(1111 S. K. m. 10) (3269 S. K. m. 10, 69, 211) (2709 S. K. m. 8, 11, 115, 124) (Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Yönetmeliği m. 325, 326)
Davacı vekili, 07 Mayıs 2002 tarihinde kayda geçen dava dilekçesinde özetle; davacının kronik şizofreni hastalığına maruz, bekar bir kız kardeşi bulunduğunu, kız kardeşine bakmakla mükellef olması nedeniyle kız kardeşine sağlık muayene fişi düzenlenmesi talebinde bulunduğunu, bu talebin davalı idarece reddedildiğini, 3629 sayılı Uzman Erbaş Kanununun 10 ncu maddesinin atfıyla 211 sayılı TSK. İç Hizmet Kanununun 69 ve TSK.İç Hizmet Yönetmeliğinin 325, 326 vd. maddeleri hilafına tesis edilen işlemin hukuka aykırı olduğunu belirterek, davacının kız kardeşi ........................ya sağlık muayene fişi verilmemesi işleminin iptali ile yürütmenin durdurulmasını talep ve dava etmiştir.
Davacının yürütmenin durdurulması istemi AYİM Nöbetçi Dairesinin 26 Temmuz 2002 gün ve E.2002/34 sayılı kararıyla reddedilmiştir.
Dava dosyasında mevcut bilgi ve belgelerin tetkikinden; Ankara Yenikent Havadan Atma Taşıma İkmal ve Depo Komutanlığı emrinde görevli davacının, 21 Şubat 2002 tarihli dilekçesi ile davalı idareye başvurarak, psikolojik rahatsızlığı bulunan kız kardeşine sağlık muayene fişi çıkarılmasını talep ettiği, davacının bu isteğinin Kara Kuvvetleri Komutanlığının 25 Mart 2002 gün ve LOJ:4101-53-02/SAG.D.(Rp.ve Sag.S.) sayılı yazısı ile reddi üzerine, davacı tarafından bu işlemin iptali istemiyle iş bu davanın açıldığı anlaşılmıştır.
3269 sayılı Uzman Erbaş Kanununun Tedavi başlıklı 10 ncu maddesinin birinci fıkrası; uzman erbaşlar ve bunların bakmakla yükümlü olduğu aile fertlerinin tüm sağlık işlemleri hakkında, 211 sayılı TSK. İç Hizmet Kanunu hükümlerinin uygulanacağını amirdir.
211 sayılı TSK. İç Hizmet Kanununun 69 ncu maddesinde, bu Kanununun tatbikatında aile tabiri içine girenler gösterilmiş olup; bu kişiler, es, usul, füru, erkek ve kız kardeşler, evlat edinen ve evlatlık ile üvey çocuklar seklinde sayıldıktan sonra, aynı maddede tek tek tanımları yapılmıştır.
Buna göre erkek ve kız kardeşten kaşıt, uzman erbaşın hayatta bulunduğu sürece yardım etmediği taktirde zarurete düşecek, çalışamaz durumda bulunan, infak ve iaşesinin üzerine vacip olduğu, sekli ve esasları Yönetmelikte tespit edilen kişidir. Bu yönetmelik ise TSK. İç Hizmet Yönetmeliğidir.
TSK. İç Hizmet Yönetmeliğinin 325 nci maddesinde, 211 sayılı TSK. İç Hizmet Kanununun 69 ncu maddesindeki erkek ve kız kardeş tanımı tekrarlandıktan sonra, 326 nci maddesinde, sağlık muayene fişlerine esas olacak beyannamelerin alınmasında, verilmesinde ve tanziminde gözetilecek hususlar tek tek sayılmıştır. İç Hizmet Yönetmeliğinin 326 ncı maddesinin 4 ncü bendinde, sağlık fişi çıkartmak için verilecek beyannameye, infak ve iaşeleri üzerine vacip personelin, erkek ve kız kardeşlerinin çalışamaz durumda olduğuna dair Sağlık Kurulu raporunu eklemeleri gerektiği belirtilmiştir.
Bu mevzuat hükümleri uyarınca, uzman erbaşların, hayatta bulundukları sürece yardım etmedikleri takdirde zarurete düşecek, çalışamaz durumda bulunan, infak ve iaşesinden sorumlu oldukları erkek ve kız kardeşlerine sağlık muayene fışı çıkartılabilecekleri açıktır.
TSK. Sağlık Muayene Fişlerine Sağlık Cüzdanları Yönergesinin (MY 33-13) birinci bölüm 4 ncü maddesinde, sağlık muayene fışı verilebilecek personel, verilebilme şartları ve beyannameye eklenecek belgeler düzenlenmiştir. Buna göre, sağlık muayene fişi, hizmette bulunan general, amiral, subay, astsubay, uzman jandarma, uzman erbaş, TSK. nde çalışan sivil memurların; es, kız ve erkek çocukları, ana, baba ve büyük ebeveynleri, erkek ve kız kardeşleri, evlat edinen ve evlatlarına çıkarılabilir.
Erkek veya kız kardeşe sağlık muayene fişi verilebilmesi için ise, bu kişilerin bekar olması, okula devam etmiyorsa 18 yaşını bitirmemiş olması, orta tahsilde ise 20 yasini, yüksek tahsilde ise 25 yaşını doldurmaması, ayrıca yaşı kaç olursa olsun usul için aranan üç şarta (1.Sağlık yardımı mahiyetinde sağlık muayene ve tedavi imkanı veren hiçbir kurum ve kuruluştan istifade etmemek, 2. Geçinmek için ve muayyen bir geliri olmamak olsa bile kendisine beyanname sahibi tarafından yardım edilmediği taktirde fakrü zarurete düşmek 3. İnfak iaşesinin beyanname sahibi aile reisine vacip olmak) ilaveten, resmi devlet hastanesinden alinmiş çalışamaz veya daimi tam malul olduğuna dair sıhhi kurul raporu bulunması ve beyannameye vukuatlı nüfus aile kayıt örneği ile öğrenci ise öğrenci belgesi ve sağlık raporunun eklenmesi şarttır.
Aynı Yönergenin İkinci bölüm 4 ncü maddesi ise, Bu Yönergenin birinci bölüm 3 ncü maddesindeki (tanımlamalar) tarifelere uymak, EK-1de belirtilen kayıt ve şartlara haiz olmak ve gerekli belgeleri sağlık muayene fişi almak için verilecek beyannameye (dul ve yetimler için bölgesinde ikamet ettikleri askerlik şubesine verilecek dilekçeye) eklemek şartıyla, yürürlükteki yasalar uyarınca salık muayene fişi almaya hakkı olan personel EK-H cetvele çıkarılmıştır hükmünü amirdir.
EK-H cetvelde ise, uzman erbaşların bakmakla yükümlü olduğu aile fertleri, es, çocuk, anne ve baba olarak işaretlenmiş, bu kişilere kız ve erkek kardeşler dahil edilmemiştir.
Görüldüğü üzere, 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanununun atıfta bulunduğu 211 sayılı TSK. İç Hizmet Kanunu ve bu Kanun uyarınca çıkarılan TSK. İç Hizmet Yönetmeliği hükümleri uyarınca, ilgili maddelerinde belirtilen şartları taşımak kaydıyla uzman erbaşların erkek ve kız kardeşlerine sağlık muayene fişi çıkarmalarını sınırlayan bir hüküm olmadığı halde, TSK. Sağlık Muayene Fişleri ve Sağlık Cüzdanları Yönergesinin (MY 33-13), İkinci Bölüm 4 ncü maddesi ile uzman erbaşların sağlık muayene fişi çıkarabilecekleri kişiler sınırlandırılmış, EK-H cetvelde bu kişiler arasında erkek ve kız kardeşler sayılmamıştır. Böylece, alt norm olan Yönerge ile üst norm olan Yönetmelik hükümlerine aykırı bir düzenleme getirilmiştir.
Pozitif hukuktaki Normlar hiyerarşisi olgusu, Anayasanın 8, 11, 115 ve 124 ncü maddilerinde düzenlenmiştir. Anayasanın 8 nci maddesinde, yürütme yetkisi ve görevinin Cumhurbaşkanı ve Bakanlar Kurulu tarafından, Anayasa ve kanunlara uygun olarak kullanılacağı ve yerine getirileceği belirtilmekte; Anayasanın 11 nci maddesinde, Anayasa hükümlerinin yasama, yürütme ve yargı organlarını, idare makamlarını ve diğer kuruluş ve kişileri bağlayan temel hukuk kurulları olduğu ifade edilmekte; Anayasanın 115 nci maddesinde, Tüzüklerin Kanuna aykırı olamayacağı, Anayasanın 124 ncü maddesinde de, Başbakanlık, Bakanlıklar ve kamu tüzel kişilerinin, kendi görev alanlarını ilgilendiren Kanunların ve tüzüklerin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, Yönetmelikler çıkarabilecekleri hüküm altına alınmıştır.
Pozitif düzenlemelerle de hukuki gerçeklik kazanmış Normlar hiyerarşisi ilkesi uyarınca, hukuk kuralları kademelenmesinin, yukarıdan aşağı doğru Anayasa, Kanun, Kanun Hükmünde Kararname, Tüzük, Yönetmelik ve Yönerge, Tebliği gibi diğer alt düzenleyici işlemler şeklinde sıralandığı bilinen bir olgudur. Buna göre, alt kademede yer alan bir normun üst kademedeki norma aykırı olması ya da ona aykırı veya onun kapsamını aşan düzenlemeler içermesi mümkün değildir. Bu ilkenin doğal sonucu olarak, normlar hiyerarşisinde üst kademede yer alan yasal kurallara aykırı bir düzenleyici tasarrufun idare tarafından yürürlüğe konulması hukuka aykırı düşecektir.
Davacı, TSK. İç Hizmet Yönetmeliğinin 326 ncı maddesi uyarınca, kız kardeşine yardım etmediği takdirde kardeşinin zarurete düşeceğini, infak ve iaşesinin üzerine vacip olduğunu beyan ederek sağlık işleri bildirim çizelgesini (beyanname) doldurmuş, bu beyannamesine, kız kardeşinin çalışamaz durumda olduğuna dair Antalya Devlet Hastanesi Sağlık Kurulunun 27 Nisan 2001 gün ve 5316 sayılı raporunu da eklenmiş, dolayısıyla mevzuat hükümleri çerçevesinde kendisinden istenen tüm yasal yükümlülükleri yerine getirmiştir.
3269 sayılı Uzman Erbaş Kanununun 10 ncu maddesinin atıfta bulunduğu, 211 sayılı TSK. İç Hizmet Kanununun 69 ve bu Kanun uyarınca çıkarılan TSK. İç Hizmet Yönetmeliğinin 326 ncı maddeleri birlikte değerlendirildiğinde; bu maddelerde belirtilen yükümlülükleri yerine getirerek kız kardeşi için sağlık muayene fişi çıkartmak isteyen davacı uzman çavuşun bu isteminin TSK. Sağlık Muayene Fişleri ve Sağlık Cüzdanları Yönergesinin İkinci bölüm 4 ncü maddesindeki hüküm gerekçe gösterilerek reddi yönünde tesis edilen işlemin, hukuka ve normlar hiyerarşisi ilkesine aykırı olduğu, mevcut Yönerge hükmünün üst normlar olan Yönetmelik ve Kanun hükümlerine aykırı olamayacağı sonucuna ulaşılmıştır.
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacı Lv.Kad.Uzm.Çvs. ........................nin kız kardeşi ........................ için talep ettiği sağlık muayene fişinin verilmemesi İŞLEMİNİN İPTALİNE,
17 EYLÜL 2003 tarihinde OYÇOKLUĞU ile karar verildi.
KARŞI OY GEREKÇEMİZ
Türk Silahlı Kuvvetlerinde görevli personelin kimler olduğu, 04.01.1961 tarihli ve 211 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanununun 3 ncü maddesinde gösterilmiş bulunmaktadır. Anılan maddenin 2 nci fıkrasına göre; Askerlik Kanununa göre mükellef bulundukları hizmetleri ifadan sonra hususi Kanunlara tevfikan muayyen bir hizmet taahhüdü suretiyle Silahlı Kuvvetlerde vazife gören uzman veya uzatmalı çavuş ve onbaşılar da erbaş sayılır.
3269 sayılı Uzman Erbaş Kanununun 2 nci maddesinde, uzman erbaşların Türk Silahlı Kuvvetlerinin erbaş kadrolarında istihdam edilen kişiler olduğu vurgulanmıştır. Yine aynı Kanunun 6 nci maddesinde, uzman erbaşların onbaşı ve çavuş rütbesini taşıyan asker kişiler oldukları belirlendiği gibi, astlık üstlük münasebetleri, disiplin ve cezai müeyyideler ile yargılama usulü bakımından er ve erbaşların tabi oldukları hükümlere tabi oldukları açıklanmıştır. Ayrıca 7 nci maddesiyle de, uzman erbaşların istihdam edildikleri kadro görevleri ile beraber Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kuvvetleri İç Hizmet Kanununda erbaşlar için belirtilen görevleri de yapacakları hüküm altına alınmıştır. Anılan Kanununun 8 nci maddesinde ise, uzman erbaşların giyecek, bakım ve barınmaları er ve erbaşlar gibi Devlet tarafından sağlanacağı öngörülmüştür.
Yukarıda yer alan hükümler bir arada incelendiğinde görüleceği üzere uzman erbaşlar; istihdam edildikleri kadro görevleri ile birlikte TSK. İç Hizmet Kanununun erbaşlar ile belirtilen görevleri de yapan, astlık üstlük münasebetleri, disiplin ve cezai müeyyideler ile yargılama usulü bakımından er ve erbaşların tabi oldukları hükümlere tabi olan, giyecek, bakım ve barınmalarının er ve erbaşlar gibi Devlet tarafından sağlandığı, 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanununa tabi, bu Kanunda açıkça düzenlenmeyen hususlarda haklarında, TSK.lebi İç Hizmet Kanunu, Askeri Ceza Kanunu, Disiplin Mahkemeleri Kanunu vb. diğer mevzuat hükümlerinin uygulandığı, her seferinde 2 yıl süreli sözleşmeyle ve maaşlı istihdam edilen uzman onbaşı ve uzman çavuş rütbelerini haiz asker kişiler oldukları açıktır.
İdare hukuku statü hukukudur. Uzman Erbaş ve Çavuşlar 3269 sayılı Kanuna tabi olup, hizmet süreleri, hizmet şartları, terfileri, tedavileri, özlük hakları anılan Kanun ile düzenlenmiştir.
3269 sayılı Kanununun Tedavi başlıklı 10 ncu maddesinde uzman erbaşların ve bunların bakmakla yükümlü olduğu aile fertlerinin tüm sağlık işlemleri hakkında, 211 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanunu hükümlerinin uygulanacağını amirdir.
211 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanunu incelendiğinde bizzat uzman erbaş ve bakmakla yükümlü bulundukları aile fertlerinin tedavisi ile ilgili hükümler bulunmadığı görülecektir.
211 sayılı TSK. İç Hizmet Kanununun 69 ncu maddesi ve İç Hizmet Yönetmeliğinin 325, 326 ve 327 nci maddeleri subay, askeri memur ve astsubayların yararlanabilecekleri sağlık hizmetlerini öngörmektedir. Bahse konu Kanun ve yönetmelik maddelerinde uzman erbaş ve ailelerinin sağlık hizmetleri ile ilgili bir hüküm bulunmamaktadır.
Davacının kronik şizofreni hastalığı olan bekar kız kardeşi için sağlık muayene fişi talebi incelendiğinde; 211 sayılı İç Hizmet Kanunu ve İç Hizmet Yönetmeliğinin ilgili maddelerine atıfta bulunarak sağlık muayene fişi verilmesi işlemi tamamen hukuka aykırıdır.
Uzman erbaşların statüleri icabı Subay ve Astsubaydan farklı düzenlemelere tabi tutulmasında kanuna ve hukuka aykırılık bulunmadığı değerlendirilerek, yukarıda açıklanan sebeplerle davacı Lv.Kad.Uzm.Çvs. ........................nin kız kardeşi için talep ettiği sağlık muayene fişinin verileceğine ilişkin mevzuatta açık bir düzenleme bulunmaması nedeniyle verilmesi yönündeki işleminin iptaline katılamadık. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy