(1111 S. K. m. 77) (211 S. K. m. 33)
Davacı, 21 Aralık 1999 tarihinde kayda geçen dava dilekçesinde özetle; 1978/1 tertip olarak askerlik görevini yerine getirip 24.08.1999 tarihinde terhis olduğunu, terhisinden üç ay sonra tarafına eksik hizmetinin olduğunun bildirildiğini, askerlik şubesi ile yaptığı görüşme neticesinde eksik hizmetinin 1998-1999 yıllarına ait izinlerinde verilen yol süresinin fazlalığından kaynaklandığının bildirildiğini, ancak TSK. İzin Yönergesinde erbaş ve erlerin yaptığı askerlik süresi içerisinde her takvim yılında yol süresi kullanabilmelerine ilişkin hüküm bulunduğunu belirterek altı gün eksik olduğu ileri sürülen askerlik hizmetinin tamamlattırılması işleminin iptalini dava ve talep etmiştir.
Davacının yürütmenin durdurulmasına ilişkin istemi, AYİM.2.Dairesinin 08 Mart 2000 gün ve Gensek NO: 1999/2198, Esas No:2000/20 sayılı kararı ile reddedilmiştir.
Dava, askerlik hizmetini tamamlayarak 24 Ağustos 1999 tarihinde terhis edilen davacının, askerlik süresi içerisinde kullandığı izinlerle fazla yol süresi tanındığı, bu nedenle 6 gün eksik askerlik hizmeti bulunduğundan bahisle eksik hizmetinin tamamlattırılması yönelik işlemin iptali istemiyle açılmıştır.
1111 sayılı Askerlik Kanununun 77 nci maddesi; Erbaş ve erlerin izin süreleri muvazzaflık hizmetinin her ayı için iki gün olarak hesap edilir ve bu izin süresi muvazzaflık hizmetinden sayılır. Bir yıl içerisinde verilen izin sürelerinin toplamı otuz günü geçemez.
Acemi eğitimini tamamlayanlara kanuni izinlerinden sayılmak üzere, yol dahil on güne kadar izin verilebilir. hükmünü amirdir. 211 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanunu'nun 33 ncü maddesinde; askerlerin izin işlerinin hususi kanunlara ve nizamlara göre tanzim olunacağı belirtilmiştir.
Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Yönetmeliğinin 57 nci maddesinde; Silahlı Kuvvetler mensuplarının izin işleri askeri izin kanununa ve bu kanunun tatbik usullerini gösteren izin nizamnamesine göre tanzim olunur. denilmektedir.
Türk Silahlı Kuvvetleri izin yönetmeliğinin 4 ncü maddesinin 1 nci fıkrasının 6 nci bendinde; erbaş ve erlerin izin işlemlerinin, 1111 sayılı Askerlik Kanununu, 211 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanunu, Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Yönetmeliği ve konuyla ilgili diğer mevzuat hükümlerine göre yürütüleceği hükme bağlanmıştır.
Açıklanan mevzuat hükümlerinde, er ve erbaşlarla ilgili olarak dağıtım izni dışındaki izinlerde yol süresi tanınıp tanınmayacağı, yol süresi verilecek ise hangi durumlarda kaç gün verileceği hususunda bir düzenleme bulunmamakta ise de, uygulamada bu boşluk Milli Savunma Bakanlığı ve Genel Kurmay Başkanlığının prensip emirleri uyarınca giderilmiş bulunmaktadır.
Bahse konu emirlerde; uygulamada birlik ve beraberlik sağlamak amacıyla yükümlülere eğitim merkezi veya test ve mülakat merkezlerine şevklerinde, hastaneye hastanelerden kıt'alara şevklerinde, hava değişimi sona eren yükümlülerin kıt'a veya kurumlara şevklerinde, izine ayrılmalarında, izin tecavüzü ve firarların kıt'a veya kurumlarına şevklerinde terenle yolculuk yapacakları dikkate alınarak tren sevk pusulası ile birlikte yol süresi verileceği, Askeri Yargıtay'ın içtihatları doğrultusunda erbaş ve erlerin birinci sene içerisinde kullandığı izinlerde bir defaya mahsus yol hakkı verileceği, birinci seneden arta kalıp da ikinci sene içinde kullanılan izinlerde yine bir kereye mahsus olmak üzere yol hakkı tanınacağı, böylece dağıtım izni hariç olmak üzere anılan personelin diğer izinlerinde her yıl bir defaya mahsus olmak üzere yol izni verileceği, erbaş ve erlerin bir yerden bir yere sevk arasındaki yol sürelerinin üç günü aşmaması dikkate alınarak 800 kilometreye kadar olan mesafelerde bir gün, 801-1600 kilometreye kadar olan mesafelerde iki gün, 1601 kilometre mesafe ve daha fazla mesafelerde üç gün yol süresi verileceği, aynı garnizonda konuşlu birliklere sevk edilen yükümlülere bir gün yol süresi verileceği, terhis mahiyetinde verilen izinlerde ise sadece gidiş yol süresi verileceği, yol süresinin hesaplanmasında personelin bulunduğu birlik ile izinli gideceği adres arasındaki seyahat süresinin esas alınacağı öngörülmüştür.
Dosyada mevcut belge ve bilgilerin incelenmesinde; askerlik hizmetini yapmak üzere 24 Şubat 1999 tarihinde Erzincan 59.Top.Er Eğt.Tuğ.K.lığı emrine sevk edilen, temel askerlik hizmetini takiben İstanbul 2.Zh.Tug.Top.Tb.Kh.Sru.Bl.K.lığı emrine tertip edilen ve 24 Ağustos 1999 tarihinde anılan Komutanlıkça terhis işlemi yapılan davacının, bu süreler içerisinde 9 Mayıs 1998 tarihinde on gün dağıtım iznine, 16 Eylül 1998 tarihinde İstanbul-Sivas arasında altı gün yol süresi verilerek altı gün, 28 Kasım 1998 tarihinde yol dahil iki gün, 1 Ağustos 1999 tarihinde terhis mahiyetinde olmak üzere İstanbul-Ankara arasında beş gün yol süresi de tanınmak suretiyle 18 gün izne gönderildiği anlaşılmaktadır.
Açıklanan mevzuat hükümlerine ve prensip emirlerine göre davacının askerlik hizmet süresi içerisinde kullandığı, 16 Eylül 1998 tarihli izninde (İstanbul-Sivas) üç gün yol süresi tanınması gerekirken altı gün yol süresi tanınması, terhis mahiyetinde gönderildiği 1.8.1.999 tarihli izninde (İstanbul-Ankara) bir gün yol süresi verilmesi gerekirken beş gün yol süresi verilmesinin mevzuata ve hukuka aykırı bulunduğu sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla; davacı hakkında tesis edilen altı günlük eksik askerlik hizmetinin tamamlanmasına yönelik işlem tüm unsurlarıyla hukuka uygun bulunduğundan yasal dayanaktan yoksun davanın REDDİNE.
KARŞI OY GEREKÇEMİZ
24 Şubat 1998 tarihinde askerlik şubesinden sevk ile askerlik görevine başlayan ve 24.8.1999 tarihinde terhis edilen davacı ..........'un askerlik hizmeti süresince 6 gün fazla yol izni kullandığı gerekçesi ile askerlik şubesi tarafından 6 gün noksan askerliğinin tamamlanmasına yönelik işlem tesis edilmiştir. Bunanla birlikte davalı idare savunmasında 6 gün olarak bildirilen noksan askerliğinin gerçekte 6 gün değil 8 gün olduğunu ileri sürmüştür.
Kararda da belirtildiği üzere; ilgili kanun ve yönetmeliklerde dağıtım izni dışındaki izinlerde yol süresi tanınıp tanınmayacağı, yol süresi verilecek ise hangi durumlarda kaç gün verileceği hususunda bir düzenleme bulunmamakta uygulamada bu boşluk Milli Savunma Bakanlığı ve Genelkurmay Başkanlığının prensip emirleri uyarınca giderilmiş bulunmaktadır.
Her ne kadar prensip emirlerine göre işlem yapılmakta ise de, yorum ve hesaplama farklılıkları nedeniyle uygulamada birlik ve beraberlik sağlanamadığı görülmektedir. Yukarıda belirtildiği üzere; mükellefin kullanmış olduğu fazla yol iznini askerlik şubesi 6 gün olarak belirlerken, davalı idare savunmasında 8 gün olduğunu ileri sürülebilmektedir.
Ayrıca şunu da belirtmek gerekir ki; 1111 Sayılı Kanunun 77 nci maddesinde, Acemi eğitimini tamamlayanlara kanuni izinlerinden sayılmak üzere yol dahil on güne kadar izin verilebilir denmek suretiyle, dağıtım izninde yol süresi verilmeyeceğini değil yol dahil on güne kadar izin verilebileceği hükme bağlanmıştır. Oysa uygulamada bu hüküm de gözardı edilerek yol süresi dikkate alınmaksızın on gün kanuni izin verilmekte ancak bunun da süresi eksik hesaplanmaktadır.
Davalı idarenin savunmasına mesnet teşkil ettiği ve yol sürelerinin belirlenmesini düzenleyen prensip emirleri gereğince yapılan hesaplamada; davacının kullandığı yol izni fazla gibi görünmekte ise de gerçekte kullandırılan kanuni izni eksik hesaplanmış olup verilmesi gereken yol süreleri de düşüldüğünde, kullandığı fazla izin ne 6 gün ne de 8 gündür. Sadece ve sadece 1 (bir) gündür. İzin süresi ve yol süresi hesabı ile ilgili detaylı açıklama aşağıda sunulmuştur.
a. Davacının terhis belgesinde kullandığı izin süreleri şu şekilde belirtilmiştir.
(1) 9.05.1998-19.05.1998 10 gün
(2) 16.09.1998-28.09.1998 06 gün + 6 gün yol
(3) 28.11.1998-30.11.1998 02 gün
(4) 01.08.1999-24.08.1999 18 gün + 5 gün yol
(5) Bu izin tarihleri incelendiğinde;
(1) 9.5.1998-19.5.1998 tarihleri arasındaki dağıtım izninde yol süresi verilmemiş izin süresi 10 gün olarak yazılmıştır. Oysa Milli Savunma Bakanlığının 11 Haziran 1991 tarihli emrinde (izin kullanıldığı tarihte yürürlüktedir) gidiş ve dönüş günlerinin sayılmayacağı belirtilmektedir. Davacının bu tarihler arasında kullandığı izin on gün değil 9 (Dokuz) gündür.
(2) 16.09.1998-28.9.1998 tarihleri arasındaki izinde; Sivas'a gitmesi nedeniyle 4 gün yol süresi verilmesi gerekirken 6 gün yol izni verilmiş ancak burada da kanuni izin eksik hesaplanmıştır.
Şöyle ki; 17-18 Eylül 1998 gidiş yol + 19,20,21,22,23,24 Eylül 1998 6 gün izin+25,26 Eylül 1998 dönüş yol olarak düşünüldüğünde 27.9.1998 günü birliğine dönmesi gerekirken 28.9.1998 günü dönmekle 1 gün fazla yol süresi kullanmıştır.
(3) 28.11.1998-30.11.1998 tarihleri arasındaki izinde izin süresi 2 gün olarak yazılmış olmasına rağmen kullanılan izin süresi 1 (Bir) gündür.
(4) 01.08.1999-24.08.1999 tarihleri arasında verilen terhis izninde; 18 gün izin 5 gün yol süresi belirtilmiştir. Davacının memleketinin ve askerlik şubesinin Sivas ili olması nedeniyle verilmesi gereken yol süresi 2 gün gidiştir. Buna göre incelendiğinde; 2,3 Ağustos 1999 gidiş yol süresi, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21 Ağustos 1999 18 günlük izin süresi, 24 Ağustos 1999 terhis günü, arada kalan 22 ve 23 Ağustos 1999 günleri ise (2 gün) fazla kullandırılan yol süresidir.
Yukarıda belirtilen süreler toplandığında;
Kullandırılan kanuni izin süresi: 9 + 6+1 + 18 = 34 gün
Hakkı olan yol süresi: 4 + 2 = 6 gün
Fazla verilen yol süresi: 1+2 = 3 gün
Kullandırılmayan kanuni izin süresi: 36-34 = 2 gün Netice olarak davacının eksik kullandırılan 2 gün kanuni iznine karşılık 3 gün fazla yol süresi verildiği ve 1 (Bir) Gün noksan hizmeti bulunduğu anlaşılmaktadır.
Davacıya fazladan verilmiş bir günlük yol süresini emrin farklı yorumlanmasından veya birlik komutanının inisiyatif ve takdir yetkisini kullanarak verdiği, mükellef er olan yükümlünün herhangi bir kusur ve kastının bulunmadığı, noksan 1 günlük askerliğinin tamamlatılmasında kamu yararı bulunmadığı görüşünde olduğumuzdan işlemin iptaline karar verilmesi gerekirken aksi yönde oluşan çoğunluk görüşüne katılamadık. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy