(1111 S. K. Ek m. 1) (Dövizle Askerlik Hizmetinin Uygulanması Esasları Hakkındaki Yönetmelik m. 5, 26)
Davacı vekilinin 30 Temmuz 2001 tarihinde kayda geçen dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin 1977 yılından bu yana Federal Almanyada işçi olarak çalıştığını, dövizle askerlik hizmetinden istifade etmek için 12 Eylül 1991 tarihinde T.C.Hamburg Başkonsolosluğuna müracaat ettiğini, müracaatının kabul edildiğini ve ilk taksit olan 3334 DMi 11 Eylül 1991 tarihinde ilgili banka şubesine yatırdığını, askerlik hizmetini 15 Mart 1992 ile 15 Mayıs 1992 tarihleri arasında Burdur 58 nci Top. Er Eğt. Tuğ. K.lığında tamamladığını, ikinci taksiti olan 500 DMi ilgili banka şubesine yatırdığını, kalan 6166 DMi 15 Ağustos 2000 tarihine kadar yatırması gerekirken, o tarihlerde sadece işsizlik sigortasından aldığı cuzi miktar parayla ailesinin geçimini temin ettiğinden ve işsiz olduğundan Federal Almanyadaki bankalardan kredi alamayacağından son taksidi yatıramadığını, daha sonra bir ise girip 6 ay çalıştıktan sonra Federal Almanya Bankalarından kredi alıp 6166 DMlik borcunu 2 Ekim 2000 tarihinde ilgili banka şubesine yatırdığını, müvekkilinin 1977 yılından beri Federal Almanyada oturma izni olduğunu, uzun yıllardan beri Almanya ekonomisini etkilemekte olan ekonomik kriz nedeniyle işsiz kalan müvekkilinin son taksidini yatıramadığını, kendisinin 1961 doğumlu olduğunu, bu yasta askerlik hizmetini tamamlamasının fizik olarak mümkün olmadığını, zar zor bulabildiği isinden de olacağını, dövizle askerlik hizmeti kapsamından çıkartılmasının sebep ve maksat itibariyle hukuka aykırı olduğunu, öncelikle yürütmenin durdurulmasını ve dövizle askerlik hizmeti kapsamından çıkarılma işleminin iptalini talep ve dava etmiştir. Davacının yürütmenin durdurulması talebi AYİM 2 nci Dairesinin 24 Ekim 2001 tarih ve GENSEK NO: 2001/1381, ESAS NO: 2001/733 sayılı kararı ile reddedilmiştir.
Dava dosyasında mevcut bilgi ve belgelerin incelenmesi neticesinde; 18 Temmuz 1961 doğumlu olan davacının 1977 yılından bu yana Federal Almanyada işçi olarak çalıştığı ve dövizli askerlik müracaatının kabul edilerek ilk taksidi olan 3334 DMi 11 Eylül 1991 tarihinde ilgili banka şubesine yatırdığı, iki aylık temel askerlik eğitimini 15 Mart 1992 ile 15 Mayıs 1992 tarihleri arasında BURDUR 58 nci Top. Tuğ.Er Eğt.Tuğ.K.lığı emrinde tamamladığı, bilahare geçici terhis belgesini aldıktan sonra ikinci taksidi olan 500 DMi 16 Mart 1999 tarihinde ilgili banka şubesine yatırdığı, kalan 6166 DMi ise 38 yaşını doldurduğu tarihe ilave olarak verilen Ek süre olan 15 Ağustos 2000 tarihine kadar yatırması gerekirken yatırmadığı, ancak bu taksidini tüm süreleri geçirdikten sonra 2 Ekim 2000 tarihinde ilgili banka şubesine yatırdığı, fakat dövizli askerlik kapsamından çıkarıldığı anlaşılmaktadır.
1111 sayılı Askerlik Kanununun 3802 Sayılı Kanunla değişik EK-1 maddesi Oturma veya çalışma iznine sahip olarak isçi, işveren sıfatıyla veya bir meslek ya da sanatı icra ederek, en az üç yıl süre ile fiilen yabancı ülkelerde bulunan 1111 Sayılı Askerlik Kanunu ile 1076 sayılı Yedek Subaylar ve Yedek Askeri Memurlar Kanununa tabi yükümlüler, durumlarını ispata yarayan belgelerle birlikte bağlı bulundukları Türk Konsoloslukları aracılığıyla askerlik şubelerine başvurmaları halinde; 10.000 Alman Markı veya karşılığı kadar yönetmelikte belirtilecek yabancı ülke parasını, başvuru tarihinden itibaren 38 yaşını tamamladıkları yılın sonuna kadar ödemeleri ve bir aylık temel askerlik eğitimine tabi tutulmaları kaydıyla muvazzaf askerlik hizmetini yerine getirmiş sayılırlar... hükmünü amirdir.
Aynı maddenin 3 ncü fıkrasında dövizle askerlik hizmetinden yararlanmak üzere yaptıkları başvuruları kabul edilen yükümlülerin hangi hallerde dövizle askerlik hizmeti kapsamından çıkartılacakları düzenlenmiştir. Buna göre ... gereken şartları taşımadıkları anlaşılanlar, ödemeleri gereken yabancı ülke parasını yönetmelikte belirtilen sürelere uygun ödemeyenler, belirtilen yaş sınırı sonuna kadar temel askerlik eğitimini yapmayanlar, ücret veya maaşları yurt içinden transfer edilenler, yabancı ülkelerde resmi bir görevle bulunanlar, dövizle askerlik hizmetinden yararlanmak için gereken yükümlülüklerin devamı süresince toplam olarak her takvim yılının yarısından fazlasını yurt içinde geçirenler yurda kesin dönüş yapanlar, istekleriyle vazgeçenler, askerliğe elverişsiz oldukları tespit edilenler... dövizle askerlik hizmeti kapsamından çıkartılacaktır. Dövizle Askerlik Hizmetinin Uygulanması Esasları Hakkındaki Yönetmeliğin İKİNCİ BÖLÜM 5 nci maddesi, Dövizle askerlik hizmetinden yararlanmak isteyen yükümlülerde; a. Oturma veya çalışma iznine sahip olarak en az üç yıl süre ile yabancı ülkede isçi, işveren sıfatıyla veya herhangi bir meslek veya sanatı icra ederek veya bir hizmet akdine dayanarak yabancı bandıralı gemilerde en az üç yıl süre ile fiilen gemi adamı olarak bulunmak ve bu durumlarını, yükümlülüklerini tamamlayıncaya kadar kaybetmemiş olmak, b. Dövizle askerlik hizmeti dışında diğer askerlik hizmetlerinden biri ile yurt içinde silah altına alınmamış olmak, c.Dövizle askerlik hizmetinden yararlanmak için 38 yaşını tamamladıkları yılın Aralık ayının sonuna kadar TC. Konsolosluklarına başvurmak ve başvuru sırasında haklarında belirlenen dövizi Yönetmelikte gösterilen cins, miktar süre ve şartlara uygun olarak ödemek, d. Dövizle askerlik hizmeti yükümlülüğünün devamı süresinde kesin dönüş yapmamış olmak, e. Temel askerlik eğitimine en geç 38 yaşını tamamladıkları yılı takip eden yıl içinde başlamak ve bitirmek şartları aranır. hükmünü amir olmakla; dövizle askerlik hizmetinden yararlanmanın koşulları gösterilmiştir.
Yine aynı Yönetmeliğin 26 ncı maddesi, Aşağıda durumları belirtilen yükümlüler dövizle askerlik hizmeti kapsamından çıkarılırlar ve bunların askerlik hizmetleri, tabi olacakları diğer askerlik hizmetlerinden biri ile yaptırılır. a. Yükümlülük süresi içerisinde, dövizle askerlik hizmetinden yararlanma şartlarından herhangi birini yerine getirmeyenler, b. Bir aylık temel askerlik eğitimini yapmış ve ödeme yükümlülüğünü yerine getirmiş olsalar dahi; Kanunda ve bu Yönetmelikte belirtilen şartları taşımadıkları halde, dövizle askerlik hizmetinden yararlandıkları daha sonra anlaşılanlar, hükmü ile de dövizle askerlikten çıkarılmanın sınırları çizilmiştir.
Yukarıda açıklanan mevzuat hükümlerine göre davacının dövizli askerlik hizmetinden yararlanabilmesi için 10.000 Alman Markı veya karşılığı kadar yönetmelikte belirtilecek yabancı ülke parasını başvuru tarihinden itibaren 38 yaşını tamamladığı yılın sonuna kadar ödemesi gerekmektedir. Buna ilaveten davalı idare tarafından kendisine ek süre verilmesine rağmen bu süreyi de geçirdikten sonra ödeme yapan davacı hakkında tesis edilen dövizli askerlik hizmetinden çıkarılma işleminin hukuka uygun olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle;
Yasal dayanaktan yoksun DAVANIN REDDİNE,
KARŞI OY GEREKÇEM
Davalı idare dövizle askerlik hizmetinin ifasında, öngörülen paranın ödeme süresini emirlerle uzattığı, ek süreler tanıdığı bilinmekte olduğundan, davacı yönünden vaki sadece 1,5 (bir buçuk) aylık gecikmenin makul bir gecikme ve geçerli bir özür olduğunun kabulü gerekirken mazeretinin kabul edilmeyerek dövizle askerlik statüsünden çıkarılmasında kamu yararı olmadığı görüşünde olduğumdan karşı oy kullanmış bulunuyorum. 05.04.2002 (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy