(2709 S. K. m. 125)
Davacı vekili 11.04.2000 tarihinde kayda geçen dava dilekçesinde özetle; Müvekkili hakkında tesis edilen okuldan çıkarılma işleminin AYİM.2.Dairesinin 16.02.2000 tarih ve 1999/575 Esas, 200/97 karar Sayılı kararı ile iptal edildiğini, müvekkilinin okulu bitirerek 30.08.1999 tarihinden geçerli olarak astsubay çavuşluğa nasbinin yapıldığını, ancak özlük haklarını öderken Nasıp Kararnamesi tarihi olan 23.12.1999 tarihini aldığını müvekkilinin 30.08.1999- 23.12.1999 tarihleri arasında maaş kaybına uğradığını, idarenin yasaya açık muhalefet teşkil eden işlemi nedeniyle uğranılan maaş kaybının idare tarafından tazmininin idare hukukunun temel prensiplerinden olduğu, müvekkilinin olaydan dolayı elem ve üzüntü duyduğunu, bu nedenle 715.000.000.TL. maddi, 500.000.000.TL. manevi tazminata olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesini dava ve talep ettiği anlaşılmaktadır.
Dava, Güvenlik soruşturmasının olumsuz çıktığı gerekçesiyle Tuzla, Piyade Okul Komutanlığı astsubay aday öğrenciliğinden çıkarılan davacının bu işlemin iptali istemiyle AYİM'de açtığı davanın iptal ile sonuçlanması üzerine tekrar okula alınarak arkadaşlarından geç mezun olması nedeniyle duyduğu üzüntü ve mahrum kaldığı 3 ay 23 günlük aylığının tazmini istemiyle açıldığı anlaşılmaktadır.
Dosyada mevcut bilgi ve belgelerin incelenmesinden davacının tuzla Piyade Okul Komutanlığı astsubay aday öğrencisi iken güvenlik soruşturmasının olumsuz çıkması nedeniyle okuldan çıkarıldığı, işlemin iptali istemiyle Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde açtığı davanın AYİM.2.Dairesinin 16.02.2000 tarih ve 1999/575 Esas, 2000/97 Karar Sayılı ilamı ile işlemin iptaline karar verildiği, karar gereğince davacının okula alınarak kalan eğitimini tamamlayarak Astsubay Çvş.naspedildiği, nasbinin emsallerinin nasbi olan 30.08.1999 tarihine götürüldüğü, aylıklarının ise nasıp kararnamesi tarihi olan 23.12.1999 tarihinden sonra ödenmeye başlandığı anlaşılmaktadır.
Anayasanın 125 nci maddesine göre idare kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararları ödemekle yükümlüdür. Bu suretle idarenin sorumluluğu Anayasa prensibi olarak kabul edilmiştir. Ancak, Anayasada idarenin sorumluluğun un hangi esaslara göre belirleneceği belirtilmemiş, bu meselenin halli doktrin ve yargı kararlarına bırakılmıştır. Bugün idarenin sorumluluğu hizmet kusuru ve kusursuz sorumluluk ilkelerine dayandırılsın genel olarak idarenin tazmin borcunun doğabilmesi için bir zararın mevcudiyeti, zarara yol açan eylemin idareye yüklenebilir nitelikte bulunması zarar ile eylem arasında illiyet bağının bulunması zorunludur.
Davacının hukuka aykırılığı Dairemiz kararıyla saptanan bir idari tasarrufla Astsb. Okulundan çıkarıldığı, emsallerinden sonra okulu bitirdiği, her ne kadar nasbi emsallerinin nasıp tarihi olan 30.08.1999 tarihine götürülmüş ise emsallerinden 3 ay 23 gün noksan aylık aldığı, maddi bir vakıadır. İdare ajanlarının hukuka aykırı olarak düzenledikleri güvenlik soruşturması esas alınarak yapılan okuldan çıkarılma işlemi idarenin hizmet kusurunu ortaya koymaktadır. Hizmette kullandıkları ajanlarını iyi yetiştiremeyen idarenin, hizmetin işletilmesinde hizmet kusuru içinde bulunduğu anlaşılmakla davacının okuldan çıkarılma, işlemi nedeniyle uğradığı zararlarının idarece hizmet kusuru esaslarına göre giderilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
Davacının maddi zararının 30.08.1999- 23.12.1999 tarihleri arasında alması gereken brüt aylıklarının toplamından ibarettir. Ara kararı ile davalı idareden davacının okuldan ilişiği kesilmeyerek arkadaşları ile birlikte 30.08.1999 tarihinde Astsubay Çavuş naspedilse idi Eylül 1999, Ekim 1999, Kasım 1999, 1-23 Aralık 1999 tarihleri arasında ne kadar brüt aylık alacağının maaş bordroları yapılarak bildirilmesi istenilmiş, tanzim edilip gönderilen bordrolardan bu döneme ait alması gereken brüt aylık tutarlarının 915.290.000.TL. olduğu belirtilmiştir. Davacının bu maddi zararı istemine bağlı kalınarak 715.000.000.TL. olarak hükmedilmiştir.
Davacının haksız olarak okuldan çıkarılması ve arkadaşlarından geç mezun olması nedeniyle duyduğu elem ve ızdırabını kısmen de olsa karşılayabilmek amacıyla olayın vukua geliş şekli, yasal faizin işlemeye başladığı olay tarihi, paranın alım gücü ve davacının askerlik statüsüyle sosyal durumu göz önünde bulundurularak uygun miktarda manevi tazminata hükmedilmiştir.
Açıklanan nedenlerle;
1- Davacının güvenlik soruşturmasının olumsuz çıkması nedeniyle Astsubay Okulundan çıkarılarak, işlemin iptali üzerine yeniden okula kabul edilip arkadaşlarından sonra okulu bitirerek 23.12.1999 tarihinde Astsubay nasbedilmesi nedeniyle 30.8.1999-23.12.1999 tarihleri arasında yoksun kaldığı aylıkları nedeniyle uğradığı maddi zararına karşılık olarak istemine de bağlı kalınarak 715.000.000.TL.(yediyüzonbeşmilyon TL.) maddi tazminat ÖDENMESİNE,
2- Takdiren davacıya 50.000.000.TL. (ellimilyon TL.) manevi tazminat verilmesine, fazlaya ait isteminin REDDİNE,
3- Hükmolunan 715.000.000.TL. maddi tazminata;
a) Eylül 1999 ayı bürüt aylık tutarı olan 278.800.000.TL. ye 15.09.1999 tarihinden 31.12.1999 tarihine kadar yıllık %50 (yüzde elli),01.01.2000 tarihinden ödeme tarihine kadar yıllık %60 (yüzde altmış) yasal faiz YÜRÜTÜLMESİNE,
b) Ekim 1999 ayı bürüt aylık tutarı olan 278.800.000.TL. ye 15.10.1999 tarihinden 31.12.1999 tarihine kadar yıllık %50 (yüzde elli), 01.01.2000 tarihinden ödeme tarihine kadar yıllık %60 (yüzde altmış) yasal faiz YÜRÜTÜLMESİNE,
c) Bakiye 157.400.000.TL.'ye 15.11.1999 tarihinden 30.12.1999 tarihine kadar yıllık %50 (yüzde elli), 01.01.2000 tarihinden ödeme tarihine kadar yıllık %60 (yüzde altmış) yasal faiz YÜRÜTÜLMESİNE,
4- Hükmedilen manevi tazminata 10.08.1999 tarihinden 31.12.1999 tarihine kadar yıllık %50 (yüzde elli) 01.01.2000 tarihinden ödeme tarihine kadar %60 (yüzde altmış), yasal faiz YÜRÜTÜLMESİNE,
5- Harçlar Kanununun 13/j maddesi gereğince harçtan muaf tutulan davalı idare aleyhine harca hükmedilmesine YER OLMADIĞINA,
6- Davacı tarafından peşin yatırılan 17.220.000.TL. (Onyedimilyonikiyüzyirmibin TL.) harcın istek halinde davacıya İADESİNE,
7- Peşin yatırılan ve sarf edilen 4.000.000.TL.(dörtmilyon TL.) posta pulu giderinin davalı idareden alınarak davacıya VERİLMESİNE,
8- Hükmedilen maddi ve manevi tazminat miktarları üzerinden davanın açıldığı tarihte yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifeleri üzerinden hesabedilen 67.900.000.TL.( altmışyedimilyondokuzyüzbin TL.) Avukatlık ücretinin davalı idareden alınarak davacıya VERİLMESİNE,
9- Dava duruşmalı olarak görüldüğünden reddedilen manevi tazminat miktarı üzerinden (tarifenin 11 nci maddesi de nazara alınarak) davanın açıldığı tarihte yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifeleri üzerinden hesabedilen 5.000.000.TL. (beşmilyon TL.) Avukatlık ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye VERİLMESİNE,
KARŞI OY GEREKÇEM
Davacı manevi tazminata olay tarihinden itibaren yasal faiz yürütülmesini talep etmiş ise de; takdir olunan manevi tazminat miktarı paranın karar tarihindeki alım gücü, olay tarihinden karar tarihine kadar geçen süredeki değişen sosyal ve ekonomik koşullar nazara alınarak davacının olay tarihindeki manevi zararlarının tamamını kapsayacak şekilde tespit ve takdir edildiğinden, manevi tazminata olay tarihinden itibaren yasal faiz yürütülmesi isteminin reddine karar verilmesi, ancak karar tarihinden ödeme tarihine kadar yasal faiz yürütülmesi gerektiği görüşünde bulunduğumdan çoğunluğun aksi yöndeki kararına katılmıyorum.
KARŞI OY GEREKÇEM
Mevcut mevzuata göre idarenin yapmış olduğu işlemin hukuki olduğu, bu kapsamda uygun olduğu, idarenin bu mevzuat hükümleri varken başka bir işlem yapmasının mümkün olmadığından ve Mahkemece mevcut belgelerin yetersiz bulunarak işlemin iptali sonucunda davacı okula yeniden başlatılması nedeniyle davacıya manevi tazminat verilmesi yönündeki çoğunluk görüşüne iştirak edemediğinden karşı oy kullandım. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy