(2709 S. K. m. 125)
Davacı vekili 09.03.2001 tarihinde kayda geçen dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin askere alınmadan önce Tüberküloz hastası olduğunu, tedavileri tamamlanmadan askere sevk edildiğini, halbuki Karabük Askerlik şubesine Zeytinburnu Verem Savaş Dispanserinin 09.08.1998 tarih 135 sayılı yazısının ibraz edildiğini, müvekkilinin acemi eğitimini Topçu Er olarak Balıkesirde yaptığını, burada kaldığı 3 aylık süre içerisinde hastalığının seyrinin arttığını, hastaneye sevk için yapmış olduğu tüm müracaatlarının sonuçsuz kaldığını, acemi eğitimini müteakip Malazgirt - Muşda bulunan 108.Top.A.1.Top.Tb.1.Bt.Bölüğüne sevkedildiğini, burada 7 ay görev yaptığını, hastalığının müzminleştiğini, yürümekten aciz hale düşünce hastaneye sevkedildiğini, askerliğe uygun değildir raporu verilerek terhis edildiğini, davalı idarenin askere alma işleminden önce hastalığın mevcut olduğu raporla bildirilmesine rağmen sağlam raporu verilerek hastalığın artmasına hatta hastalığı sebebiyle çalışma gücünün kaybına neden olunduğunu, fazlaya ait haklarının saklı tutularak toplam iki milyar TL. maddi ve manevi tazminata davalı idareye başvuru tarihinden itibaren yürütülecek yasal faiziyle birlikte hükmedilmesini dava ve talep ettiği anlaşılmaktadır.
Dosya ve ekindeki Askerlik Şubesi dosyasının incelenmesinden; Davacının 6.7.1998 tarihinde son yoklamasının yapıldığı, yoklama sırasında iki doktorun askeriğe elverişlidir kararı verdikleri, davacının 9.8.1998 tarihinde yoklamadan bir ay sonra İstanbul Verem Savaş Derneği Zeytinburnu Dispanserinden ilgili makama başlıklı bir yazı aldığı, bu yazıda 9.7.1998 tarihinde askerlik yoklaması için çekilen mikrofilmde Bilateral orta zonlarda nonhomojen dansite artışı olan ......................in tarafınızdan Askerî Hastaneye sevki uygundur ibarelerinin olduğu, bu yazının davacının Askerlik Şubesi dosyasında bulunmadığı, davacının 21.11.1999 tarihinde askere sevk edildiği, davacının 13.06.2000 tarihine kadar viziteye çıkmak için müracaatının bulunmadığı, bu tarihten sonra 5 kez viziteye çıktığı, 13.06.2000 tarihinde ayak ağrısı şikayetiyle, 12.7.2000 tarihinde ayakta pişik şikayetiyle, 14.8.2000 tarihinde ciğer şikayetiyle, 31.8.2000 tarihinde kontrol, 01.09.2000 tarihinde Bitlenme şikayetiyle viziteye çıkarıldığı, Ağrı Asker Hastanesi Göğüs Hastalıkları Polikliniğine sevk edildiği, buradan 600 yt. Mareşal Çakmak Asker Hastanesi Baştabipliğine sevkedildiği, yapılan muayene ve tetkikler sonucu adı geçen hastane sağlık kurulu'nun 13.09.2000 tarihli ve 2848 numaralı raporu ile geçirilmiş Akciğer Tüberkülozu teşhisi ile B/46 F-1 Barışta Askerliğe Elverişli Değildir. Savaşta sefer görevi olabilir kararı verilerek terhis edildiği anlaşılmaktadır.
Anayasanın 125 nci maddesine göre idare kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararları ödemekle yükümlüdür. Bu suretle idarenin sorumluluğu Anayasa prensibi olarak kabul edilmiştir. Ancak Anayasada idarenin sorumluluğunun hangi esaslara göre belirleneceği belirtilmemiş, bu meselenin halli doktrin ve yargı kararlarına bırakılmıştır. Bugün idarenin sorumluluğu hizmet kusuru ve kusursuz sorumluluk ilkelerine dayandırılmaktadır. İster hizmet kusuru isterse kusursuz sorumluluk ilkelerine dayandırılsın genel olarak idarenin tazmin borcunun doğabilmesi için bir zararın mevcudiyeti, zarara yol açan eylemin idareye yüklenebilir nitelikte bulunması zarar ile eylem arasında illiyet bağının bulunması zorunludur.
Davacının askere sevkinden önce tüberküloz hastası olduğu Yedikule Göğüs Hastalıkları ve Göğüs Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesinin dosyada mevcut yazılarından anlaşılmaktadır. Davacının askere sevkinden önce İstanbul Verem Savaş Derneği Zeytinburnu Dispanseri Başhekimliğince verilen 9.8.1998 tarihli yazının askerlik Şubesine verildiğini davacı iddia etmekte, davalı idare ise böyle bir raporun ibraz edilmediğini, edilse idi davacının asker hastaneye sevkedileceğini ileri sürdüğü, Askerlik Şubesi Dosyasında ise bu raporun bulunmadığı görülmekte ise de, davacının iyi bir şekilde muayenesinin yapılması halinde tüberküloz hastası olduğunun tespitinin mümkün olduğu da aşikardır. Bu nedenle hastalığı nedeniyle askere alınmaması gereken davacıyı gerekli muayeneyi yapmadan sağlam raporu vererek askere alan davalı idarenin olayda hizmet kusuru bulunduğu, davacının askere alındığı tarih ile terhis edildiği tarih arasında uğradığı zararlarının idarece hizmet kusuru esaslarına göre karşılanması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
Davacının maddi zararlarının tespiti için resen seçilen bilirkişi tarafından tanzim olunup Mahkememize ibraz edilen 21.10.2000 tarihli bilirkişi raporunda davacının maddi zararının 837.460.000.TL. olduğu belirtilmiştir.
Taraflara tebliğ olunan bilirkişi raporuna davacı vekili tarafından, davacının askerlik sürecince değil hasta olarak askere sevkedilmesi sonucu bu hastalığın davacının fiziki yapısında meydana getirdiği iş gücü kaybı oranı dikkate alınarak ve bu iş gücü kaybının devam ettiği süreler nazara alınarak hesap yapılması gerektiğinden bahisle itiraz olunmuş ise de, davacının askere alındıktan sonra tüberküloz hastalığının artarak davacının işgücü kaybına uğradığına ilişkin herhangi bir bilgi ve belge bulunmamaktadır. Davacıya konulan teşhis Geçirilmiş Akciğer Tüberkülozudur. Bu hastalık ise barışta askerliğe elverişsizlik sonucu doğurmaktadır. Raporun bulgular kısmında davacıya 1998 yılında Yedikule Göğüs Hst. akciğer tüberkülozu tanısı konulduğunu, bu hastaneden alınan raporla o tarihte çekilen akciğer grafisinin uyumlu olduğu, davacının Antitüberküloz tedavisinden yarar gördüğü belirtilmiştir. Başka bir ifade ile davacı hakkında verilen askerliğe elverişsizlik raporu davacının halihazırda tüberküloz hastası olduğundan değil, Askere alınmadan önce tüberküloz hastalığı geçirmesi nedeniyle verilmiştir. Askere alınmadan önce yapılması gereken tespit 10 ay sonra yapılmıştır. Bu nedenle davacının maddi zararı on aylık gelir kaybı ile sınırlı olup, davacı vekilinin itirazına itibar olunmayarak ilmi verilere ve Mahkememizin yerleşik içtihatlarına uygun olarak düzenlenen bilirkişi raporu uyarınca tatbikat yapılmıştır.
Askerliğe elverişsizlik sonucunu doğuran bir rahatsızlığı olan davacının sağlam kabul edilerek askere alınması ve bu hali ile on ay askerlik yaptırılması nedeniyle duyduğu acı ve ızdırabını kısmen de olsa karşılayabilmek amacıyla uygun miktarda manevi tazminat verilmesine karar verilmiştir.
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacı ......................e bilirkişi raporu uyarınca 837.460.000.TL.(SEKİZYÜZOTUZ-YEDİMİLYONDÖRTYÜZALTMIŞBİN TL.) MADDİ TAZMİNAT VERİLMESİNE, fazlaya ait isteminin REDDİNE,
2. Takdiren davacıya 500.000.000.TL. (BEŞYÜZMİLYON TL.) MANEVİ TAZMİNAT VERİLMESİNE, fazlaya ait isteminin REDDİNE,
3. Hükmedilen maddi ve manevi tazminat miktarlarına ayrı ayrı davacının istemine bağlı kalınarak idareye başvuru tarihi olan 8.11.2000 tarihinden ödeme tarihine kadar yıllık % 60 yasal faiz YÜRÜTÜLMESİNE, (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy