(2709 S. K. m. 125)
Davacı vekili 20 Mart 2002 tarihinde Kilis Asliye Hukuk Mahkemesine verdiği ve 26 Mart 2002 tarihinde AYİMde kayda geçen dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin 26.11.1991 tarihinde As. Şubesinden sevki ile askerlik hizmetine başladığı ve normal sürede terhis edildiği daha sonra Gürpınar İlçe J.K.lığının bir hatası üzerine 25.08.1992-22.09.1992 tarihleri arasında izinli iken dönmediğinden bahisle firarının verildiği, Mart 2001 tarihinde yakalandığı 1 hafta nezarette kaldığı, 19.03.2001 tarihinde Gürpınara götürülerek 14.07.2001 tarihinde terhis edildiği böylece fazladan 4 ay askerlik hizmeti yaptırıldığı, ev, iş ve çocuklarından haksız şekilde geri bırakıldığı belirtilerek toplam 10 Milyar lira maddi, 10 milyar lira manevi olmak üzere 20 Milyar lira tazminatın yasal faizleriyle ödetilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Dosyadaki bilgi ve belgelerin incelenmesinden davacının; Jandarma sınıfı ile 26 Kasım 1991 tarihinde 125 nci J.Er.Eğt.A.K.lığına (Devrek) sevk edilerek 29 Kasım 1991 tarihinde katıldığı, Komutanlıkça 15.02.1992 tarihinde on gün izine gönderildiği, temel eğitimini müteakip, Gürpınar J.K.lığına (Van) tertip edildiği ve 26 Şubat 1992 tarihinde yeni birliğine katıldığı, annesi, rahatsızlığı nedeniyle davacı oğlunun izine gönderilmesini 10 Temmuz 1992 tarihli dilekçe ile askerlik şubesinden talep ettiği ve bu talebi askerlik şubesince 10 Ağustos 1992 tarihinde 1971/2166 sayılı telgraf ile Gürpınar İlçe J.K.lığına bildirildiği, Gürpınar İlçe J.K.lığının 24 Ekim 1992 gün ve PER.:1115-4085-92/6096 sayılı yazısı ile yükümlünün 25 Ağustos 1992 tarihinde izine ayrıldığı 22 Eylül 1992 tarihinde katılması gerektiği halde katılmadığı, yükümlünün 23 Eylül 1992 tarihinde rahatsızlığı nedeniyle rapor aldığını birliğine telgrafla bildirdiği ancak, raporun birliğine gelmediği bu nedenle, izin tecavüzü durumunda bulunan yükümlünün yakalanarak teslim edilmesi askerlik şubesinden istendiği anlaşılmaktadır.
Davalı Milli Savunma Bakanlığının usulle ilgili itirazı incelendiğinde; Davacının, idarenin ve işlemleri neticesinde mağdur olduğu zararın bir idari eylemden kaynaklanmadığından 1602 sayılı Kanunun 45/C maddesi gereğince davacının tazminat talebi ile idareye müracaatına gerek olmadığı, keza davacının zarar görmesinde Milli Savunma Bakanlığı ile birlikte İçişleri Bakanlığının da işlem tesis etmesi nedeniyle husumet yönünden de itirazlarının yerinde olmadığı anlaşıldığından her iki itirazına da itibar olunmamıştır.
Anayasanın 125 nci maddesine göre idare kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararları ödemekle yükümlüdür. Bu suretle idarenin sorumluluğu Anayasa prensibi olarak kabul edilmiştir. Ancak, Anayasada idarenin sorumluluğunun hangi esaslara göre belirleneceği belirtilmemiş, bu meselenin halli doktrin ve yargı kararlarına bırakılmıştır. Bugün idarenin sorumluluğu hizmet kusuru ve kusursuz sorumluluk ilkelerine dayandırılsın genel olarak idarenin tazmin borcunun doğabilmesi için bir zararın mevcudiyeti, zarara yol açan eylemin idareye yüklenebilir nitelikte bulunması zarar ile eylem arasında illiyet bağının bulunması zorunludur.
Sonuç itibariyle davacının, Gürpınar İlçe J.K.lığınca hakkında terhis belgesi düzenlenmek suretiyle 29 Haziran 2001 tarihinde terhis edildiği halde hakkındaki izin tecavüzü suçlaması nedeniyle yapılan aramalar neticesinde ele geçirilmesiyle tekrar asker edildiği ve yaklaşık 4 ay daha askerlik yaptırıldığı şeklinde ileri sürdüğü iddiaların tetkikinden de davacının izin tecavüzü suçunu gerçekleştirdiği dönemde askerlik hizmetini ifa ettiğine yönelik Aralık 1992- Ocak 1993 tarihlerinde birliğinden maaş aldığının belirlenmesi, görevini ifa ettiği Zernek J. Krh. K.lığında çektirdiği fotoğrafın arkasında Ocak 1993 tarihinin bulunması, gibi delillerin yanı sıra 25.08.1992 tarihinde 28 gün kanuni izne gönderilmiş olması üzerine davacının, 21.09.1992 tarihinde İstanbul Cerrahpaşa Tıp Fakültesine başvurarak hastalığını beyan ederek 22.09.1992 gün 899 sayılı raporla 21.09.1992 tarihinden itibaren 21 gün süre ile istirahat aldığı ve bu hususu davacının askerlik şubesi olan Kilis Askerlik Şubesine bildirilmesi gibi saptanan deliller ışığında, davacının askerlik safahatı sorulduğunda tüm arşiv belgelerinin sele kapılarak elden çıktığının bildirilmesi ve son olarak da izin tecavüzü suçundan aranmakta iken Zernek Jandarma Bl.K.lığı Gürpınar adresinde askerlik yaptığına dair 26.12.1992 tarihli Fatih Merkez Karakolunun resmi yazısı da dikkate alındığında; izin tecavüzü suçunu gerçekleştirdiğine dair yeterli bilgi ve belgenin bulunmadığı anlaşılmış bulunmaktadır.
Davacının maddi zararı 19.3.2001 - 14.7.2001 tarihleri arasında fazladan askerlik yaptığı dönemde, sigortalı isçi olarak alması gereken aylıklarının toplamından ibarettir. Davacının SSK.Prim bordrolarına Mahkememizce resen seçilen bilirkişinin 5.5.2003 tarihli raporuna göre ne kadar aylık aldığının tespit edilip bu döneme ait alması gereken aylık tutarının 791.753.130.TL. olduğu bildirilmiştir. Taraflara tebliğ edilen ve itiraz edilmeyen bilirkişi raporu Mahkememizce kabul edilen kıstaslara ve ilmi verilere uygun bulunduğundan bilirkişi raporu doğrultusunda tatbikat yapılmıştır.
Davacının fazladan yaptığı askerlik nedeniyle, duyduğu ve ömür boyu duyacağı acı ve ızdırabını kısmen de olsa karşılayabilme amacıyla fazladan yaptığı askerlik süresi ve tarihi, davacının sosyal durumu paranın alım gücü ve işleyecek yasal faizi dikkate alınarak uygun miktarda manevi tazminat verilmesi kabul edilmiştir.
Açıklanan nedenlerle;
1. Bilirkişi raporu uyarınca davacı ........................a 792.000.000TL. (YEDİYÜZ DOKSANİKİMİLYON TL.) maddi tazminat VERİLMESİNE, fazlaya ait isteminin REDDİNE,
2. Takdiren davacı ...........................a 500.000.000 TL. (BEŞYÜZMİLYON TL.) manevi tazminat VERİLMESİNE, fazlaya ait isteminin REDDİNE,
3. Hükmedilen maddi tazminata davacının istemi gibi dava tarihi olan 20.03.2002 tarihinden 31.12.2002 tarihine kadar yıllık %60 (YÜZDE ALTMIŞ), 01.01.2003 tarihinden 31.03.2003 tarihine kadar yıllık %55 (YÜZDE ELLİ BEŞ), 01.04.2003 tarihinden ödeme tarihinden ödeme tarihine kadar yıllık %30 (YÜZDE OTUZ) yasal faiz YÜRÜTÜLMESİNE,
4. Hükmedilen manevi tazminat miktarına dava tarihi olan 20.03.2002 tarihinden 31.12.2002 tarihine kadar yıllık % 60 (YÜZDE ALTMIŞ), 1.1.2003 tarihinden 31.3.2003 tarihine kadar yıllık % 55 (YÜZDE ELLİ BEŞ), 01.04.2003 tarihinden ödeme tarihine kadar yıllık % 30 (YÜZDE OTUZ) yasal faiz YÜRÜTÜLMESİNE, ............................
7. Davacı tarafından peşin yatırılan ve sarf edilen 60.000.000.TL. (ALTMIŞMİLYON TL.) bilirkişi ücretinin davadaki haklılık oranına göre 55.248.000 TL. (ELLİBEŞMİLYONİKİYÜZKIRKSEKİZ MİLYON TL.) davacı üzerinde BIRAKILMASINA, 4.752.000 TL. (DÖRTMİLYONYEDİYÜZELLİ İKİBİN TL.) .nin davalı idarelerden alınarak davacıya VERİLMESİNE,
8. Hükmedilen maddi ve manevi tazminat miktarları üzerinden hüküm tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifeleri gereğince nisbi olarak hesap edilen 129.200.000 TL.(YÜZYİRMİDOKUZMİLYONİKİYÜZBİN TL.) avukatlık ücretinin davalı idarelerden alınarak davacıya VERİLMESİNE,
9. Davacı tarafından peşin yatırılan ve sarf edilen 36.250.000.TL. (OTUZALTIMİLYON İKİYÜZELLİBİN TL.) posta pulu giderinin davalı idarelerden alınarak davacıya VERİLMESİNE. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy