(1111 S. K. Ek m. 1)
Davacı, 09.03.2000 tarihinde kayda geçen 07.03.2000 tarihli dava dilekçesinde özetle; 21.05.1999 tarihinde iş kurmak amacıyla gittiği Tanzanya'da bir şirket kurarak ticari faaliyete başladığını, bu sebeple anılan ülke yetkili makamlarınca tarafına oturma ve çalışma izni verildiğini, 1111 Sayılı Askerlik Kanununun 35/G maddesindeki şartları taşıdığından 15.07.1999 tarihinde başvurduğu T.C. Nairobi Büyükelçiliği aracılığıyla askerliğinin 31.10.2001 tarihine kadar ertelendiğini, 17.07.1999 tarihinde bazı işlerini ayarlamak için Türkiye'ye geldiğini, 17.08.1999 depreminde Tuzla'daki evinin hasar görmesi nedeniyle evini taşıdığını bu sebeple yurtdışına çıkamadığını, hakkındaki bir soruşturma nedeniyle çağrıldığı 1 nci Ordu Komutanlığı Askeri Savcılığında 17.01.2000 tarihinde ifade verirken MSB. Ilgınca 24.08.1999 tarihinde bir ihbar nedeniyle ertelemesinin iptal edildiğini ve silâhaltına alınması için Tuzla Askerlik Şubesi Başkanlığına emir verildiğini öğrendiğini, erteleme şartlarını taşıdığını, yurtdışında faaliyetlerinin davam ettiğini Tanzanya'daki işinin başına döneceğini erteleme sebebinin ortadan kalkmadığını belirterek ertelemesinin iptal edilerek silah altına alınmasına ilişkin hukuka aykırı işlemin iptaline ve yürütmenin durdurulmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davacı vekili de, İstanbul Nöbetçi İdare Mahkemesine 27.07.2000 tarihinde müracaatla gönderdiği idarenin savunmasına karşı cevap dilekçesinde ve 03.10.1999 tarihli ikinci cevap dilekçesinde özetle; Müvekkilinin askerlik yükümlülüğünü yasaların kendisine tanıdığı dövizle askerlik statüsünde tamamlamak amacıyla yaptığı erteleme talebinin bir ihbar nedeniyle iptal edilerek askere şevkine karar verilmesinin hukuk Devleti İlkelerine ve evrensel insan haklarının korunmasına ilişkin ilkelerine aykırı olduğunu, 1111 Sayılı Askerlik Kanunun 35/G, Aynı Kanunun EK-1 ve Dövizli Askerlik Hizmetinin Uygulanması Esasları Hakkında Yönetmelik hükümleri dikkate alındığında müvekkilinin askerliğinin ertelenmesinin iptalini gerektirir hiç bir sebep bulunmadığını, müvekkilinin erteleme talebinde herhangi bir sahte belge kullanmadığını, hiç bir makama gerçek dışı bilgi vermediğini ertelemesinin yapılmasında hukuka aykırılık olmadığını, bu konuda davalı idare ile aralarında bir ihtilaf bulunmadığını, 17 Kasım 1998 tarihinde yapılan ihbarın Tanzanya'da işçi ve işveren statüsünde bulunmasından dolayı askerliğini erteletmesi arasında hiç bir bağ olmadığını, müvekkilinin ertelemenin yapıldığı tarihte yurtdışında bulunduğunu, yurt içinde bulunduğu halde yurtdışındaymış gibi askerliğini ertelettiği şeklindeki idarenin savunmasının gerçekleri yansıtmadığını, müvekkilinin erteleme yaptırdığı 1999 takvim yılı içinde en fazla 6 ay (180 gün) yurt içinde kalma hakkı bulunduğunu salt yurt içinde diye ertelemenin iptalinin mümkün olmadığını belirterek talep doğrultusunda karar verilmesini talep etmiştir.
Davacının yürütmenin durdurulması istemi, AYİM İkinci Dairesinin 14 Haziran 2000 tarih ve GENSEK NO: 2000/372, Esas No: 2000/211 Sayılı kararıyla reddedilmiştir.
Dava dosyası ile idarece gizli gizlilik derecesi ile gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinde; 15.09.1973 doğumlu olan davacının 21.05.1999 tarihinde yurtdışına çıktığı, Tanzanya'da Prolific Group CO. LTD. Şirketinin pazarlama müdürü ve kurucu ortağı olarak 14.07.1999 tarihinde işine başladığı, Tanzanya İçişleri Bakanlığınca 14.07.1999 - 13.07.2001 tarihleri arasında oturma ve çalışma izni verildiği, 15 Temmuz 1999 tarihinde T.C. Nairobi Büyükelçiliğine müracaatla bu tarih itibariyle Milli Savunma Bakanlığınca 1111 Sayılı Askerlik Kanununun 35/G maddesi gereğince askerliğinin 31 Ekim 2001 tarihine kadar ertelendiği, 17 Temmuz 1999 tarihinde yurda döndüğü, 17 Kasım 1998 tarihinde yapılan bir ihbar üzerine durumunun araştırıldığı, davacının 17 Temmuz 1999 tarihinde yurda giriş yaptığı ve bir daha da yurtdışına çıkmadığının tespiti üzerine fiilen yurtdışında bulunmadığından Milli Savunma Bakanlığının 24 Eylül 1999 gün ve ASAL:4400 - 1264 -00/Er İşi. Ş. Döv. As. Ks. Sayılı yazısı ile askerliğinin ertelemesinin iptal edildiği, davacının bakaya olarak takipte iken askerliğinin ertelendiği, Emniyet Genel Müdürlüğünün 20.09.1999 tarih ve 213488 Sayılı yazıları ile 01.01.1995 -13.09.1999 tarihleri arasında yurtdışına çıkış ve yurda giriş tarihlerinin bildirildiği, bu kapsamda davacının 1998 Yılında toplam 26 gün, 21.01.1999 - 24.01.1999 tarihleri arasında 3 gün ve 21.05.1999 - 17.07.1999 tarihleri arasında 60 gün yurtdışında kaldığı anlaşılmıştır.
Davacının, Tanzanya'da işçi - işveren sıfatlarıyla çalışma iznine sahip olduğu, 21.05.1999 tarihinde yurtdışına çıktığı, 15.07.1999 tarihinde askerliğinin ertelenmesi için T.C. Nairobi Büyükelçiliğine müracaat ettiği ve 1111 Sayılı Askerlik Kanununun 35/G maddesi gereğince askerliğinin Milli Savunma Bakanlığınca 31 Ekim 2001 tarihine kadar ertelendiği, 17.07.1999 tarihinde yurda giriş yapan davacının yeniden yurtdışına çıkmadığı yapılan ihbar üzerine yurtdışında fiilen bulunmaması nedeniyle davacının askerliğinin ertelenmesi işleminin 24.09.1999 tarihinde iptal edildiği hususlarında taraflar arasında bir anlaşmazlık bulunmamaktadır.
Dava konusu ihtilaf; Davacının durumunun, 1111 Sayılı Askerlik Kanununun 35/G maddesi kapsamında askerliğinin ertelenmesi şartlarını taşıyıp taşımadığı ile 17.07.1999 tarihinden itibaren Türkiye'de bulunan davacının askerlik ertelemesinin 24.09.1999 tarihinde iptal edilip edilmeyeceğidir.
Yabancı ülkelerde bulunanların askerliklerinin ertelenmesine ilişkin 1111 Sayılı Askerlik Kanununun 35/G maddesi oturma ve çalışma iznine sahip olarak işçi, işveren veya bir meslek ya da sanat mensubu sıfatı ile yabancı ülkelerde bulunan yükümlüler, durumlarını ispata yarayan belgeler ile bağlı bulundukları Türk Konsolosluklarına başvurmaları halinde bunların son yoklama, celp ve sevk gibi her türlü askerlik işlemleri; iki yılda bir yenilemek kaydıyla 38 yaşlarını tamamladıkları yılın sonuna kadar Milli Savunma Bakanlığınca ertelenebilir.
Erteleme şartlarını haiz olmadıkları anlaşılanlar veya erteleme sebebi ortadan kalkanlarla kendi istekleriyle erteleme hakkından vazgeçenlerin ertelemeleri iptal edilerek askere şevkleri sağlanır. hükmünü amir bulunmaktadır.
Buna göre, davacının daha önce bakaya olarak takipte bulunmasının veya belirli bir süre yurtdışında bulunması şartının, askerliğin ertelenmesini engelleyen haller arasında sayılmadığı, davacının askerliğinin ertelenmesi için T.C. Nairobi Büyükelçiliğine müracaat ettiği 15.07.1999 tarihi itibariyle fiilen yurtdışında bulunduğu ve erteleme şartlarını taşıdığı, Milli Savunma Bakanlığınca da askerliğinin ertelenmesi yönünde takdir yetkisinin kullanıldığı, erteleme işleminin mevzuata uygun tesis edildiği anlaşılmıştır.
Davacının askerliğini ertelettiği 15 Temmuz 1999 tarihinden sonra 17.07.1999 tarihinde yurda döndüğü ve bir daha yurtdışına çıkmadığı, fiilen yurt içinde bulunduğunun tespiti üzerine fiilen yurtdışında bulunmadığından askerliğinin ertelenmesi işleminin Milli Savunma Bakanlığınca 24.09.1999 tarihinde iptal edildiği anlaşıldığından, Kanundaki yabancı ülkede bulunma şartının gerçekleşmesi için yurtdışında bulunma süresinin azami ne kadar olacağı dolayısıyla hangi halde bu şartın askerlik ertelemesinin iptali için sebep teşkil edeceği üzerinde durulmuş, bu şartın kaybedilmesi için, 1111 Sayılı Askerlik Kanununun EK-1 nci ve Dövizle Askerlik Hizmetinin Uygulanması Hakkında Yönetmelik hükümlerinde belirtildiği şekilde ertelenmenin devamı süresince toplam olarak her takvim yılının yarısından fazlasının yurt içinde geçirilmesinin ve yurda kesin dönüş yapılmamasının gerektiği, bu duruma göre; 15.07.1999 tarihi itibariyle erteleme şartlarını taşıyan davacının askerliğinin ertelendiği, 17.07.1999 tarihinde yurda döndüğü iki ay dokuz gün sonra Milli Savunma Bakanlığınca 24.09.1999 tarihinde yurtdışında bulunma şartını kaybetmesi nedeniyle askerliğinin ertelenmesinin iptal edildiği, davacının askerliğinin ertelenmesinden itibaren henüz 6 aydan fazla bir sürenin yurt içinde geçirilmesi beklenmeden yurtdışında bulunma şartını kaybettiğinden bahisle tesis edilen işlemin mevzuata ve hukuka aykırı olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle;
15.09.1973 doğumlu Davacı .....'nın askerliğinin ertelenmesinin iptali ve silah altına alınması yönünde tesis edilen İşlemin İPTALİNE,
KARŞI OY YAZISI
1111 Sayılı Kanunun 35/G maddesi dövizle askerlik hizmetinden yararlanabilmenin zemini, onun önkoşuludur. Dolayısı ile Dövizle Askerlik Hizmetinin uygulanmasına dair 1111 Sayılı Kanunun EK - 1 ve buna ait yönetmeliğin açık hükmü karşısında; dövizle askerlik hizmetinden yararlanmak için gereken yükümlülüklerin devamı süresince ilgilinin her takvim yılının yarısından fazlasını yurt dışında geçirmesi gerekmektedir.
Davacı hakkında Emniyet Genel Müdürlüğünden gönderilen belgeye göre; Davacının 20.2.1996 tarihinden 17.7.1999 tarihine kadar yurt dışında kaldığı toplam süre 79 gündür.
14.7.1999 tarihinde 1111 Sayılı Kanunun 35/G maddesi gereğince 31.10.2001 tarihine kadar iki yıl süre ile askerliğini erteletmiş bulunan ve bu ertelemeyi takiben 15.7.1999 tarihinde yurda döndüğü, bir daha da yurt dışına çıkmadığı anlaşılan davacı hakkında tesis edilen işlemin mevzuata uyarlı olduğu ve dolayısı ile davanın reddine karar verilmesi görüşünde olduğundan çoğunluğun aksi yöndeki kararına katılmıyorum. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy