(1111 S. K. m. 35) (Türk Öğrencilerin Yabancı Ülkelerde Öğrenimleri Hakkında Yönetmelik m. 16) (Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği m. 19)
Davacı vekili 9 Kasım 1998 tarihinde kayda geçen dilekçesinde özetle; müvekkilinin 2547 Sayılı Kanunun 33. maddesi uyarınca Lisansüstü eğitim yapmak üzere yurtdışında görevlendirildiğini, başarılı geçen eğitim sonunda doktora programını kazandığını, doktora tezini Aralık 1998 tarihinde bitirebilecek duruma geldiğini, askere sevkinin ertelenmesi için yaptığı başvurunun reddedildiğini, askerlik tecili bakımından Sosyal Bilimler Enstitüsü Öğrencisi Statüsünde değerlendirilemeyeceğini, 1111 Sayılı Kanunun 35. madde E/2 bendi ve G bendi uyarınca değerlendirilmesi gerektiğini, aksine bir düşünce tarzının bu öğrenim için ödenen harcın ziyan olacağını, idarece tesis edilen işlemin sebep ve konu yönünden sakat olduğunu belirterek öncelikle yürütmenin durdurulmasını ve işlemin iptalini talep ve dava etmiştir.
Davacının yürütmenin durdurulması yönündeki talebi AYİM.2.D.nin 27 Ocak 1999 gün ve 1998/924 Esas sayılı kararı ile kabul edilmiştir.
1111 Sayılı Askerlik Kanununun 35/E maddesindeki mevcut düzenlemeye göre MSB. Bakanlığı, belirleyeceği esaslar çerçevesinde devlet veya kendi hesaplarına yurt içinde veya yurt dışında staj, yüksek lisans, ihtisas veya doktora yapanların askere sevk ve celplerini 33 yaşını doldurdukları yılın sonuna kadar tehir edebilecektir.
Türk Öğrencilerin Yabancı Ülkelerde Öğrenimleri Hakkında Yönetmeliğin Öğrenim süresi başlığını taşıyan 16 ncı maddesinin birinci fıkrasında aynen Resmi burslu öğrencilerin lisans düzeyindeki öğrenimlerini programlarında gösterilen normal süreler, yüksek lisans düzeyindeki öğrenimlerini iki, doktora düzeyindeki öğrenimlerini de üç yıllık normal süreler içerisinde tamamlamaları esastır. Ancak, Bakanlıkça lisans düzeyindeki öğrenimini tamamlayamayan öğrenciye geçerli mazerete dayalı olarak bir yıl, yüksek lisans düzeyindeki öğrenciye altı ay, doktora düzeyindeki öğrenciye ise bir yıl resmi-burslu, uygun görülecek süre kadar da resmi burssuz statüde süre uzatımı verilebilir. Resmi - burssuz statüde verilecek olan süre uzatımı, resmi - burslu statüdeki süre uzatımının iki katını geçemez şeklinde düzenleme getirilmiştir.
Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nin süre başlığını taşıyan 19 ncu maddesinde ise a) Doktora programını tamamlama süresi sekiz yarıyıldır. Daha kısa sürede mezun olabilecek bir öğrenciyle ilgili düzenlemeler, senato tarafından kabul edilen yönetmelikle belirtilir. İlgili yönetmelikleri uyarınca başarısız olan öğrencinin yüksek öğretim kurumu ile ilişiği bu süreden önce kesilebilir, b) Dört yarıyıl sonunda kredili derslerini başarı ile tamamlayamayan veya yüksek öğrenim kurumunun öngördüğü en az genel not ortalamasını tutturamayan öğrencinin yükseköğretim kurumu ile ilişiği kesilir, c) Kredili derslerini başarıyla bitiren yeterlik sınavında başarılı bulunan ve tez önerisi kabul edilen, ancak tez çalışmasını madde 9-a'da belirtildiği üzere sekiz yarıyıl sonuna kadar tamamlayamadığı için tez sınavına giremeyen bir öğrenciye, ilgili enstitü anabilim dalı başkanlığının önerisi ve Enstitü Yönetim Kurulu onayı ile tezini jüri önünde savunması için en fazla dört yarıyıl ek süre verilebilir şeklinde düzenleme getirilmiştir.
Dava dosyasında mevcut belge ve bilgilerin tetkikinden; 17.08.1966 doğumlu olan davacının 7.10.1991 tarihinde doktora öğrenimine başlaması nedeniyle İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Müdürlüğünce askere sevk tehiri amacıyla 10.10.1991 tarihli bir yazıyla Milli Savunma Bakanlığına müracaat edildiği ve talebin uygun görülmesi nedeniyle askere şevkinin öğrenimin biteceği bildirilen 31.03.1996 tarihine kadar ertelendiği, daha sonra yine İ.Ü. Sos. Bil. Ent. Md. lüğünün 24.01.1996 tarihli yazısı ile sevk tehirinin 30.09.1998 tarihine kadar uzatılmasının talep edilmesi üzerine bu isteğinde kabul edilerek askere şevkinin 30.09.1998 tarihine kadar ertelendiği, son olarak da İstanbul Üniversitesi Rektörlüğünün 18.09.1998 tarihli yazısıyla askere sevk işleminin 30.09.1999 tarihine kadar tehiri işlenmişse de bu isteğin MSB. lığının 25.09.1998 tarihli yazısıyla reddedildiği anlaşılmaktadır.
Türk Öğrencilerin Yabancı Ülkelerde Öğrenimleri Hakkındaki Yönetmeliğin 16 ncı maddesine göre yurtdışında doktora öğrenimi yapan öğrencilere resmi burslu uzatma dahil en fazla 4 yıl, resmi - burssuz statüde de en fazla 2 yıl süre tanındığından 6 yıl içinde, Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliğinin 19. maddesine göre ise doktora öğrenimini tamamlama süresi sekiz yarı yıl (dört yıl), mazereti olması halinde tez sınavına girebilmesi için dört yarıyıl (iki yıl) süre tanındığında oniki yarıyıl içinde doktora öğrenimini bitirmeleri gerekmektedir. Ancak davacının, 7.10.1991 tarihinde başladığı doktora öğrenimini tamamlayamadığı anlaşılmaktadır. Bu konu davacı ile kendisini doktora eğitimine gönderen Bakanlık veya bağlı bulunduğu üniversite arasında görünmekte ise de davalı idareyi de yakından ilgilendirmektedir. Davalı İdare 1111 Sayılı Kanunun 35/E maddesindeki takdir hakkını kullanırken yukarıda belirtilen yasal düzenlemelerde doktora öğreniminin tamamlanabilmesi için belirlenen süreleri dikkate almıştır. Bunun yanında davalı idare, 7 Ekim 1991 tarihinde başladığı doktora öğrenimi nedeniyle davacının askere şevkini 30 Eylül 1998 tarihine kadar erteleyerek ilgili yönetmeliklerde belirlenen süreden daha fazla olarak 7 yıl ertelemiştir. Devamlı ve düzenli bir kamu hizmeti sunmak zorunda olan İdare bu hizmetleri aksatmadan sürdürebilmek için bir takım kurallar getirmek zorundadır. Önemli olan getirilen bu kuralların belirli bir çizgide ve istikrarlı olarak yürütülmesidir. Bu kurallar çerçevesinde davacının askere şevkini bir yıl daha fazla erteleyen davalı idarenin, askere sevk işlemini davacının 33 yaşını dolduracağı yılın sonuna kadar ertelememesi işleminde takdir yetkisini hukuka aykırı bir şekilde kullanmadığı kurulumuzca kabul görmüştür.
Bu itibarla ve yukarıda açıklanan nedenlerle; Davanın REDDİNE. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy