(2709 S. K. m. 125)
Davacı vekili, 31.03.2000 tarihinde kayda geçen dava dilekçesinde özetle; müvekkili Dz.Eln.Bşçvş ..........'nün, İzmir Tersane Komutanlığı emrinde görevli iken kendisine 27 Kasım 1996 tarihinde TCG Ertuğrul Komutanlığına ait 3/50'luk 31 topun arızasının giderilmesi görevinin verildiğini ve müvekkilinin nezaretçileri huzurunda sırtı sol namluya gelecek ve bacakları ise sağ namluya dönük olacak şekilde tek adam koltuğuna oturduğunu, bu esnada çevrede gerekli emniyet tedbirlerini alarak topun yanında kimsenin bulunmamasını sağladığını ve kumanda merkezinden topun sağa sola hareketini verdiğini, bilahare topun alçaklık yüksekliğini kontrol etmek üzereyken aniden top namlularının hızla irtifa alması ile namlu kuyruğunun aşağı düşmesi ve sağ namlu kundağına uzanan sol bacağının namlu kuyruğu ile kundak arasına sıkışarak ezilmesine ve sonuçta sol bacağının diz üstünden kesilmek suretiyle ampüte edilmesine sebep olduğunu, bu kapsamda hazırlanan GATA raporunun MSB. Sağlık Daire Başkanlığı tarafından 02 Mart 1999 tarihinde onaylandığını, olayın askeri görevin icrası sırasında meydana geldiğini, davalı idarenin kusurlu veya kusursuz sorumluluğunun olduğunu, müvekkilinin bu şekilde sakat kalmakla emekliye sevk edildiğini ve kendisinin maaş ve sair özlük haklarında meydana gelen kayıplardan dolayı emsallerine göre peşin değerlerle 34 milyar TL. maddi zarara uğradığını, kendisinin sakat kalmakla büyük üzüntü duyduğunu, tedavisi esnasında sıkıntılar çektiğini, bu tür üzüntülerinin kısmende olsa hafifletilebilmesi için 1 milyar TL. manevi tazminat verilmesinin, bu tazminatlara olay tarihinden itibaren yasal faiz işletilmesini dava ve talep etmiştir.
Dava dosyasında mevcut bilgi ve belgeler ile Mahkememizce celp olunan Güney Deniz Saha Komutanlığı Askeri Savcılığına ait soruşturma dosyasının incelenmesinde; İzmir Tersanesi Komutanlığı emrinde görevli Dz.ElnbAstsb.Kd.Bşçvş ..........'nün TCG Ertuğrul Komutanlığına ait 3/50'luk 31 topun arızasını gidermek için 3 işçi ile birlikte bu gemiye gittiğini, 1 gün önceden tespit ettikleri arızaların giderilmesi için görev bölümü yaptığını, kendisinin sırtı sol namluya gelecek, bacakları ise sağ namluya dönük olacak şekilde tek adam koltuğuna oturduğunu ve gerekli emniyet tedbirlerini alarak topa önce sağ- sol hareketi verdiğini bilahare alçaklık- yükseklik kontrolü sırasında top namlularının aniden irtifa alması ile namlu kuyruklarının aşağı doğru düştüğünü, Dz.ElnbAstsb.Kd.Bçvş .......... ..'nün sağ namlu kundağına uzanan sol bacağının namlu kuyruğu ile kundak arasına sıkışarak ezildiğini, daha sonra yapılan müdahaleler neticesi EGE Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesinde sol bacağının diz üstünden kesildiğini, olay sırasında amplifayerin ve potansiyometrelerinin arızalı ve ayarsız olması nedeniyle topa kumanda kolundan irtifa verildiğinde topun çok hızlı olarak istem dışı irtifa (yükseliş) aldığı ve bu şekilde Dz.ElnbAstsb.Kd.Bşçvş ..........'nün yaralandığı, olayın meydana gelmesinde onarım yapan bahse konu astsubayın top tamiri sırasında, topun arızalı olduğunu bildiği halde tek adam koltuğuna hatalı oturuş şekli ve tek adam kontrol cihazına hakimiyetsizliği nedeniyle 2/8 oranında kusurlu olduğu, topta ve sistemde meydana gelen arızasının ise olayın meydana gelmesine 6/8 oranında sebebiyet verdiği, olayda bunun dışında hiçbir kişi, kurum ve kuruluşun kasıt, kusur ve ihmalinin bulunmadığı, sonucuna varıldığından olay hakkında kovuşturmaya yer olmadığına karar verildiği tespit edilmiştir.
Olayın bir kamu hizmetinin ifası sırasında meydana geldiği hususunda taraflar arasında bir uyuşmazlık bulunmamaktadır.
Anayasamızın 125 nci maddesine göre, idare kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararları ödemekle yükümlüdür, idarenin sorumluluğu hizmet kusuru ve kusursuz sorumluluk ilkesine dayandırılmaktadır. İster hizmet kusuru isterse kusursuz sorumluluk ilkelerine dayandırılsın genel olarak idarenin tanzim borcunun doğabilmesi için bir zararın mevcudiyeti, zarara yol açan eylemin idareye yüklenebilir nitelikte bulunması, zarar ile eylem arasında illiyet bağının bulunması zorunludur.
Davacı müvekkilinin olay mahallinde bulunmasının sebebi idarenin vermiş olduğu bir görevi en yetkili ve sorumlu kişi olarak yerine getirmek maksadıyladır. Davacı; çalışmalar öncesi gerekli emniyet tedbirlerini aldırmış, olay mahallinde, bir gün önce tespit ettiği arızaların giderilmesine yönelik emrindeki diğer personele uygun yer ve mahalden gerekli koordineleri verecek şekilde bulunmuş, ancak topa verdiği hareketler sonucu topun istem dışı hareketleri neticesi ayağının ezilmesi ile sol ayağının diz üstünden kesilmesi ile sakat kalmıştır. Üçüncü derece vazife malülü olan davacının olayda 2/8 oranında müterafik kusuru olduğu belirtilmiş, ancak davacının görevi gereği olayda en yetkili kişi olması ve bahse konu top arızasının ve benzer arızaların devamlı meydana geldiği onarım usullerinde farklılık olmadığı, top ve sisteminin teknolojik yetersizlikleri ve devamlı faal bulundurma ihtiyaçları da dikkate alındığında, olayın hizmet esnasında vuku bulması sebebiyle zararın zarar görenin üzerinde bırakılmayarak idarece karşılanması eşitlik, hakkaniyet ve nesafet kuralları gereği olduğundan davacının zararının karşılanması gerektiği sonucuna varılmıştır.
Davacının sakatlanması nedeniyle uğradığı zararlar ile zararın karşılanıp karşılanmadığının tespiti için Mahkememizce bilirkişi incelemesi yaptırılmasına karar verilmiş, re'sen seçilen bilirkişi tarafından düzenlenen Mahkememizce, 02 Ocak 2001 tarihli bilirkişi raporunda davacının olay nedeniyle 58.285.690.044.TL. maddi tazminat hak edişi olduğu tespit edilmiştir.
Taraflara tebliğ edilen bilirkişi raporuna itiraz edilmemiştir. Mahkememizin yerleşik kararlarına, içtihatlarına ve ilmi verilere uygun olduğu anlaşılan bilirkişi raporu uyarınca uygulama yapılmıştır.
Davacının olay nedeniyle çektiği acı ve ızdırabını kısmen de olsa karşılayabilmek amacıyla olayın vukua geliş şekli ve tarihi, davacının askerlik statüsü ve sosyal durumu, paranın alım gücü ve işleyecek yasal faiz göz önünde bulundurularak uygun miktarda manevi tazminat verilmesi kabul edilmiştir.
Bu itibarla;
1- Bilirkişi raporu uyarınca ve istemine bağlı kalınarak davacı ..........'na 34.000.000.000.TL. (otuzdörtmilyar TL.) maddi tazminat verilmesine,
2- Davacıya takdiren ve müterafik kusuru dikkate alınarak 500.000.000.TL. (beşyüzmilyon TL.) manevi tazminat verilmesine, fazlaya ait isteminin REDDİNE,
3- 1602 Sayılı Kanunun 71 nci maddesi uyarınca yargılama giderlerinin davalı idareye yüklenmesine, 492 Sayılı Harçlar Kanunu uyarınca harçtan muaf tutulan davalı idare aleyhine harca hükmedilmesine yer OLMADIĞINA,
4- Hükmedilen maddi tazminat miktarına davacıya emekli aylığı bağlandığı 15 ŞUBAT 2000 tarihinden ödeme tarihine kadar %60 (yüzde altmış) yasal faiz YÜRÜTÜLMESİNE,
5- Hükmedilen manevi tazminat miktarına olay tarihi olan 27 Kasım 1996 tarihinden 31 Aralık 1997 tarihine kadar yıllık %30 (yüzde otuz), 1 Ocak 1998 tarihinden 31 Aralık 1999 tarihine kadar yıllık %50 (yüzde elli), 1 Ocak 2000 tarihinden ödeme tarihine kadar yıllık %60 (yüzde altmış) yasal faiz YÜRÜTÜLMESİNE,
6- Davacı tarafından peşin yatırılan 40.000.000.TL. (kırkmilyon TL.) bilirkişi ücretinin davalı idareden alınarak davacıya VERİLMESİNE,
7- Davacı tarafından peşin yatırılan 397.000.000.TL. (üçyüzdoksanyedimilyon TL.) harcın istemi halinde davacıya İADESİNE,
8- Davacı tarafından peşin yatırılan ve sarf edilen 7.750.000.TL. (yedimilyonyediyüzellibin TL.) posta giderinin davalı idareden alınarak davacıya VERİLMESİNE,
9- Hükmedilen maddi ve manevi tazminat miktarlarına davanın açıldığı tarihte yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifeleri uyarınca hesabedilen 154.500.000.TL.( yüzellidörtmilyonbeşyüzbin TL.) Avukatlık ücretinin davalı idareden alınarak davacıya VERİLMESİNE,
10- Dava duruşmalı görüldüğünden reddedilen manevi tazminat miktarına davanın açıldığı tarihte yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifeleri gereğince hesabedilen 48.000.000.TL. (kırksekizmilyon TL.) Avukatlık ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye VERİLMESİNE. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy