(2709 S. K. m. 125)
Davacı vekili 07.04.2000 tarihinde kayda geçen dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin dört yıllık iletişim fakültesi mezunu olduğunu, vatani görevini tamamladıktan sonra gazeteci olarak iş hayatına atılmak üzere yedek subay olarak askerlik görevini ifa için başvurup, sağlam bir vaziyette asker ocağına katıldığını, komando sınıfına ayrıldığını, müvekkilinin gözünün kör olup sakat kalmasına yol açan menenjit hastalığına, askeri öğrenci iken ve askerlik görevini yaparken almış olduğu mikrobun etkisiyle yakalandığı ve askerlik hizmeti nedeniyle, askerlik hizmeti esnasında kör olup sakat kaldığını, müvekkilinin henüz hayatının baharında olup, 26 yaşında önünde gazeteci olarak çalışabileceği çok uzun bir süre var iken görme duyusunu %93 oranında kaybedip iş gücü kaybına uğradığını, kendisinin bu haliyle, araba, bilgisayar ve benzeri mesleğini icrada gerekli olan aletleri hiç kullanamadığı gibi yalnız başına dışarı dahi çıkamadığını, bu durumda mesleğini icra edemeyeceği ve çalışamayacağını, hayattan hiçbir beklentisi kalmayan müvekkilinin manen büyük bir acı ve yıkıntıya uğradığını, yedek subay öğrencisi olan müvekkilinin genç yaşında kendisinin bir kusuru olmaksızın askerlik hizmetini yaptığı sırada, hizmetin koşulları ve ortamı içinde almış olduğu menenjit mikrobuna bağlık olarak yakalandığı menenjit hastalığının sonucu olarak görme duyusunu büyük oranda yitirerek gözünden sakat kalmış olup, askerlik görevi ve hizmeti esnasında müvekkiline koruyucu mahiyette gerekli aşı uygulamasının yapılmamış olmasının müvekkilinin gözünden sakat kalması sonucunu doğuran davalı idare eyleminde hizmet kusurun varlığını da açıkça ortaya koyduğunu, davalı idarenin hizmet kusurunun bulunmadığı kabul edilse bile, zorunlu bir kamu görevi olan askerlik hizmeti esnasında ve askerlik hizmeti nedeniyle sakat kalan davacının zararlarının kusursuz sorumluluk kuram ve ilkeleri uyarınca davalı idare tarafından karşılanmasının zorunlu bulunduğunu, toplam 40.000.000.000.TL. tazminata yasal faiziyle birlikte hükmedilmesini dava ve talep ettiği anlaşılmaktadır.
Dosyada mevcut bilgi ve belgelerin incelenmesinden; Davacı yedek subay adayı ....'nın Kasım 1998 celbinde 265 nci dönem öğrenci olarak Tuzla Piyade Okul Komutanlığında askerlik görevine başladığı, 02.12.1998 - 20.02.1999 tarihleri arasında burada eğitim gördüğü bu süre içerisinde rahatsızlığından bahisle hiç viziteye çıkmadığı, kendisine menenjit aşısı da uygulamada olmadığından yapılmadığı, eğitimini müteakip kurs sonucu 5 haftalık İç Güvenlik Harekat Kursu görmek üzere Foça Jandarma Komando Okul Komutanlığına gönderildiği, 20.02.1999 Cuma günü akşamı Okul'a katıldığı, henüz eğitime başlamadan 22-23 Şubat 1999 Pazar günü gecesi rahatsızlanarak önce okul revirine aynı gece İzmir Mevki Hastanesi oradan da Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesine sevk edilerek yatırılıp tedavi altına alındığı bu hastaneden 12.03.1999 tarihinde iki ay istirahat önerilerek Askeri Hastaneye gönderildiği, Mevki Asker Hastanesinin Sağlık Kurulu Akut Pürülan Menenjit (Menengokoksit) Bilateral Atik Nöropati teşhisi koyarak sonunda Ankara GATA İntaniye ve Göz Kliniğinde muayene edilmek üzere iki ay istirahat verildiği, istirahat sonunda Ankara GATA'da tedavi edildiği, kendisine burada Bilateral Optik Disk Solukluğu teşhisi konularak iki kez 3 er aylık hava değişimi raporu verildiği, hava değişimleri sonunda GATA Sağlık Kurulunun 08-12.1999 gün 1115 sayılı raporu ile aynı teşhis konulup D / 9 F-l Askeri Öğrenciliğe devam edemez, Yd.Sb. Adayı olamaz, Askerliğe elverişli değildir kararlı rapor verildiği, 09.12.1999 tarihinde de terhis edildiği, İzmir Alsancak Devlet Hastanesinin 04.01.2000 tarih ve 30 sayılı raporuna göre davacının görmeyi gerektirmeyen işlerde çalışacağı, özür durumuna göre çalışma kayıp oranının %93 olduğunun bildirildiği, davacının gerek Tuzla Piyade Okulunda bulunduğu 02.12.1998- 20.02.1999 tarihleri arasında gerekse Foça Jandarma Okul Komutanlığında bulunduğu sırada bu birliklerde menenjit vak'asına rastlanmadığı, bu hastalıktan kimsenin rahatsızlanmadığının bildirildiği anlaşılmaktadır.
Anayasanın 125 nci maddesine göre idare kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararları ödemekle yükümlüdür. Bu suretle idarenin sorumluluğu Anayasa prensibi olarak kabul edilmiştir. Ancak, Anayasada idarenin sorumluluğunun hangi esaslara göre belirleneceği belirtilmemiş, bu meselenin halli doktrin ve yargı kararlarına bırakılmıştır. Bugün idarenin sorumluluğu hizmet kusuru ve kusursuz sorumluluk ilkelerine dayandırılmaktadır. İster hizmet kusuru isterse kusursuz sorumluluk ilkelerine dayandırılsın genel olarak idarenin tazmin borcunun doğabilmesi için bir zararın mevcudiyeti, zarara yol açan eylemin idareye yüklenebilir nitelikte bulunması zarar ile eylem arasında illiyet bağının bulunması zorunludur.
Davacıyı askerliğe elverişsiz hale getiren Bilateral Optik Disk Solukluğu hastalığının menenjit hastalığına bağlı olarak oluşup oluşmadığı, hastalığın bünyesel olup olmadığı, menenjit hastalığının bünyesel olup olmadığı, mikrobik, bulaşıcı olup olmadığı, mikrobik ve bulaşıcı ise hangi yollardan bulaştığı, mikrop alındıktan ne kadar süre sonra hastalığın belirtilerinin ortaya çıkabileceği, hastalığın oluşumunda askerlik görevinin sebep ve tesirinin olup olmadığı hususlarında Hacettepe Tıp Fakültesi öğretim görevlilerinden iki profesör ve bir doçentten oluşan bilirkişi kuruluna inceleme yaptırıldığı, bilirkişilerin hazırlayıp Mahkememize sundukları 28.3.2001 tarihli raporda ...1.Bilateral optik nöropati, menengokoksik menenjitin nadir bir komplikasyonudur. Daha önce görme kaybı olmayan bu hastada görme kaybı ve optik disk solukluğunun göz sinirinin menenjit nedeniyle etkilenmesi sonucu geliştiği ve kalıcı görme kaybı nedeni olduğu düşünülmüştür. - 2. Hastalık bünyesel veya kalıtımsal değildir. - 3. Hastalık etkeni N.Meningltidis adlı bakteri olup hava yolu ile bulaşır. - 4. Mikrop alındıktan sonra hastalığın gelişme süreci değişkendir, saatler gibi kısa sürede gelişebilir. - 5. Hastalığın oluşumunda askerlik görevinin sebep tesiri yoktur. Askerler gibi kalabalık ortamlarda yaşayanlarda hastalık gelişme riski normal popülasyona göre daha fazladır denildiği anlaşılmaktadır.
Taraflara tebliğ olunan bilirkişi raporuna davalı idarece itiraz edilmediği, davacı vekilince yapılan itirazda özetle; bilirkişi raporunun l, 2, 3, 4 maddelerde yer alan düşüncelere katıldıklarını, kendi iddialarını teyit ettiğini, ancak 5 nci maddedeki kanaati kabul etmediklerini, bu yönde bilirkişiye soru sorulmasının bilirkişinin de bu yönde görüş belirtmesinin hukuki olmadığını, müvekkilinin askerlik hizmeti esnasında hizmetin içinden gelen menenjit hastalığına yakalanarak gözlerinden sakat kararak maddi ve manevi zarar uğradığı, askerlik göreviyle müvekkilinin uğradığı zarar arasında illiyet rabıtasının bulunduğu ifade edilmiştir.
Davacının askerliğe elverişsiz hale gelmesine neden olan Bilateral Optik Disk Solukluğu hastalığının davacının askerlik yükümlülüğünü yerine getirmek üzere Kasım 1998 celbinde 265 nci dönem öğrenci olarak askere alındıktan 83 gün sonra meydana geldiği sabittir. Ancak hastalığın askerlik hizmeti esnasında meydana gelmesi her halükarda idarenin tazmin sorumluluğunu gerektirmez. İdarenin hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri uyarınca tazmin sorumluluğunun doğabilmesi için yukarıda da belirtildiği gibi zarara yola açan eylemin idareye yüklenebilir nitelikte bulunması, zarar ile eylem arasında uygun illiyet bağının bulunması gereklidir.
Davacının kalıcı görme kaybına neden olan rahatsızlığının etkeninin N.Meningitidis adlı bakteri olup hava yolu ile bulaştığı, bu bakterinin askerlik ortamında alınabileceği gibi sivil ortamda da alınabileceği, bakteri alındıktan sonra hastalığın saatler gibi kısa sürede gelişebileceği bilirkişiler tarafından belirtilmiş bulunması hastalığın meydana geldiği tarih öncesi ve sonrası Tuzla Piyade Okulunda ve Foça Jandarma Okulunda menenjit vak'asına rastlanmadığı, davacının bu bakteriyi İstanbul Tuza Piyade Okulundan İzmir'deki Foça Jandarma Okuluna gelişinde sivil ortamda alınmasının da muhtemel bulunduğu, hastalığın oluşumunda askerlik görevinin sebep ve tesirinin bulunmadığı, diğer taraftan menenjit vak'ası bulunmayan birliklerde sağlam olarak askere alman mükelleflere menenjit aşısı uygulanmamasında tıbbi bir zaruret bulunmaması nedeniyle idarenin bir hizmet kusurundan söz edilemeyeceği, hastalığın oluşumunda idareye yüklenebilir bir davranışın bulunmadığı, zarar ile hizmet arasında uygun illiyet bağının kurulamadığı, bu nedenle davalı idarenin bu olayda tazminle yükümlü olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Açıklanan nedenlerle; Davacının maddi ve manevi tazminat istemlerinin REDDİNE. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy