(1076 S. K. m. 8) (1111 S. K. m. 5)
Davacı vekili, 14 Ocak 2000 tarihinde kayda giren dava dilekçesinde özetle; Müvekkilinin Temmuz 1999 celbinde yedek subay olarak askere alındığını, MEBS Okulunda eğitim ve öğretime başladığını, ilgili Yönetmelik ve Yönerge hükümlerine göre yapılan sınavlarda dörtten fazla dersten başarılı olmadığı gerekçesi ile bütünleme sınavı hakkı tanınmadan erbaş çıkarılmasına karar verilerek Ağrı 12 nci Mknz. P.Tuğ. K. lığı emrine sevk edildiğini, idarenin işleminin hukuka aykırı olduğunu,
a- 1076 Sayılı Kanunun 8 nci maddesinin, TSK. de subaylıktan çıkarmayı gerektirecek bir suçtan mahkum olanların, TSK. lerinin manevi şahsiyetine gölge düşüren eylemlere katılanların ve yedek subay öğreniminde başarısız olanların erbaş çıkarılarak 18 aylık askerlik süresine tabi tutulacaklarını amir olduğunu, yukarıdaki sebeplerden ilk ikisinin cezai sorumluluk doğuran ve failleri bakımından asli ceza ile birlikte ihraç veya tard gibi fer'i cezaların uygulanmasını da gerektiren fiillerle ilgili olduğunu, müvekkiline uygulanan üçüncü sebebin ise değişik insani sebeplerle ortaya çıkabilecek masum bir aykırılıkla ilgili olduğunu, mevcut yasaların fakülte veya 4 yıllık yüksek okul mezunlarına askerlik görevlerini ya yedek subay olarak ya da kısa dönem erbaş olarak yapma hakkı tanıdığını, bunun yasalardan doğan kazanılmış hak olduğunu, 1076 Sayılı Kanunun yedek subay öğreniminde başarı gösteremeyenlerin 18 aylık askerliğe tabi tutulmalarına ilişkin hükmünün Anayasanın Hukuk Devleti ve Eşitlik ilkesi ile çeliştiğini, başarısızlığı, suç işleyenlerle aynı kategoride değerlendirmenin adalet ve nesafet prensipleri ile de çeliştiğini, yedek subay adaylarından saklı, yoklama kaçağı ve bakaya suçlarından birisini işleyenlerin yedek subay yapılmayarak doğrudan kısa dönem er olarak askere sevk edildiklerini, suç işleyenler kısa dönem askerliğe tabi tutulurken, müvekkili gibi herhangi bir suç işlemedikleri halde kazanılmış hakları ellerinden alınarak 18 aylık askerliğe tabi tutulduklarını Yedek subay öğreniminde başarısız oldukları için erbaşlığa ayrılanların kalan hizmetlerini kısa dönem erbaş olarak tamamlamalarının adalete ve hukuka uygun olacağını, bu nedenle 1076 Sayılı Kanunun 8 nci maddesinin yedek subay öğreniminde başarısız olanlara 18 aylık erbaş yükümlülüğü getiren hükmünün somut norm denetimi yoluyla Anayasa Mahkemesine götürülmesini,
b- Müvekkilinin yedek subay öğreniminde başarısız olduğu kararının da hukuka aykırı olduğunu, idarenin TSK. leri Sınıf Okulları Yönetmeliğinin (No:53-21) 12-2/C maddesine göre dörtten fazla dersten başarısız olduğu gerekçesi ile bütünleme sınavı hakkı tanınmadığını, Türkiye'de askeri, sivil, resmi, gayri resmi bütün eğitim kurumlarında öğrencilere ve kursiyerlere başarısız ders sayısına bakılmaksızın bütünleme sınavı hakkı tanındığını, bu yerleşmiş uygulamanın hukuken öğrenciler bakımından kazınılmış hak niteliğinde olduğunu, üstelik bütünleme sınavında başarısız olanlara ilave bir hak olarak tek ders sınavı veya not yükseltme sınavı gibi haklar da tanındığını, idarenin yetkisini Anayasadan ve kanunlardan almayan bir Devlet yetkisi kullanamayacağını, hiç bir kanunun dörtten fazla dersten başarısız olanlara bütünleme sınav hakkı vermeme yetkisi tanımadığını, idarenin müvekkiline uyguladığı, TSK. leri Sınıf Okulları Yönetmeliğinin 12-2/C maddesinin kaynağını yasalardan almayan keyfi ve hukuka aykırı olduğunu, Yd. Sb. Okullarındaki başarının her zaman %100 gerçekleştiği halde bu dönemde müvekkilinin başarısız sayılmasının işlemin hukuk dışı ve sübjektif sebepten kaynaklandığını akla getirdiğini belirterek, 1076 Sayılı Kanunun 8 nci maddesinin yedek subay öğreniminde başarısız olanlara 18 aylık askerlik yükümlülüğü getiren hükmünün Anayasaya aykırılığının tesbiti için Anayasa Mahkemesine gönderilmesini, TSK. leri Sınıf Okulları Yönetmeliğinin 12-2/C maddesinin ve buna bağlı olarak MEBS. Okulu ve Eğt. Mrk. Komutanlığının 24 Kasım 1999 tarihli emrinin iptalini talep ve dava etmiştir.
Dava dosyasındaki bilgi ve belgelerin incelenmesinden; Davacının, Temmuz-1999 yedek subay celbinde 269 ncu dönem olarak yedek subay statüsü ile Muhabere sınıfı olarak Mamak-Ankara Muhabere Elektronik Bilgi Sistemler Okulu ve Eğitim Merkez Komutanlığında Sınıf Okuluna başladığı, burada yapılan sınavlar sonucu da, Muhabere Taktiği, Haritacılık, Telli Konular, Tls. Cihaz Tanıtımı ve Yanaşık Düzen Eğitimi olmak üzere toplam beş dersten aynı aynı altmış notun altında not almak suretiyle başarısız sayıldığı, geri kalan hizmetini erbaş olarak 18 aya tamamlamak üzere Ağrı 12 nci Mknz. P. Tuğ. Komutanlığı emrine tertip edildiği anlaşılmıştır.
1076 sayılı Yedek Subaylar ve Yedek Askeri Memurlar Kanununun 8 nci maddesinde, yedek subay adayı olarak askere şevkten evvel veya yedek subay yetiştirilmekte iken engel hali olduğu anlaşılanların askerlik hizmetini durumlarına göre er veya erbaş olarak tamamlayacakları belirtilmiştir. 8 nci maddesin (b) fıkrasında; Yönetmelikte belirlenecek usul ve esaslar çerçevesinde;
1- Disiplinsizlik ve ahlaki durumları sebebiyle yedek subay çıkarılması uygun görülmeyenler,
2- Türk Silahlı Kuvvetlerinin manevi şahsiyetine gölge düşüren veya askerliğin şeref ve haysiyetiyle bağdaşmayacak eylemlerde bulunanlar ile tutum ve davranışlarıyla yasa dışı siyasi, yıkıcı, bölücü ideolojik görüşü benimsemiş olduğu anlaşılanlar,
Okul disiplin kurullarının vereceği subay olamaz kararı üzerine er olurlar.
(c) fıkrasında Yedek Subay öğreniminde başarı gösteremeyenler erbaş olurlar,
Bunların yerine getirecekleri hizmet süresi 1111 sayılı Kanunun 5 nci maddesinin 1 nci fıkrasında belirtilen süre kadardır. hükmünü amir bulunmaktadır.
Yedek Subay Aday Adaylarından veya Yedek Subay Adaylarından Erbaş ve Er Çıkarılacaklara İlişkin Yönetmeliğin 1 nci maddesi 1076 sayılı Yedek Subay ve Yedek Askeri Memurlar Kanunu ile ek ve değişikliklere göre çıkarılan bu Yönetmeliğin amacı; yedek subay aday adayı olarak şevkten önce veya yedek subay yetiştirilmekte iken engel halleri nedeniyle er ve erbaş olacaklar hakkında yapılacak işlemleri düzenlemektir. Hükmünü amirdir. Aynı Yönetmeliğin başarısızlık nedeni ile erbaş çıkarılmayı düzenleyen 6 ncı maddesi ise Yedek Subay Öğrenimde başarı gösteremeyenler kesinleşen not durumlarına göre erbaş çıkarılırlar.
Başarısızlık nedeniyle erbaş çıkarılmanın esasları Yönergede gösterilir. şeklinde düzenlenmiştir.
Türk Silahlı Kuvvetleri Sınıf Okulları Yönetmeliğinin 5 nci bölüm, 12 nci madde, 2 nci fıkrasının (c) bendinde, bütünleme sınavlarının en fazla 4 dersten başarı gösteremeyenler için uygulanabileceği hükmü yer almıştır.
KKK. lığı Sınıf Okulları Eğitim ve Öğretim Yönergesinin (K.K.Y. 164-7) yedinci bölüm 8 nci maddesinde; başarısızlık nedeniyle erbaş çıkarılmanın altıncı bölümde belirtildiği düzenlenmiştir. Aynı Yönergenin altıncı bölümünün başaramayanlar hakkında yapılacak işlemlerin düzenlendiği maddesinin 2 nci bendinde Eğitim/Öğretime tabi tutulan asteğmen adayları başarısız oldukları takdirde, askerlik mükellefiyetlerini erbaş olarak yerine getirirler.... hükmü mevcuttur.
KKK. lığı Sınıf Okulları Eğitim ve Öğretim Yönergesinin beşinci bölüm 5 nci madde (a) bendinde Ders Bitirme Notu: Kursiyer/öğrencinin ara sınavlarda almış olduğu notların aritmetik ortalamasının ders/blok bitimi sınavında aldığı notla toplanıp ikiye bölünmesi sonucu elde edilen nottur. Kursiyer veya öğrencinin dersten/bloktan başarılı sayılabilmesi için ders/blok bitirme notu en az altmış olmalıdır... hükmünü amirdir.
Aynı Yönergenin 5 nci bölüm 6 ncı madde (c) fıkrası 1 ve 2 nci bendinde, başarısızlığın tespiti: Kursiyer ve öğrencilerden;
(1) Eğitim-öğretim süresi içinde blok teşkil etmeyen 5 veya daha fazla dersten veya bloktan kalanlar,
(2) Eğitim-öğretim süresi sonunda en fazla 4 veya daha az ders veya bloktan başarı gösteremeyerek ders veya bloğun bütünleme veya engel sınavlarında 59 veya daha aşağı not alanlar, ... şeklinde düzenlenmiştir.
Yönergenin 5 nci bölüm 5 nci madde (a) fıkrasının 2 nci bendinde kanaat notu düzenlenmiş, eğitim/öğretim süresi sonunda, blok teşkil etmeyen 5 veya daha fazla dersten veya bloktan kalarak başarısız olan kursiyer/öğrencilere kanaat notu uygulanmayacağı eğitim/öğretim süresi sonunda, blok teşkil etmeyen 4 veya daha az dersten veya bloktan kalan temel kurs kursiyer/öğrencilerine uygulanacağı belirtilmiştir.
1076 sayılı Kanunda belirtildiği üzere yedek subay öğreniminde başarı gösteremeyip erbaş olanların yerine getirecekleri hizmet süresi 1111 sayılı Kanunun 5 nci maddesinin 1 nci fıkrasında belirtilen süre kadardır.
1111 sayılı Kanunun 5 nci maddesi 1 nci fıkrası Erbaş ve erler için muvazzaflık hizmeti süresi; Kara, Deniz, Hava Kuvvetleri ile Jandarma Genel Komutanlığında on sekiz aydır. Bu sürenin, barışta, önce onbeş aya ve bilahare on iki aya kadar indirilmesine, Silahlı Kuvvetlerinde ihtiyacı dikkate alınarak, Bakanlar Kurulunca karar verilebilir.
1076 sayılı Kanun hükmüne tabi yükümlülerin; bu yükümlülüklerini istekleriyle veya seçim sonucu yedek subay adayı olmadıkları için erbaş veya er olarak yerine getireceklerin hizmet süresi aynı celbe tabi olup, yedek subay adayı olarak ayrılanların hizmet süresinin yarısı kadardır. hükmünü amirdir.
Yedek subay adaylarına uygulanan eğitim ve öğretimin amacı, sınıfı özelliklerine göre kabiliyetleri ve liderlik vasıflarını uygulamalı olarak geliştirerek, sınıf görevlerini yapabilecek hale getirmek, kendi sınıfının silah, araç ve gereçlerine ait taktik ve teknik bilgiler vererek takım (eşiti görevleri) komutanlığı ve liderlik vasıfları ile sevk ve idare, eğitici yeteneklerini geliştirmek, istihdam edilecekleri kadro görev yerlerine göre yüksek bilgi düzeyinde hazırlanmalarını sağlamaktır.
KKK. lığı Sınıf Okulları Yönergesinin 5 nci Bölüm 5 nci madde (a) fıkrası 1 nci bendinde belirtildiği üzere ders bitirme notu en az 60 olmalıdır. Yine bu Yönergenin beşinci bölüm 6 nci madde (c) fıkrası 1 nci bendinde belirtildiği üzere eğitim-öğretim süresi içinde blok teşkil etmeyen beş veya daha fazla dersten kalanlar başarısız olarak değerlendirilmektedir.
Davacıya KKK. lığı Sınıf Okulları Yönergesinin beşinci bölüm 5 nci madde (a) fıkrası 2 nci bendi gereğince beş desten zayıf aldığı için kanaat notu uygulanmamış, yine aynı Yönergeye göre bütünleme sınav hakkı da verilmemiştir.
Davacı vekili 1111 Sayılı Askerlik Kanununun 5 nci maddesini beyan ederek, davacının sekiz ay askerlik hizmetine tabi tutulması gerektiğini iddia etmiş ise de, 1111 sayılı Askerlik Kanununun 5 nci maddesi 1076 sayılı Yedek Subaylar ve Yedek Askeri Memurlar Kanunu kapsamında test ve mülakata katılan yüksek öğretim kurumu mezunu yükümlülerden test ve mülakat faaliyetleri sonrasında ihtiyaç fazlalığı nedeniyle kısa dönem erbaş statüsüne ayrılan yüksek öğretim kurumu mezunu yükümlülerin askerlik hizmet süresini ifade etmektedir.
Yine Davacı vekili, T.S.K. Sınıf Okulları Yönetmeliğinin 5 nci bölüm, 12 nci madde, 2 nci fıkrasının (c) bendinde yer alan bütünleme sınavlarının en fazla 4 dersten başarı gösteremeyenler için uygulanabileceği hükmünün iptalini talep etmiş ise de; eğitim ve öğretim süresi içerisinde öğrenim gören kişiler için belirli birtakım başarı kriterleri konularak, bu kriterlerin altında kalanların başarısız kabul edilmesi bütün öğretim ve eğitim sistemlerinde yer aldığından, davacı vekilinin bu yöndeki isteminde de haklılık görülmemiştir.
Davacı vekili, 1076 Sayılı Kanunun 8 nci maddesinin yedek subay öğreniminde başarısız olanlara 18 aylık askerlik yükümlülüğü getiren hükmünün Anayasanın Hukuk Devleti ve Eşitlik ilkesine aykırı olduğundan Anayasa Mahkemesine götürülmesini de talep etmiş ise de; T.C. Anayasasının 10 ncu maddesine göre; herkes hiç bir ayrım gözetmeksizin kanun önünde eşittir. Hiç bir kişiye, zümreye, sınıfı ayrıcalık tanınamaz ve Devlet organları ile idare bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun hareket etmek zorundadır.
Kanun önünde eşitlik, herkesin her yönden aynı kurallara bağlı olacağı anlamına gelmemektedir. Anayasanın amaçladığı eşitlik eylemli değil, hukuksal eşitliktir. Aynı hukuksal durumların aynı, ayrı hukuksal durumların ayrı hukuk kurallarına bağlı tutulması Anayasanın öngördüğü eşitlik ilkesine uygun düşmektedir.
1076 Sayılı Kanunun 8 nci maddesi, bir suç ve cezayı düzenlememekte ancak belli durumda olan kişilere uygulanacak idari işlemin ne olduğunu göstermektedir. Bu nedenle davacının Anayasaya aykırılık iddiasında haklılık bulunmamış ve ciddi görülmemiştir.
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri ve açıklamalar ışığında davacının durumu değerlendirildiğinde; yedek subay adayı olarak sınıf okulunda tabi tutulduğu derslerden yapılan sınavlarda beş dersten başarısız olan davacıya kalan hizmetini 18 ay erbaş olarak tamamlattırılması yönünde tesis edilen işlemin mevzuata ve hukuka uygun olduğu sonucuna ulaşılmış, Davacı vekilinin Anayasaya aykırılık dahil olmak üzere iddialarına itibar olunmamıştır.
Bu itibarla;
1- Davacının ciddi görülmeyen Anayasaya aykırılık iddiasının REDDİNE,
2- Davacının yedek subay statüsünden çıkarılarak kalan askerlik hizmetini 18 ay erbaş olarak tamamlattırılmasına ilişkin işlemin iptaline ilişkin davanın REDDİNE. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy