüğünde Dışişleri ve Maliye Bakanlığının iştiraki ile hazırlanacak bir yönetmelikle belirtilir. denmektedir.
Pasaport Kanununa Bir Madde Eklenmesine Dair Olan 5654 sayılı Kanunun Tatbik Şeklini Gösterir Yönetmeliğinin 5 nci maddesinde de; Kanunun Tatbikini teminen alınmasına lüzum görülüp te işbu yönetmelikte meskut bırakılmış hususlar hakkında; İçişleri ve Dışişleri Bakanlıkları müştereken tedbir almaya yetkilidir. denilmektedir.
Davacının Deniz Kuvvetleri Komutanlığında Deniz Kurmay Binbaşı olarak çalışmakta iken 16.06.1998 tarihinde Türk Silahlı Kuvvetlerinden sicilen re'sen (YAŞ) emekliye ayrıldığı hususunda taraflar arasında bir ihtilaf bulunmamaktadır.
Yukarıda özetlenen mevzuat hükümlerine göre emeklilik veya çekilme sebepleri ile görevden ayrılanların hususi damgalı pasaport alabilmeleri için durumlarını gösteren belgelerle doğrudan İçişleri Bakanlığına müracaat etmeleri gerekmektedir. Davacı ise hususi damgalı pasaport alabilmek için İçişleri Bakanlığına müracaat ettiği, İçişleri Bakanlığınca kendisinden emekli olduğu tarihteki kadro ve derece durumunu belirten bir yazı istendiği, davacının ise böyle bir yazıyı emekli edildiği Deniz Kuvvetleri Komutanlığından bir dilekçe ile istediği, Deniz Kuvvetleri Komutanlığı ise 27.8.1998 tarihli yazı ile davacıya, 19.06.1998 tarihinde Türk Silahlı Kuvvetlerinden sicilen - re'sen (YAŞ) emekliye ayrıldığının tesbit edilmiş olduğu, 5682 Sayılı Kanunun muvacelesinde kendisine kadro derece yazısının verilmesine imkan bulunmadığı bildirilmiştir.
Öncelikle, davacıya hususi damgalı pasaport verilip verilmeyeceğinin takdiri 5682 Sayılı Pasaport Kanununa göre içişleri Bakanlığına ait bir keyfiyettir. Deniz Kuvvetleri Komutanlığının böyle bir yetkisi bulunmamaktadır. Deniz Kuvvetleri Komutanlığından sadece emekli edildiği tarihteki kadro ve derecesinin bildirilmesi istenmiştir. Kuvvet işlemine mesnet olarak 5682 sayılı Pasaport Kanununa göstermiş ise de, 5682 sayılı Kanun ve Yönetmelikte (YAŞ) kararı ile emekliye ayrılan subaylara Kuvvetlerince emekli edildikleri tarihteki kadro ve derecesinin bildirilmeyeceğine dair bir hüküm bulunmamaktadır. Bu bilgi davacının şahsi hali ile ilgili bilgi olup gizlilik dereceli bir bilgide olmadığı aşikardır. İçişleri Bakanlığının elbette ki davacının hususi damgalı pasaport almaya hakkı olup olmadığını takdir ederken, Pasaport Kanunu, Yönetmeliği ve diğer mevzuat hükümlerine göre hareket edeceği şüphesizdir.
Anayasanın 10/3 maddesi ...İdare makamları bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar. hükmünü amirdir.
Yönetsel kuruluşlar kendilerine tanınan yetkilerini ancak kamu yararı için kullanabilirler. Bu anlamda yönetsel işlemin amacı geneldir ve değişmez.
Davacının hususi damgalı pasaport alabilmek için İçişleri Bakanlığına yapacağı müracaatında ibraz etmesi gerek emekli olduğu tarihteki kadro ve derecesini belirten yazının idarece verilmemesi, davacının böyle bir pasaport alması için yetkili makama yapacağı müracaatının daha baştan engellenmesi, başka bir anlatımla Deniz Kuvvetleri Komutanlığının içişleri Bakanlığı yerine geçerek davacıya hususi damgalı pasaport vermemesi sonucunu doğurur. Böyle bir işlemin ise yetki, sebep konu ve amaç öğeleri yönünden hukuka ve mevzuata aykırı olduğu aşikardır. Nitekim hususi damgalı pasaport almak için İçişleri Bakanlığına yapılacak müracaatta sabıka kaydı istense ve davacıda Adli Sicil Müdürlüğünden sabıka kaydının verilmesini istese Adli Sicil Müdürlüğü davacının hususi damgalı pasaport almaya hakkı olmadığından bahisle sabıka kaydını vermemezlik edemez. Yukarıda da belirtildiği gibi davacıya hususi damgalı pasaport verilip verilemeyeceği davacının mevzuat hükümlerine göre böyle bir pasaport almaya yetkili olup olmadığının tesbiti münhasıran İçişleri Bakanlığına ait bir yetkidir. Bu yetkiyi mevzuata hükümlerine göre idarenin bir başka birimi kullanamaz.
Yukarıda açıklanan nedenlerle, davacının dilekçesinde belirttiği hususi damgalı pasaport alabilmek için kadro ve derece durumunu belirtir yazının verilmemesi işlemi hukuka ve mevzuata uyarlı bulunmadığından İPTALİNE. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy