(2709 S. K. m. 125)
Davacı vekilleri, 06.04.2001 tarihinde kayda geçen dava dilekçesinde özetle; davacının Uzman Jandarma Okulunu bitirip kura çekim günü olan 28.07.2000 tarihinde kura' dan birkaç saat önce güvenlik soruşturmasının olumsuz çıktığından bahisle okulla ilişiğinin kesildiğini, işlemin iptali için açılan davanın iptalle sonuçlandığını ve okuluna iade edildiğini, hukuka aykırı işlem nedeniyle emsallerinden bir yıl kadar geri kalıp aylık, T.C. Emekli Sandığı kesenekleri vs. özlük hakları ve nasip yönünden zarara uğradığını, haksız işlem nedeniyle müvekkilinin normal olarak uzman erbaş nasbedilmesi gereken tarihten atamasının yapılıp göreve başlayacağı tarihe kadar statü dışında geçen süreye ait mahrum kaldığı maaş ve sair özlük haklarının her ay için ayrı işleyecek yasal faizleri ile birlikte ödenmemesi, T.C.Emekli Sandığı, OY AK ve benzeri kurum keseneklerinin ilgili kurumlara gönderilmemesi işlemlerinin iptaline ve 150.000.000 TL. manevi tazminatın okuldan çıkarılma tarihinden ödeme tarihine kadar işleyecek yasal faizleri ile birlikte ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmişlerdir.
Dava dosyası, AYİM. Birinci Dairesinin 12 Haziran 2001 tarih ve 2001/694 - 773 esas ve karar sayılı kararı ile davaya bakma görevinin Dairemize ait olduğu belirtilerek tevdi kararı verilerek Dairemize intikal etmiştir.
Dava dosyasındaki bilgi ve belgelerin incelenmesinde; davacının 1999 - 2000 Eğitim - Öğretim yılında Jandarma Okullar Komutanlığına bağlı Beytepe Uzman Jandarma Okulunda öğrenci iken güvenlik soruşturmasının olumsuz sonuçlanması nedeniyle 28.07.2000 tarihinde okulla ilişiğinin kesildiği, işlemin iptali istemiyle açılan davanın Askeri Yüksek İdare Mahkemesi İkinci Dairesinin 17 Ocak 2001 gün ve 2000/735 Esas, 2001/46 karar sayılı ilamı ile işlemin iptaline karar verildiği, iptal kararı gereğince davacının, Uzman Jandarma Okuluna 10 Mart 2001 tarihinde yeniden alındığı, İçişleri Bakanlığı Jandarma Genel Komutanlığının 16 Mayıs 2000 tarihli onayı ile 04.08.2000 tarihinden geçerli olarak Uzman Jandarma Çavuşluğa nasbedildiği ve yükselmeye esas nasıp tarihinin emsallerinin nasıp tarihi olan 30 Ağustos 2000 tarihine götürüldüğü, Manisa - Gördes İlçe Jandarma Komutanlığı emrine atandırıldığı ve nasbedildikten sonra ilk maaşını 15.08.2001 tarihinde aldığı anlaşılmaktadır.
Davacının zararlarının karşılanması için 15.02.2001 tarihli müracaatına idare tarafından verilen 29 Mart 2001 tarihli cevabi yazıda, adli ve idari yargı organlarının kararı olmaksızın herhangi bir ödeme yapılmasının mümkün olmadığı belirtilerek istem reddedilmiştir.
T.C. Anayasasının 125 nci maddesine göre, idare kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararları ödemekle yükümlüdür. Bu suretle idarenin sorumluluğu Anayasa prensibi olarak kabul edilmiştir. Ancak idarenin sorumluluğunun hangi esaslara göre belirleneceği Anayasada belirtilmemiş, bu meselenin halli doktrin ve yargı kararlarına bırakılmıştır. Bugün idarenin sorumluluğu hizmet kusuru ve kusursuz sorumluluk ilkelerine dayandırılmaktadır. İster hizmet kusuru ister sorumluluk ilkelerine dayandırılsın genel olarak idarenin tazmin borcunun doğabilmesi için bir zararın mevcudiyeti, zarara yol açan eylemin idareye yüklenebilir nitelikte bulunması, zarar ile eylem arasında illiyet bağının bulunması zorunludur.
Davacının, hukuka aykırılığı Dairemiz kararıyla saptanan bir idari tasarrufla Uzman Jandarma Okulundan çıkarıldığı ve emsallerinden yaklaşık bir sene sonra göreve başladığı maddi bir vakıadır. İdare ajanlarının hukuka aykırı güvenlik soruşturması sonucu esas alarak tesis ettikleri okuldan çıkarılma işlemi, idarenin hizmet kusurunu ortaya koymaktadır. Davacının, hukuka aykırı olarak hakkında tesis edilen okuldan çıkarılma işlemi nedeniyle emsalleri arkadaşlarından daha sonra astsubay nasbedilmek ve göreve başlamak suretiyle statü dışında kalmak suretiyle uğradığı maddi zararlarının ve bu arada duyduğu manevi acı nedeniyle maruz kaldığı manevi zararın davalı idarece hizmet kusuru esaslarına göre giderilmesinin gerekeceği sonucuna ulaşılmıştır.
Davacının maddi zararı, emsallerinin Uzman Jandarma Çavuşluğa nasbedildiği 30.08.2000 tarihinden davacının ilk aylığını aldığı 15.08.2001 tarihleri arasında alması gereken brüt aylıklarının toplamından ibarettir. Ancak Davacı vekilleri, Emekli Sandığı ve OY AK Keseneklerinin ilgili kuruma gönderilmemesi işlemi ile statü dışında geçen süreye ait mahrum kaldığı maaş ve sair özlük haklarının her ay için ayrı işleyecek yasal faizleriyle birlikte ödenmemesi işlemlerinin iptalini dava ettiklerinden, statü dışında geçirdiği sürelere ait emekli keseneği, OYAK aidatı, gelir ve damga vergisi hariç emsallerine ödenen net aylıklarının her ay itibariyle hesap edilerek ödeme tarihine kadar ayrı ayrı yıllık %60 (YÜZDE ALTMIŞ YASAL FAİZİYLE birlikte ödenmemesi, ayrıca statü dışında geçirdiği sürelere ait her ay maaşlarından kesilen Emekli keseneği ile OYAK aidatlarının ilgili kurumlara gönderilmemesi işlemlerinin iptaline karar verilmiş, emekli kesenekleri ile OYAK aidatlarının ilgili kurumlara yasal faiziyle ödenmesi talep edilmediğinden bu hususta faize hükmedilmemiştir. (Emekli Sandığı keseneği ile OYAK Aidatlarının da yasal faiziyle birlikte ilgili kurumlara gönderilmesinin gerektiği yönünde Bşk. Hak. Kd. Alb. Dr.Sezai AYDINALP ile Kur. Alb. İstemihan KARCI çoğunluk görüşüne katılmamışlardır.)
Ayrıca davacıya okuldan çıkarılma işlemi nedeniyle duyduğu acı ve üzüntüye karşılık olmak üzere okuldan çıkarılma tarihi olan 20.07.2000 tarihinden ödeme tarihine kadar yıllık %60 (yüzde altmış) yasal faiziyle birlikte takdiren ve istemi gibi 150.000.000 TL. manevi tazminat verilmesi kararlaştırılmıştır. (Üye Hak. Kd.Alb. M.Hayri ÖZTAN Manevi tazminata faiz başlangıcının karar tarihinden itibaren başlatılmasının gerektiğini belirterek çoğunluk görüşüne katılmamıştır.) Açıklanan nedenlerle;
Davacının güvenlik soruşturmasının olumsuz sonuçlanması nedeniyle Uzman Jandarma Okulundan çıkarılarak işlemin iptali üzerine yeniden okula kabul edildiği, nasbinin emsallerinin nasıp tarihi olan 30.08.2000 tarihine götürülüp ilk maaşını 15.08.2001 tarihinde aldığı dikkate alınarak statü dışında geçirdiği 30.08.2000 - 15.08.2001 tarihleri arasında emekli keseneği, OYAK aidatı, gelir ve damga vergisi hariç emsallerine ödenen net aylıklarının her ay itibariyle hesap edilerek ödeme tarihine kadar ayrı ayrı yıllık %60 (yüzde altmış) Yasal faizleriyle birlikte ödenmemesi işleminin iptaline OYBİRLİĞİ İLE,
Davacının statü dışında geçirdiği 30.08.2000 - 15.08.2001 tarihleri arasında emsalleri için her ay tahakkuk ettirilen Emekli Sandığı Keseneği ile OYAK Aidatlarının ilgili kurumlara gönderilmemesi işleminin İPTALİNE, (Bşk.Hak. Kd.Alb. Dr.Sezai AYDINALP ile Kur.Alb. İstemihan KARCI' nın yasal faiziyle birlikte gönderilmesi gerekeceği yönünde karşı oyları üzerine) OYÇOKLUĞUYLA,
Davacıya takdiren ve istemi gibi 150.000.000 TL. (yüzellimilyon TL.) MANEVİ tazminat verilmesine, Hükmedilen manevi tazminat miktarlarına okuldan çıkarılma tarihi olan 20.07.2000 tarihinden ödeme tarihine kadar yıllık %60 (yüzde altmış) yasal faiz yürütülmesine, Faiz başlangıcı yönünden Üye Hak. Kd.Alb. M.Hayri ÖZTAN'ın karşı oyu üzerine OYÇOKLUĞU, diğer hususlarda OYBİRLİĞİ ile 1602 Sayılı Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Kanununun 71 nci maddesi gereğince yargılama giderlerinin davalı idare üzerinde bırakılmasına, 492 Sayılı Harçlar Kanununun 13/j maddesi gereğince harçtan muaf tutulan idare aleyhine harca hükmedilmesine YER OLMADIĞINA,
Davacı tarafından peşin yatırılan 11.600.000 TL. (on bir milyon altı yüz bin TL.) harcın istemi halinde Davacıya İADESİNE,
Davacı tarafından peşin yatırılan ve sarfedilen 11.750.000 TL. (on bir milyon yedi yüz elli bin TL.) posta ücretinin davalı idareden alınarak davacıya VERİLMESİNE,
Dava duruşmalı görüldüğünden davanın açıldığı tarih itibariyle yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifeleri gereğince maktu ve nisbi olarak hesabedilen 217.500.000 TL. (iki yüz on yedi milyon beş yüz bin TL.) Avukatlık ücretinin davalı idareden alınarak DAVACIYA VERİLMESİNE,
KARŞI OY GEREKÇEM
Davacının statüsü dışında geçirdiği süre için T.C. Emekli Sandığı keseneği ve OYAK aidatlarının adı geçen Kurum'lara gönderilmesi karara bağlanmış ise de, bu kesenek ve aidat'ların yasal faiziyle birlikte gönderilmemesi halinde ilgili Kurumlar nezdinde, emsallerine göre hak kaybına uğraması sonucunun doğacağından, keza davacı vekilinin dava dilekçesinde VE bağlacını kullanarak yasal faize hükmedilmesini istediğinden;
Çoğunluğun aksi yoruma dayalı görüşüne katılmadım.
KARŞI OY GEREKÇEM
Davacı manevi tazminata olay tarihinden itibaren yasal faiz yürütülmesini talep etmişler ise de; takdir olunan manevi tazminat miktarı paranın karar tarihindeki alım gücü, olay tarihinden karar tarihine kadar geçen süredeki değişen sosyal ve ekonomik koşullar nazara alınarak davacının olay tarihindeki manevi zararlarının tamamını kapsayacak şekilde tespit ve takdir edildiğinden, manevi tazminata olay tarihinden itibaren yasal faiz yürütülmesi isteminin reddine karar verilmesi, ancak karar tarihinden ödeme tarihine kadar yasal faiz yürütülmesi gerektiği görüşünde bulunduğumdan çoğunluğun aksi yöndeki kararına katılmıyorum.
KARŞI OY GEREKÇEM
Davacının statü dışında geçirdiği 30.08.2000 - 15.08.2001 tarihleri arasında emsalleri için her ay tahakkuk ettirilen Emekli Sandığı keseneği ile OYAK aidatlarının yasal faiz eklenmiş olarak ilgili kurumlara gönderilmesi gerektiği görüşünde bulunduğumdan çoğunluğun aksi yöndeki kararına katılmıyorum. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy