(1111 S. K. Geç. m. 37)
Davacı vekili 10 Temmuz 2001 tarihinde Samsun İdare Mahkemesi Başkanlığına verdiği 13 Temmuz 2001 tarihinde kayda geçen dava dilekçesinde özetle; 1989 yılında 3358 sayılı Kanundan faydalanmak üzere başvuran ve 13 Eylül 1989 - 11 Aralık 1989 tarihleri arasında temel eğitimini tamamlayarak birinci taksitini ödeyen davacının, o dönemde cezaevinde olması nedeniyle 2 nci ve 3 ncü taksiti yatıramadığını, bilahare ödemek için yaptığı başvurusunun Samsun Askerlik Şubesi Başkanlığının 09 Mayıs 2001 tarihli yazısı ile reddedildiğini, bunun sebep ve maksat yönleriyle hukuka aykırı olduğunu belirterek işlemin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Dava dosyası ve davacının şube şahsi dosyasındaki bilgi ve belgelerden; 1111 sayılı Askerlik Kanununun 10 ve Geçici 20 nci maddeleri kapsamında bedelli askerlik hizmetinden yararlanmak üzere başvuran davacının bu başvurusunun kabul edildiği ve 11 Eylül 1989 - 11 Aralık 1989 tarihleri arasında Tokat Avcı Er Eğitim Tabur Komutanlığındaki temel askerlik eğitimini müteakip geçici terhis işleminin yapıldığı, davacının ilk taksit bedeli olan 1.250.000 TL. sini 11 Aralık 1989 tarihinde, aynı miktar olan ikinci taksit bedelini geçici terhis belgesinde belirtildiği üzere süresinde 30 Nisan 1990 tarihinde yatırdığı, üçüncü taksiti 30 Eylül 1990, dördüncü taksiti de 28 Şubat 1991 tarihinde yatırması gerektiği halde bu ödemelerde bulunmadığı, ancak davacının 19 Ocak 1991 tarihinde cezaevine girdiği ve 21 Ocak 1991 tarihinde tahliye edildiği, bu arada eksik askerlik hizmeti için arandığı sırada 12 Mart 1991 tarihli dilekçesi ile Samsun Askerlik Şubesi Başkanlığına müracaat ettiği, müracaatında; cezaevinden tahliye olduktan sonra kanuni başvuru süresi olan bir aylık sürenin bitmesine üç gün kala hastalanarak 20 gün istirahat aldığını, 3 ncü ve 4 ncü taksitleri ödemeye hazır olduğunu belirterek Cerrahi Uzmanı özel doktor ....................dan alınma 18 Şubat 1991 tarihli Acute Trambose Hemoroid teşhisli 20 gün istirahatına ilişkin raporu dilekçesine eklediği, yine aynı içerikteki tarihsiz dilekçesini de Milli Savunma Bakanlığına gönderdiği, bu dilekçesinin, Milli Savunma Bakanlığının 08 Mayıs 1991 gün ve ASAL: 0913-69-91/Er Is. S.Ih. Faz. Ks. sayılı yazısı ile; 10 Temmuz 1987 gün ve 87/11945 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının 21 Haziran 1990 gün ve 20555 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 03 Mayıs 1990 tarih ve 90/441 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile değişik 14 ncü maddesi uyarınca tahliyesini müteakip üçüncü taksit bedelini bir ay içinde yatırmadığından bahisle reddedildiği ve bedelli askerlik kapsamından çıkarılan davacının bakaya olarak aranmaya başladığı, bu arada davacının, 4459 sayılı Bedelli Askerlik Kanunundan yararlanma isteğinin de, Samsun Askerlik Şubesi Başkanlığının 04.05.2000 gün ve As. S.:0913-00/968 sayılı yazısı ile reddedildiği, tekrar aranmaya başlanan davacının vekili aracılığıyla 02 Mayıs 2001 tarihinde Bakanlar Kurulu kararı uyarınca 2 nci ve 3 ncü taksitleri defaten ödeyebileceği talebini içeren dilekçesini Samsun Askerlik Şubesine verdiği, bu talebinin; dilekçede bahsi geçen Bakanlar Kurulu Kararının 19 Kasım 1999 tarihinde çıkarılan 4459 sayılı Kanundan yararlanan yükümlüleri kapsadığı, davacının tabi olduğu 3358 sayılı Kanundan yararlanan yükümlüleri kapsamadığı belirtilerek reddedildiği, bu ret kararının ve bedelli askerlik hizmeti kapsamından çıkarılma işleminin iptali istemiyle is bu davanın açıldığı anlaşılmıştır.
Askerlik yükümlülüğüne tabi tutulma ve bu yükümlülüğün nasıl yerine getirilmiş sayılacağına dair esasların düzenlendiği 1111 sayılı Kanunun 10 ncu maddesinde her celp döneminde ihtiyaç fazlası olan yükümlülerin, bedel ödemek veya istekte bulunan kamu kurum ve kuruluşlarında görev yapmak suretiyle askerlik hizmetlerini yerine getirmiş sayılacakları, bedel ödemekten vazgeçen veya ödeme yükümlülüklerini vaktinde yerine getirmeyen yükümlülerin kalan sürelerini Türk Silahlı Kuvvetlerinde erbaş veya er olarak tamamlayacakları, bedel ödeme esasları ve yükümlüler için uygulanacak işlemler ile bedel verecek yükümlülerin tespiti işleminin Bakanlar Kurulu Kararı ile belirleneceği hüküm altına alınmıştır.
1111 sayılı Askerlik Kanununun Geçici 20 nci maddesi (EK:16.4.1987 - 3358/10 md.) Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte saklı, yoklama kaçağı veya bakaya durumunda olan yükümlüler, Kanunun yayımı tarihinden itibaren 2 yıl içinde askerlik şubelerine başvurmaları halinde, bu Kanunun bedel ödeyerek askerlik hizmetini yapma veya kamu kurum ve kuruluşlarında görevlendirilmeye ilişkin hükümlerinden yararlanırlar hükmünü amirdir.
10 Temmuz 1987 tarih ve 87/11945 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının 14 ncü maddesinde ise bedel ödemeye ilişkin usul ve esaslar belirlenmiş, bedel ödemek üzere ayrılanların silâhaltına alındıkları yıl itibari ile Bütçe Kanunu ile tespit edilen parayı, peşin veya aynı dönemde silâhaltına alınan yükümlülerin terhislerine kadar geçecek süre zarfında ve dört eşit taksitte ödemeleri gerektiği, yükümlülerin taksit tutarlarını bu esaslarda belirtilen süreler içinde ödememeleri halinde; bedelli askerlikten yararlandırılmayacakları ve kalan askerlik sürelerini Türk Silahlı Kuvvetlerinde erbaş ve er olarak tamamlayacakları hükme bağlanmıştır.
21 Haziran 1990 günlü Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 03 Mayıs 1990 tarih ve 90/441 sayılı Bakanlar Kurulu kararı ile, 10 Temmuz 1987 tarihli Bakanlar Kurulu kararında değişiklik yapılarak, taksitle bedel ödemek üzere ayrılmış olan kümlülerden her ne sebeple olursa olsun taksitlerini ödeyememiş ya da geç ödeme yapmış ve halen kalan askerlik hizmetini tamamlamak üzere silâhaltına alınmamış bulunanlara; bu esasların Resmi Gazetede yayımını takip eden altı ay içinde geçmiş olan taksit tutarlarını yıllık kanuni faizi ile birlikte, geç ödeme yapmış olanlara da gecikme faizini ödedikleri takdirde bedel ödemek suretiyle askerlik hizmetini yerine getirmiş sayılma ile ilgili hükümlerden yararlanma imkânı sağlanmıştır.
Yine aynı kararda; taksitlerin, yükümlünün anne, baba, eş, çocuk ve kardeşlerinin ölümü veya kendisinin hastalık, tutukluluk ve hapis gibi yasal mazereti ya da yukarıda sayılanların uğradığı deprem, yangın, sel gibi tabii afetler nedeniyle belirlenen tarihe kadar ödenmemesi halinde, bu mazeretlerin sona ermesinden itibaren bir aylık ek ödeme süresi tanınacağı, herhangi bir mazereti bulunmaksızın süresi gelen taksidini ödememiş olanlardan temel askerlik süresi dışında kalan 15 aylık sürelerini tamamlamak üzere sevk için aranan yükümlülerden, taksitin ödenmesi gereken tarihten itibaren üç ay içinde ele geçenlerden ve sevk tarihine kadar, ödenmeyen taksiti yıllık kanuni faizi ile birlikte ödeyenlerin, ödediklerini belgelemeleri kaydıyla sevk işlemine tabi tutulmayacakları, ancak müteakip taksitlerden birini de mazeretsiz olarak ödemeyenlerin bedelli askerlik hizmetinden yararlandırılmayacakları hükme bağlanmıştır.
Temel askerlik eğitimini müteakip geçici terhis edilen davacı, ilk iki taksidi süresinde yatırmış, üçüncü taksidi ise ödemesi gereken 30 Eylül 1990 tarihinde yatırmamıştır. Bu tarihte cezaevinde bulunması nedeniyle yatıramadığı göz önüne alındığında, tahliye olduğu 21 Ocak 1991 tarihinden itibaren 03 Mayıs 1990 tarihli Bakanlar Kurulu kararı uyarınca davacıya bir aylık ek ödeme süresi tanındığında en geç 21 Şubat 1991 tarihine kadar yatırması gereken üçüncü taksidi, davayı açtığı 10 Temmuz 2001 tarihine ve hüküm tarihine kadar yatırmadığı görülmüştür. Bu bağlamda, üçüncü ve dördüncü taksitleri zamanında yatırmayan davacının, bedelli askerlik hizmeti kapsamından çıkarılması işleminde hukuka aykırı bir yön saptanmamıştır.
1111 sayılı Askerlik Kanununun Geçici 37 nci maddesi (Ek: 2.11.1999 - 4459/1 md.) Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte her ne sebeple olursa olsun henüz askerlik hizmetine başlamamış, 01 Ocak 1973 tarihinden önce doğan ve 1076 sayılı Yedek Subaylar ve Yedek Askeri Memurlar Kanunu ile 1111 sayılı Askerlik Kanununa tabi yükümlüler, istekleri halinde, bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altı ay içinde askerlik şubelerine başvurmaları, 15.000 Alman Marki veya ödeme tarihindeki karşılığı konvertibl yabancı ülke parasını yada Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden hesaplanacak Türk Lirası parayı ödemeleri ve Genelkurmay Başkanlığınca belirlenecek birlik ve kurumlarda temel askerlik eğitimlerini yapmaları şartıyla askerlik hizmetlerini yerine getirmiş sayılırlar. hükmünü amirdir.
6 Şubat 2001 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan Askerlik Kanununun Geçici 37 nci maddesinin Uygulanmasına Dair Usul ve Esaslarda değişiklik yapılmasına ilişkin 12 Kasım 1999 tarihli ve 99/13634 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının Ek geçici 2 nci maddesi 1111 sayılı Askerlik Kanununun Geçici 37 nci maddesi kapsamında olup da 4.5.2000 tarihine kadar bu kararın 6 nci maddesinde belirtildiği şekilde müracaat ederek bedelin ödenme esaslarında açıklanan asgari miktarı banka hesabına yatıran yükümlülerden her ne sebeple olursa olsun bedel ödemeye ilişkin yükümlülüklerini tamamlamayanlar, üç ay içersinde geri kalan bedel miktarını defaten ödemeleri halinde, 1111 sayılı Askerlik Kanununun Geçici 37 nci maddesi hükümlerinden aynen faydalandırılırlar hükmünü amirdir.
Davacı tarafından 09 Mayıs 2001 tarihli dilekçesi ile Samsun Askerlik Şubesine müracaat edilip, 06 Şubat 2001 tarihinde Resmi Gazetede yayımlanan Bakanlar Kurulu kararından yararlandırılarak eksik bedel ödemelerinin kabulü talep edilmiş ise de; davacının daha önce bedelli askerlik hizmeti kapsamında 11 Eylül 1989 - 11 Aralık 1989 tarihleri arasında temel askerlik eğitimine tabi tutularak geçici terhis edilmesi karsısında, 1111 sayılı Askerlik Kanununun Geçici 37 nci maddesinde düzenlenen bedelli askerlik hizmeti şartlarından .... her ne sebeple olursa olsun henüz fiili askerlik hizmetine başlamamış olmak şartının gerçekleşmediği, dolayısıyla daha önce fiilen askerlik hizmetine başlayan davacının 1111 sayılı Askerlik Kanununun Geçici 37 nci maddesinde düzenlenen bedelli askerlik hizmetinden yararlandırılmaması işleminin de mevzuata ve hukuka uygun olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle;
Yasal dayanaktan yoksun bulunan DAVANIN REDDİNE. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy