(2709 S. K. m. 125)
Davacı vekilinin 11 Nisan 2000 tarihinde kayda geçen dilekçesinde özetle; müvekkilinin öğrencilikten çıkarılmasına ilişkin Tuzla Piyade Okul Komutanlığının 30.7.1999 gün ve İSTH:3590-171-99/177 sayılı işleminin iptali istemiyle açılan davanın kabul edilerek işlemin iptal edilmesi üzerine K.K.K.lığının 3.3.2000 gün ve PER:4123-69-00/Tay.D.Sic. ve Kd. Ş.Astsb. Ks. (265) sayılı emri ile 30.8.1999 tarihinden itibaren Astsubay Çavuşluğa nasbinin gerçekleştirildiği, Nasıp Kararnamesinde 23.12.1999 tarihinin esas alındığı ve bu tarihten itibaren ileriye dönük özlük haklarının ödendiği belirtilerek, nasıp tarihinden (30.8.1999) itibaren tüm maaş farklarının ödenmesi gerektiği gerekçeleriyle, davacının 30.8.1999-23.12.1999 tarihleri arasındaki toplam üç ay 23 günlük maaş farklarına karşılık 715.000.000 TL. maddi, duyduğu elem ve üzüntüye karşılık 500.000.000 TL. manevi olmak üzere toplam 1.215.000.000 TL. tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal gecikme faiziyle birlikte tahsiline karar verilmesi istemi ile iş bu davanın açıldığı anlaşılmıştır.
Dava dosyasındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi neticesinde;
davacı ............' ün, Tuzla Piyade Okul Komutanlığında Astsubay Adayı Öğrencisi iken, Mihalıççık Asliye Ceza Mahkemesinin 12.11.1992 tarih ve 1991/18 E.,1992/47 K.sayılı ilamı ile Kavgada Korkutmak için Silah Boşaltmak suçundan TCK. 466/2, 2253 sayılı Kanunun 12 nci ve 647 sayılı Kanunun 4 ncü maddeleri gereğince mahkum olduğunun tespit edilmesi üzerine, 926 sayılı Kanunun 68/(b) ve (O, TSK. Sınıf Okulları Yönetmeliğinin 19 ve 24. KKK. lığı Askeri Okullara Giriş Yönergesi (KKK 53/4), KKK Sınıf Okulları Yönergesi (KKK. 164-7) hükümleri ile 4045 sayılı Kanun ve Güvenlik Soruşturması Yönetmeliği hükümlerine istinaden çıkarılan Silahlı Kuvvetler İstihbarata Karşı Koyma Koruyucu Güvenlik ve İşbirliği Yönergesinin 3 ncü Bölüm 1 nci Kısım 9 ncu maddesinin amir hükümleri gereğince bağlı yetki nedeniyle, askeri öğrenci olmayı engelleyen sakıncalı halleri görülenlerin askeri öğrencilikle ilişiğinin kesilmesinin hukuka ve kamu yararına uygun düşeceği değerlendirilerek 10.8.1999 tarihinde Piyade Okul Komutanlığından ilişiği kesilmiştir.
Okuldan çıkarılma işleminin iptali istemiyle açılan davada verilen AYİM. 2 nci Dairesinin 29.9.1999 tarih ve 1999/561 sayılı Yürütmenin Durdurulmasına ilişkin Kararı gereğince Piyade Okul Komutanlığının 22.11.1999 tarih ve DİSİP. SB. 7200-263-99/595 sayılı yazısına istinaden davacı 30.8.1999 tarihinden itibaren Astsubay Çavuşluğa naspedilmiştir.
Söz konusu dava sonucunda AYİM. 2 nci Dairesinin 16.2.2000 tarih ve 1999/561., 2000/86 K. sayılı kararı ile ...Davalı idare tarafından davacı hakkında tesis edilen işlemin nedeni 2253 sayılı Kanunun 34 ncü maddesi uyarınca idareye verilmemesi ve idarece kullanılmaması gereken kanun koyucunun bir bakıma hükmen yok saydığı davacıya ait 15 yaşından küçük iken işlenmiş suça ilişkin sabıka kaydına dayandırılmış bulunduğundan Astsubay öğrenciliğinden çıkarılma işleminin sebep unsuru yönünden hukuka ve mevzuata aykırı olduğu sonucuna varılmıştır... gerekçeleriyle işlemin iptaline karar verildiği anlaşılmıştır.
T.C. Anayasasının 125 nci maddesinin son fıkrası; İdare kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür. hükmünü amirdir. Bu hükümle idarenin mali sorumluluğu düzenlenmektedir. Bunun için ise kusurlu sorumluluk ve kusursuz sorumluluk şartlarının gerçekleşmesi gerekmektedir.
Borçlar Kanununun Şahsi menfaatlerin haleldar olması başlıklı 49/1 maddesi; Şahsiyet hakkı hukuka aykırı bir şekilde tecavüze uğrayan kişi, uğradığı manevi zarara karşılık manevi tazminat namıyla bir miktar para ödenmesini dava edebilir hükmünü amirdir. Bu hükme göre; manevi tazminat talep edilebilmesi için şahsiyet hakkının ihlal edilmesi, bu ihlalin hukuka aykırı olması ve manevi zararın mevcut olması gerekmektedir.
Doktrinde ve yargı içtihatlarında idarenin işlemlerinden dolayı, manevi tazminat ödemekle yükümlü tutulabilmesi için, manevi zararın meydana gelmiş olması, zarara neden olan işlemdeki hata ve hukuka aykırılığın ağır ve önemli nitelikte olması şartlarının bulunması gerektiği benimsenmiştir.
Davacının hukuka aykırılığı Dairemiz kararıyla saptanan bir idari tasarrufla Astsb. Sınıf Okulundan çıkarıldığı emsallerinden 3 ay 23 gün sonra 23 Aralık 1999 tarihinde astsubay naspedildiği maddi bir vakıadır. İdare ajanlarının hukuka aykırı olarak düzenledikleri güvenlik soruşturması esas alınarak yapılan okuldan çıkarılması idarenin hizmet kusurunu ortaya koymaktadır. Hizmette kullandıkları ajanlarını iyi yetiştiremiyor idarenin, hizmetin işletilmesinde hizmet kusuru içinde bulunduğunu göstermekte olup davacının, hukuka aykırı olarak hakkında tesis olunan okuldan çıkarılma işlemi nedeniyle arkadaşlarından bir yıl sonra okuldan mezun olarak astsubay naspedilmek suretiyle uğradığı maddi zararlarının, idarece hizmet kusuru esaslarına göre giderilmesinin gerekeceği sonucuna ulaşılmıştır.
Davacının maddi zararı 30.8.1999 - 23 Aralık 1998 tarihleri arasında alması gereken brüt aylıklarının toplamından ibarettir.
Ara kararı ile davalı idareden davacının okuldan ilişiği kesilmeyerek arkadaşları ile birlikte 30.8.1999 tarihinde Astsubay Çavuş naspedilse idi Eylül 1999, Ekim 1999, Kasım 1999, 1-23 Aralık 1999 tarihleri arasında ne kadar brüt aylık alacağının maaş bordroları yapılarak bildirilmesi istenilmiş, tanzim edilip gönderilen bordrolardan bu döneme ait olması gereken brüt aylık tutarlarının 1.007.480.000 TL. olduğu belirtilmiştir. Davacının bu maddi zararı istemine bağlı kalınarak 715.000.000 TL. olarak hükmedilmiştir.
Davacının haksız olarak okuldan çıkarılması ve arkadaşlarından geç mezun olması nedeniyle duyduğu elem ve ızdırabını kısmen de olsa karşılayabilmek amacıyla olayın vukua geliş şekli, yasal faizin işlemeye başladığı olay tarihi, paranın alım gücü ve davacının askerlik statüsüyle sosyal durumu göz önünde bulundurularak uygun miktarda manevi tazminata hükmedilmiştir.
Açıklanan nedenlerle;
Davacının güvenlik soruşturmasının olumsuz çıkması nedeniyle Astsubay Okulundan çıkarılarak, işlemin iptali üzerine yeniden okula kabul edilip arkadaşlarından sonra okulu bitirerek 23.12.1999 tarihinde Astsubay naspedilmesi nedeniyle 30.8.1999 -23.12.1999 tarihleri arasında yoksun kaldığı aylıkları nedeniyle uğradığı maddi zararına karşılık olarak istemine de bağlı kalınarak 715.000.000 TL. (yediyüzonbeşmilyon TL.) maddi tazminat ödenmesine,
Takdiren davacıya 50.000.000 TL. (elli milyon TL.) manevi tazminat verilmesine, fazlaya ait isteminin Reddine,
Hükmolunan 715.000.000 TL. maddi tazminata,
Eylül ayı 1999 brüt aylık tutarı olan 273.370.000 TL. ye 15.9.1999 tarihinden 31.12.1999 tarihine kadar yıllık %50 (yüzde elli) 1.1.2000 tarihinden ödeme tarihine karar yıllık %60 (yüzde altmış) yasal faiz yürütülmesine,
Ekim 1999 ayı brüt aylık tutarı olan 266.870.000 TL. ye 15.10.1999 tarihinden 31.12.1999 tarihine kadar yıllık %50 (yüzde elli), 1.1.2000 tarihinden ödeme tarihine kadar yıllık %60 (yüzde altmış) yasal faiz yürütülmesine,
Bakiye kalan 174.760.000 TL. ye 15.11.1999 tarihinden 30.12.1999 tarihine kadar yıllık %50 (yüzde elli), 1.1.2000 tarihinden ödeme tarihine kadar yıllık %60 (yüzde altmış) yasal faiz yürütülmesine,
Hükmedilen manevi tazminata 10.8.1999 tarihinden 31.12.1999 tarihine kadar yıllık %50 (yüzde elli) 1.1.2000 tarihinden ödeme tarihine kadar %60 (yüzde altmış) yasal faiz yürütülmesine Harçlar Kanununun 13/j maddesi gereğince harçtan muaf tutulan davalı idare aleyhine harca hükmedilmesine Yer Olmadığına,
Davacı tarafından peşin yatırılan 17.220.000 TL. (On yedi milyon iki yüz yirmi milyon TL.) harcın istek halinde davacıya iadesine,
Peşin yatırılana ve sarf edilen 4.500.000 TL. (DÖRTMİLYONBEŞYÜZBİN TL.) posta pulu giderinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,
Hükmedilen maddi ve manevi tazminat miktarları üzerinden davanın açıldığı tarihte yürürlükte bulanan Avukatlık Asgari Ücret Tarifeleri üzerinden hesabedilen 67.900.000 TL. (altmışyedimilyondokuzyüzbin TL.) Avukatlık ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,
Dava duruşmalı olarak görüldüğünden reddedilen manevi tazminat miktarı üzerinden (tarifenin 11 nci maddesi de nazara alınarak) davanın açıldığı tarihte yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifeleri üzerinden hesabedilen 5.000.000.TL.(beşmilyon TL.) Avukatlık ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,
KARŞI OY GEREKÇEM
Davacı manevi tazminata olay tarihinden itibaren yasal faiz yürütülmesini talep etmiş ise de; takdir olunan manevi tazminat miktarı paranın karar tarihindeki alım gücü, olay tarihinden karar tarihine kadar geçen süredeki değişen sosyal ve ekonomik koşullar nazara alınarak davacının olay tarihindeki manevi zararlarının tamamını kapsayacak şekilde tesbit ve takdir edildiğinden, manevi tazminata olay tarihinden itibaren yasal faiz yürütülmesi isteminin reddine karar verilmesi, ancak karar tarihinden ödeme tarihine kadar yasal faiz yürütülmesi gerektiği görüşünde bulunduğumdan çoğunluğun aksi yöndeki kararına katılmıyorum. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy