(2709 S. K. m. 72) (1111 S. K. m. 77, 78) (211 S. K. m. 58) (Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Yönetmeliği m. 272)
Davacı 10 Haziran 2002 tarihinde kayda geçen dava dilekçesinde özetle; 04.03.1992 tarihinde şubesinden Manisadaki eğitim birliğine sevk edildiğini, Sarıkamış, 28.P.A.K.lığında askerlik hizmetini yaparken 19.03.1993 tarihinde 10 gün süre ile izne ayrıldığını, izinde iken rahatsızlanıp 3 kez 20 günlük istirahat raporu aldığını, bunları şubesine teslim ettiği gibi birliğine de gönderdiğini, terhis belgesinin verilmemesi üzerine başvurduğu askerlik şubesinin askerlik hizmetinde eksiklik tespit ettiğini ve yeniden askere sevk edileceğini bildirmesi üzerine eksik kalan askerlik hizmetini tamamlamak üzere yeniden askere sevk işleminin iptalini talep ve dava etmiştir.
Davacının yürütmenin durdurulması istemi AYİM İkinci Dairesinin 09.08.2002 gün ve Gensek No:2002/1455 Esas No: 2002/130 sayılı kararı ile kabul edilmiştir.
Dava dosyasındaki bilgi ve belgeler ile askerlik dosyasının incelenmesinden; davacının 04 Mart 1992 tarihinde P.Er olarak şubesinden sevk edildiği, 08 Mart 1992 tarihinde temel eğitim merkezi olan 1 nci P.Er Eğt. Top. Av. Eğt. Tb. K.lığına (MANİSA) katıldığı, acemi eğitimini müteakip tertip edildiği 28 nci V.A. 3 ncü P.Tb. 7 nci P.Bl. K. lığına/ SARIKAMIŞ 27 Mayıs 1992 tarihinde katılış yaptığı, 18 Aralık 1992 tarihinde 20 gün izin kullandığı, 19 Mart 1993 tarihinde gönderildiği 10 günlük izninin son gününde Elazığ Mrk. K. lığının 29 Mart 1993 gün ve MRK: 9036-427-93/603 sayılı yazısı ile muayene ve tedavi için Elazığ Asker Hastanesi Baştabipliğine sevk edildiği, rahatsızlığından dolayı bu Hastanenin 29 Mart 1993 gün ve 3109 sayılı tek tabip imzalı raporuyla 20 gün istirahat verildiği, istirahatı sonucu Elazığ Mrk. K. lığının 16 Nisan 1993 gün ve MRK:4036-514-93 sayılı yazısı ile tekrar muayene ve tedavi için sevk edildiği, Elazığ Asker Hastanesi Baştabipliğince 17 Nisan 1993 tarihinde ikinci kez tek tabip imzasıyla 20 gün, Elazığ Merkez Komutanlığının tekrar sevki üzerine 17.05.1993 tarihinde ayni hastaneden üçüncü kez tek tabip imzasıyla 20 gün istirahat verildiği, 15 aylık askerlik hizmetine tabi bulunan davacının bir ay on altı gün noksan askerlik yaptığının belirlendiği, bu yüzden terhis belgesi düzenlenmediği, davacının askerlik süresinin eksik olduğu belirtilerek Antalya As. Şb. Bşk. lığınca 28 Mayıs 2002 tarihinde, yeniden askere sevk edileceğinin tebliğ edildiği, anlaşılmıştır.
Davacının askerlik hizmetini yapmakta iken Birliğince izne gönderilen davacının, izni esnasında ardarda üç kez tek tabip imzasıyla almış olduğu toplam 60 günlük istirahat raporlarında usulsüzlük olması nedeniyle bu raporlardan ilk 20 günlük raporun askerlik hizmetinden sayılarak, diğer 17 Nisan 1993 ve 17.05.1993 tarihli tek tabip tarafından verilen 20 günlük istirahat raporlarının askerlik hizmetinden sayılmayarak 1 ay 16 gün eksik kalan askerlik hizmetinin tamamlanması için yeniden askere sevk işleminin iptali istemiyle açıldığı anlaşılmaktadır.
1982 Anayasasının 72 nci maddesinde, vatan hizmetinin her Türkün hakkı ve ödevi olduğu, hizmetin Silahlı Kuvvetlerde ya da kamu kesiminde ne şekilde yerine getirileceğinin veya getirilmiş sayılacağının kanunla düzenlenecegi belirtilmiştir. Askerlik hizmetinin yerine getiriliş usul ve esasları, 1111 sayılı Askerlik Kanunu ile 1076 sayılı Yedek subay ve Yedek Askeri Memurlar Kanununda düzenlenmiştir.
1111 sayılı Askerlik Kanununun 77 nci maddesinde; erbaş ve erlerin izin sürelerinin muvazzaflık hizmetinin her ayı için iki gün olarak hesap edileceği ve bu izin süresinin muvazzaflık hizmetinden sayılacağı, bir yıl içerisinde verilen izin sürelerinin toplamının otuz günü geçemeyeceği, aynı Kanunun 78 nci maddesinde; muvazzaflardan tebdilhavaya gidenlerin tebdilhava müddetlerinin üç aylık kısminin askerlik hizmetinden sayılacağı, üç ay dışında kalan sürenin askerlik hizmetinden sayılmayacağı hükme bağlanmıştır.
211 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanununun 58 nci maddesinde, hastalanan askerlerin muayene ve tedavilerinin kendi kıta ve kurumlarının kadrolarında gösterilen tabiplerce yapılacağı, kadroda gösterilen tabiplerin bulunmaması halinde oradaki diğer kıta veya askeri kurumların tabiplerinden biri, yoksa mahalli askeri hastane tabiplerinden biri, askeri hastane bulunmuyorsa sırası ile hükümet, belediye veya resmi vazifeli sivil tabiplerden biri, bunlar da mevcut değilse sivil tabiplerden birinin kıta veya kurum tabibi olarak görevlendirileceği belirtilmiştir.
Aynı Kanunun 59 ncu maddesinde ise, kıta veya askeri kurumun bulunduğu yerden başka bir yerde hastalanan askerlerin hastalıklarını oranın garnizon veya merkez komutanlığına haber verecekleri, askeri garnizon veya merkez kumandanlığı bulunmayan yerlerde hastalananların mahallin hükümet veya belediye tabibine müracaat edecekleri, bunların muayene ve tedavilerinin, icabediyorsa hastanın askeri hastaneye, buna imkan yoksa başka hastaneye sevklerinin bu tabipliklerce sağlanacağı, hasta raporlarının garnizon kumandanlıkları, yoksa mahalli mülki amirliklerince hastanın amirine gönderileceği öngörülmüştür.
Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Yönetmeliğinin 272 ve müteakip maddelerinde de kanun hükmüne paralel düzenleme getirilmiştir.
TSK. Personelinin Sağlık Muayene Yönergesi (33-2(A)) Üçüncü Bölümünün 2 nci maddesinin (c) bendinde ilk yirmi güne kadar alınan raporlardan sonra alınacak tüm raporların geçerli olabilmesi için kesinlikle sağlık kurulundan alınması gerektiği açıklanmıştır.
Aynı Yönergenin devlet hastanelerinin rapor verme yetkilerini belirleyen 12 nci maddesinde, yatarak veya acil tedaviyi gerektiren trafik kazası, acil ameliyat veya müdahale ihtiyacı gibi durumlarda makul mesafe içinde hiçbir askeri sağlık kuruluşunun bulunmaması halinde devlet hastanesine başvurularak tedavi sonunda rapor alınabileceği, ancak bu sağlık kurul raporunun 15 gün içinde onaylatılması gerektiği, öte yandan garnizondaki askeri sağlık kuruluşlarında tetkik ve tedavi olanağı bulunmayan hastaların tetkik ve tedavileri için GATAya sevkleri esas olmakla birlikte, şayet hastanın tıbbi durumu, pratiklik, sürat ve maliyet gibi faktörlerin gerekli tetkik ve tedavinin garnizondaki bir sivil sağlık kuruluşunda devlet ve üniversite ya da sosyal sigortalar hastanelerinde yapılmasının daha kabili tatbik olacağı sonucunu vermesi halinde, hastanın başvurduğu hastane ve garnizon koordinatör baştabibi ile koordine edilerek sivil sağlık kuruluşlarına sevkedileceği, tedavi sonunda alınan raporun askeri hastanece onaylanacağı belirtilmiştir.
TSK. Personelinin Sağlık Muayene Yönergesinin Birinci Bölümünün 3 ncü maddesinin (o) bendinde, istirahat sürelerinin sağlık izin süresinden sayılacağı hükmüne yer vermiştir.
Yukarıda açıklanan mevzuat hükümlerinden, Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı her erkek için bir yükümlülük olan askerlik hizmetinde asker kişilerin muayene ve tedavilerinin özel bir biçimde düzenlendiği görülmektedir. İstirahat sürelerinin askerlik hizmetinden sayılabilmesi için, istirahatı gerektiren rahatsızlığın gerçekten var olması, raporların mevzuatta öngörülen usul ve esaslara uygun olarak alınmış bulunması gereklidir.
Elazığ Askeri Hastanesinden dahi alsa izindeki bir asker hakkında tek tabip raporu ile peşpeşe istirahat verilmesi TSK. İç Hizmet Kanunu, TSK. İç Hizmet Yönetmeliği ve TSK. Personelinin Sağlık Muayene Yönergesi hükümlerine aykırı bulunmaktadır. 19.03.1992 tarihinde memleketine izinli olarak gönderilen davacının izin bitiminde ardarda tek tabip tarafından verilen 20şer günlük 3 ayrı istirahat raporunun Elazığ Askeri Hastanesince tek tabip tarafından verilen ilk (20) günlük istirahatı askerlik süresinden sayan ancak mevzuat hükümlerine uygun olarak alınmayan diğer (20)şer günlük iki ayrı tek tabip tarafından verilen istirahat raporlarını askerlik hizmetinden saymayarak bu süreyi tamamlamak üzere 28.05.2002 tarihinde yeniden askere sevkine dair davalı idare işleminde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Açıklanan nedenlerle;
Yasal dayanaktan yoksun bulunan DAVANIN REDDİNE,
KARŞI OY GEREKÇESİ
211 Sayılı İç Hizmet Kanununun 59 ncu maddesinde ve bu kanun gereğince hazırlanıp yürürlüğe konan İç Hizmet Yönetmeliğinde, izinde iken rahatsızlanan erbaş ve erlerin bulundukları yerdeki garnizon veya Merkez K.lığına haber vereceği, hasta haberini alan Komutanın hastanın nezdine tabip göndermeye, gerekirse hastayı bir askeri hastaneye, yoksa başka bir hastaneye nakletmeye mecbur olduğu hükme bağlanmıştır.
İzinde iken rahatsızlanan davacının Elazığ Merkez K.lığına başvurduğu, Merkez K.lığının kendisini Askeri Hastaneye sevkettiği, kendisine askeri hastane de askeri bir tabip tarafından 20 gün yatak istirahatı verilip bu raporun baştabip tarafından onaylandığı, ilk 20 günlük raporun hitamında başvurduğu Merkez K.lığının kendisini tekrar askeri hastaneye sevkettiği, aynı yöntemle iki kez daha 20 şer gün istirahat raporu verilip raporların baştabipçe onaylandığı konusunda taraflar arasında bir uyuşmazlık bulunmamaktadır.
Uyuşmazlık davacıya verilen ikinci ve üçüncü 20 günlük raporların 160-1 Sağlık Muayeneleri Yönergesinin 12 nci maddesine göre Sağlık Kurulundan verilmemesidir.
Davacıya ikinci ve üçüncü kez verilen 20şer günlük raporlar tek tabibin imzasıyla verilebilecek raporlardır.
Davacının raporlarını veren ve onaylayan askeri hastane başhekimidir. Davacıyı Sağlık Kuruluna sevk edecek olan da aynı Başhekimdir.
İdarenin bütünlüğü ilkesi gereği davacıyı hastaneye sevk eden Merkez K.lığı ve davacıyı muayene edip tek tabibin yetkisi dahilinde verebileceği süre kadar rapor veren Askeri Hastane tabibi davalı idarenin ajanlarıdır. Davacıyı Sağlık Kuruluna sevk etmeden iki kez 20şer gün rapor veren de Hastane başhekimidir.
Çoğunluk kararında Kanun ve Yönetmelik hükümlerine rağmen davalı idarece yürürlüğe konmuş bulunan Yönergeye dayanılarak davanın reddine hükmedilmiştir.
Bilindiği gibi idarenin bir düzenlemesi olan yönergeye öncelikle idare kendisi uymalıdır. Askeri Hastane Başhekiminin Yönergede öngörülen prosedüre riayet etmemesinin sonucunu, aksi kanıtlanmamış tabip raporuna rağmen kıtasından mazeretsiz uzak kaldığı kabul edilerek davacının yeniden askere sevki, İç Hizmet Kanun ve Yönetmeliğine İdareye Güven İlkesine ve Hukuka aykırı olduğu düşüncesinde olduğundan çoğunluk kararına katılamadım. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy