(1111 S. K. Ek. m. 1)
Davacı vekili 15.09.1999 tarihinde kayda geçen dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin 15.06.1993 tarihinden itibaren 15.01.1997 tarihine kadar Libya Arap Cumhuriyeti Derna Şehrinde ....... İnşaat ve Sanayi A.Ş.nin işçisi sıfatıyla oturma ve çalışma müsaadesine sahip olarak çalıştığını, dövizle askerlik hizmetinden yararlanmak için başvurduğu, başvurusunun kabulü üzerine ödeme planına göre 1 nci taksit olarak 2500 Alman Markını 19.06.1991 tarihinde T.C.Merkez Bankasına yatırdığını, 15.01.1997 tarihinde çalıştığı şirketten izin alarak Türkiye'ye geldiğini, işverenin davacıyı askerlik sonrası da çalıştırmak istediğinden 11.06.1997 tarihine kadar olan yasal çalışma süresini 24.09.1997 tarihine kadar uzattırıldığını, 15.03.1997-15.04.1997 tarihleri arasında temel askerlik hizmetini tamamlayan davacının Enka Şirketi tarafından eski işine davet edilmeyi beklediğini, ancak sözkonusu şirketin Türkiye Cumhuriyeti ile Libya devleti arasındaki gerginleşen siyasi ilişkiler nedeniyle işlerin bozulduğu için müvekkilinin işine çağrılmadığını, müvekkilinin 7500 Alman Markını 25.05.1997 tarihinde T.C. Merkez Bankasına yatırdığını, müvekkilinin 17.06.1998 tarihinde Azerbaycan'ın Baku şehrinde oturma ve çalışma müsaadesine sahip olarak çalışmaya başladığını halen de çalışmakta olduğunu, müvekkilinin 11.01.1997 tarihinde Türkiye'ye kesin dönüş yaptığı ve yükümlülük süreci içinde altı aydan fazla Türkiye'de kaldığı gerekçesiyle bedelli askerlik kapsamından çıkarıldığını, oysaki müvekkilinin 1997'de de yurda kesin dönüş yapmadığını, müvekkilinin 24.09.1997 tarihine kadar Libya'da çalışma müsaadesi olduğunu, kesin dönüş yapan işçinin oturma müsaadesinin uzatılamayacağını, şirketin konsolosluğa yazdığı yazının 18.01.1998 tarihli olup, müvekkilinin Türkiye'ye izinli geldiği 15.01.1997 tarihinden 1 yıl sonraya rastladığını, şirketin Libya'daki işleri bozulunca 1 yıl önce Eylül 1997'ye kadar oturma müsaadesi alarak izinli Türkiye'ye gönderilen işçisini Libya'ya götürmekten vazgeçtiği için böyle bir yazı yazdığını, işlemin iptaline karar verilmesini dava ve talep ettiği anlaşılmaktadır.
Davacının yürütmenin durdurulması istemi, davalı idarenin ilk savunmasının alınmasından, işleme mesnet bilgi ve belgelerin incelenmesinden sonra Askeri Yüksek İdare Mahkemesi İkinci Dairesinin 03.11.1999 gün ve 1999/573 Esas sayılı kararı ile kabul edilerek yürütmenin durdurulmasına karar verilmiştir.
Dava, 15.06.1993-15.01.1997 tarihleri arasında Libya'da işçi sıfatı ile çalışan dövizle askerlik hizmetinden yararlanarak 15.03.1997- 15.04.1997 tarihleri arasında temel askerlik eğitimini tamamlayan davacının yükümlülüğünü tamamlamadan 15.01.1997 tarihinde yurda kesin dönüş yaptığından bahisle dövizle askerlik hizmeti kapsamından çıkarılarak geriye kalan askerlik hizmetini tamamlaması için askere sevk işleminin iptali istemiyle açıldığı anlaşılmaktadır.
1111 sayılı Askerlik Kanununun Ek-1 nci maddesinin 1 nci fıkrası; Oturma veya çalışma iznine sahip olarak işçi, işveren sıfatıyla veya bir meslek ya da sanatı icra ederek, en az üç yıl süre ile fiilen yabancı ülkelerde bulunan 1111 sayılı Askerlik Kanunu ile 1076 sayılı Yedek Subaylar ve Yedek Askeri Memurlar Kanununa tabi yükümlüler, durumlarını ispata yarayan belgelerle birlikte bağlı bulundukları Türk Konsoloslukları aracılığıyla askerlik şubelerine başvurmaları halinde; 10.000 Alman Markı veya karşılığı kadar yönetmelikte belirtilecek yabancı ülke parasını başvuru tarihinden itibaren 38 yaşını tamamladıkları yılın sonuna kadar ödemeleri ve bir aylık temel askerlik eğitimine tabi tutulmaları, kaydıyla muvazzaf askerlik hizmetini yerine getirmiş sayılırlar... hükmünü amirdir.
1111 Kanunun EK-1 nci maddesinin üçüncü fıkrasında başvuruları kabul edilen yükümlülerin hangi hallerde dövizle askerlik hizmeti kapsamından çıkarılacakları tek tek sayıldıktan sonra yükümlülüklerinin devamı süresince her takvim yılının yarısından fazlasını yurt içinde geçirenlerle yurda kesin dönüş yapanların dövizle askerlik statüsünden çıkarılacağı belirtilmiştir.
Dosyada mevcut bilgi ve belgelerin incelenmesinden; işçi olan davacının 15.06.1993 tarihinde Libya'da Enka İnşaat ve Sanayi A.Ş.nin işçisi sıfatıyla çalıştığı, 19.06.1996 tarihinde 2500 Alman Markını T.C. Merkez Bankasına yatırarak dövizle askerlik hizmetinden yararlanmak üzere başvurduğu, isteminin kabul edilmesi üzerine temel Askerlik Eğitimini tamamlamak üzere 15.01.1997 tarihinde Türkiye'ye geldiği, gelmeden dört gün önce 11.01.1997 tarihinde oturma süresini 24.09.1997 tarihine kadar uzattırdığı, 15.03.1997- 15.04.1997 tarihleri arasında temel askerlik eğitimini tamamladığı, davacının iddiasına göre Türkiye Cumhuriyeti ile Libya devleti arasında gerginleşen siyasi ilişkiler nedeniyle de .......... şirketinin davacıyı Libya'ya salmadığı, davacının 25.06.1997 tarihinde bakiye 7500 Alman Markını ödediği, 17.06.1998 tarihinde de Azerbaycan'a işçi olarak gittiği ve halen orada işçi olduğu, Arsin Askerlik Şubesinin 20.11.1997 tarihli yazısı üzerine T.C. Bingazi Başkonsolosluğunun ....... Şirketinin 18.01.1998 tarihli yazısına atfen davacının 15.01.1997 tarihinde Türkiye'ye kesin dönüş yaptığının bildirildiği, bunun üzerine davacının dövizle askerlik hizmeti kapsamından çıkarıldığı anlaşılmaktadır.
Görüldüğü gibi idari işlemin sebebi, davacının 15.01.1997 tarihinde yani yükümlülüğünü yerine getirmeden yurda kesin dönüş yapması olarak gösterilmiştir.
Davacının 15.06.1993 tarihinden yurda giriş yaptığı 15.01.1997 tarihine kadar Libya'da işçi olarak çalıştığı halende Azerbaycan'da işçi olarak çalışmakta olduğu hususlarında taraflar arasında bir ihtilaf bulunmamaktadır. Davacının 15.01.1997 tarihinde yurda kesin Naklihane yapmadığı, temel askerlik eğitimini tamamlamak üzere geldiği kendi beyanı ve bu beyanı teyit eden yurda gelmeden dört gün önce 11.01.1997 tarihinde oturma süresini 24.09.1997 tarihine kadar uzatması temel askerlik eğitimini bitirdikten hemen sonra .......... Firmasınca kendisinin Libya'ya çağrılmaması üzerine altı aylık süre içerisinde 25.06.1997 tarihinde bakiye 7500 Alman Markını yatırarak yükümlülüğünü tamamlamasından anlaşılmakta olup, 15.01.1997 tarihinde yurda kesin dönüş yaptığından bahisle dövizle askerlik statüsünden çıkarılma işleminin sebep ve maksat unsurları ile hukuka aykırı bulunduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Açıklanan nedenlerle;
Davacı .........'ün dövizle askerlik hizmeti kapsamından çıkarılma işleminin İPTALİNE, (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy