(1111 S. K. m. 35/G)
Davacı vekili 27 Nisan 2001 tarihinde kayda geçen dava dilekçesinde özetle; Davacının 5.10.1997 tarihinden 30.11.2000 tarihine kadar Bağdat' da çalıştığını, bu tarihten sonra ise Aşkabat (Türkmenistan) da çalışmaya başladığını, halen bu ülkede ikamet etmekte olduğunu, Askerlik Yasasının 35/G maddesi kapsamında olduğu için Irak'ta çalıştığı süre içinde askerliğinin ertelendiğini, son erteleme başvurusunu kapsayan dönemin Türkiye'de bulunduğu bir tarihe rastlanması nedeniyle 20 gün rapor aldığını, raporu bağlı bulunduğu Askerlik Şubesine sunduğunu, ancak 3 ay rapor aldığı neden gösterilerek ertelemenin iptal edildiğinin kendisine bildirildiğini, davacının askerlikten kaçma kastı bulunmadığını, ertelemeden davalının bir zarar görmediğini, davalının kararının 1111 Sayılı Kanunun 35/G maddesince aykırı olduğunu, davacının yaşamını halen yurt dışında sürdürüldüğünü, davalı idarece tesis edilen erteleme işleminin hukuka aykırı olduğunu belirterek öncelikle yürütmenin durdurulması, müteakiben işlemin iptali talep ve dava edilmiştir.
Yürütmenin durdurulması istemi Dairemizin 20.6.2001 gün ve 2001/369 Esas sayılı kararı ile kabul edilmiştir.
1111 sayılı Askerlik Kanununun 35/G maddesi Oturma veya çalışma iznine sahip olarak işçi, işveren veya bir meslek ya da sanat mensubu sıfatı ile yabancı ülkelerde bulunan yükümlüler, durumlarını ispata yarayan belgeler ile bağlı bulundukları Türk Konsolosluklarına başvurmaları halinde, bunların son yoklama celp ve sevk gibi her türlü askerlik işlemleri; iki yılda bir yenilenmek kaydıyla 38 yaşlarını tamamladıkları yılın sonuna kadar Milli Savunma Bakanlığınca ertelenebilir.
Erteleme şartlarını haiz olmadıkları anlaşılanlar veya erteme sebebi ortadan kalkanlarla kendi istekleriyle erteme hakkından vazgeçenlerin ertelemeleri iptal edilerek, askere şevkleri sağlanır. hükmünü taşımaktadır.
Kanunun tanıdığı erteleme hakkının kullanılma biçimi Milli Savunma Bakanlığınca çıkarılan 11.5.1999 gün ve ASAL: 3491-592-99/Er.İşl. Ş. Dav. As. Ks. Sayılı yurtdışı erteleme işlemleri konulu emirle yürütülmekte olup, erteleme döneminde belli ülkelerde erteleme süresinin yarıdan fazlasını, diğer ülkelerde ise bir takvim yılının yarısından fazlasını fiilen yabancı ülkelerde geçirmediği anlaşılanların yeni erteleme istemlerinin kabul edilmeyeceği belirtilmiştir. Irak ve Türkmenistan için erteleme dönemi altı ay olup bu sürenin yarıdan fazlasının bu ülkelerde geçirilmiş olması gerekmektedir.
1111 sayılı Kanunun 35/G maddesinin getirilme amacı yabancı ülkelerde oturma veya çalışma iznine sahip olarak işçi, işveren veya bir meslek ya da sanat mensubu olarak çalışan Türk vatandaşlarının bulundukları ülkede kazanmış oldukları sosyal ve ekonomik yararlan ifa edecekleri askerlik hizmeti nedeniyle kaybetmelerini önlemek için dövizle askerlik hizmetinden yararlanmalarını sağlayabilmektir. İlk bakışta yurt dışında çalışan yükümlülerin askerliklerinin tecili ile bunların dövizle askerlik hizmetinden yararlanmaları farklı durumlar olarak görünmekte ise de; ertelemenin nihai amacı bu yükümlülerin dövizle askerlik hizmetinden yararlanabilmelerini sağlayabilmektir. Dolayısıyla yurt dışında çalışan yükümlülerin erteleme taleplerinin kabulü veya reddi hususunda değerlendirme Dövizle Askerlik Hizmetinin Uygulanması Esasları Hakkındaki Yönetmeliğe göre yapılmalıdır. Yukarıda değinilen 11.5.1999 tarihli emirde 1111 sayılı Kanunda öngörülmeyen koşullar getirilmekte olduğundan, davacının erteleme talebinin reddi ve askere şevki yönünden tesis edilen işlemin hukuka uyarlı olup olmadığının dayanağını 1111 sayılı Kanun EK - 3 ncü maddesinden olan Dövizle Askerlik Hizmetinin uygulanması esaslarındaki yönetmelik hükümlerine göre yapılması gerekmektedir.
Davalı idare davacının yurt dışında geçirmesi gereken süreyi yurtdışında geçirmemesi gerekçesiyle askerliğinin tecil edilmediğini ileri sürmektedir. 1111 Sayılı Kanun EK 1 nci maddesinin 3 ncü fıkrasına göre dövizle askerlik hizmetinden yararlanmak için gereken yükümlülüklerin devamı süresince toplam olarak her takvim yılının yarısından fazlasını yurt içinde geçirenler ile yurda kesin dönüş yapanlar dövizle askerlik hizmeti kapsamından çıkarılacaklardır.
Dövizle askerlik hizmetinin uygulanması esasları hakkındaki Yönetmeliğin 4 ncü madde Z/4 ncü bendinde; Kesin dönüş bulundukları yabancı ülkelerden yurda nakli hane etmeyi veya dövizle askerlik hizmetinden yararlanmak için gereken yükümlülüklerini tamamlamadan her takvim yılında toplam altı aydan fazla yurt içinde bulunmayı ifa eder hükmünü taşımaktadır.
Aynı Yönetmeliğin Dövizle Askerlik Hizmetinden Yararlanma başlıklı 5 nci maddesinin (d) bendinde ise dövizle askerlik hizmeti yükümlülüğünün devamı süresince kesin dönüş yapmamış olmak şartları öngörülmektedir. Keza yönetmelikte her takvim yılının yarısından fazlasını yurt içinde geçirenlerin, yurda kesin dönüş yapmış olarak değerlendirileceği hüküm altına alınmıştır.
Açıklanan mevzuat hükümlerine göre davacının askerliğinin tecil edilmeyip askere şevkine ilişkin işlemin hukuka uygun olup olmadığı, onun bir takvim yılında 6 aydan fazla süre ile Türkiye'de bulunup bulunmadığına göre belirlenecektir.
Dosyada bulunan Emniyet Genel Müdürlüğünün bilgisayar kayıtlarına göre davacının 2000 yılında toplam 232 gün Türkiye'de kaldığı anlaşılmaktadır. Türkiye'de bulunduğu sırada aldığı 20 günlük istirahat raporundaki süre lehine kabul edilip belirtilen süreden düşülmesi halinde dahi davacının bir yıl içinde 212 günü Türkiye'de geçirdiği, bu durumda bir takvim yılının yarısından fazla süre Türkiye'de kaldığı kesin olan davacının mevzuat tarafından getirilen koşulları taşımadığı, bu nedenle de askerliğinin tecil edilmeyerek, askere şevki yönünde tesis edilen işlemde hukuk aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmış, dolayısı ile davacı vekilinin dayanağı bulunmadan iddialarına itibar imkanı görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle yasal dayanağı bulunmayan davanın REDDİNE. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy