(2709 S. K. m. 125)
Davacı vekili 18 Kasım 2002 tarihinde Edirne İdare Mahkemesinde, 25 Kasım 2002 tarihinde AYİMde kayda geçen dava dilekçesinde özetle; davacının İpsala 12 nci Hd.Tb. K.lığı emrinde askerlik hizmetini yaptığı sırada 19.06.2001 tarihinde nöbetçi iken aynı yerde görevli diğer nöbetçi P.Er
. tarafından silahla göğsünden vurularak yaralandığını belirterek 90.000.000.000 TL. maddi ve 5.000.000.000 TL. manevi tazminatın olay tarihinden itibaren isletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesini talep ve dava etmiştir. Davacının adli yardım talebi, AYİM İkinci Dairesinin 11.12.2002 gün ve Gensek No:2002/2951 Esas No:2002/947 sayılı kararıyla kabul edilmiştir.
Dava dosyasındaki bilgi ve belgelerin incelenmesinde; davacının 4 ncü Mknz. P.Tug. 12 nci Hd.Tb.K.lığı emrinde P.Er olarak askerlik hizmetini yaparken 19.06.2001 tarihinde 09.00-11.00 saatleri arasında 1 nolu kontrol noktasında nöbetçi olduğu, aynı yerde nöbetçi olan P.Onb
nin yarım dolduruşta olması gereken silahını tam dolduruşa getirerek emniyetini açtığı, silahla oynarken bir anlık dalgınlıkla tetiğe bastığı, silahın ateş aldığı, çıkan merminin davacının boynunun sağından girdiği, davacının Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesine sevk edildiği, anılan hastanenin 23.07.2001 tarihli raporuyla Çorlu Asker Hastanesine sevk edildiği, Çorlu Asker Hastanesi Sağlık Kurulunun 25.07.2001 gün ve 489 sayılı raporuyla Ateşli silah yaralanmasına bağlı sol posterolateral torahotomi +sol akciğer çift lop parankim primer tamiri + trakeostomi +gastrostomi + kot kısmi rezeksiyonu + toraks tüp drenajı tanısı konulup hakkında Durumu 51 nci maddenin C dilimine uyar.
SMK 1,5 ay hava değişimi kararı verildiği, GATA Çamlıca Göğüs Hastalıkları Hastanesi Sağlık Kurulunun 27.11.2001 gün ve 2416 sayılı raporuyla Akciğer Absesi Nekahetlisi tanısı konulup hakkında C/51 SMK 1,5 ay hava değişimi kararı verildiği, GATA Çamlıca Göğüs Hastalıkları Hastanesi tarafından düzenlenen 15.01.2002 tarihli hasta çıkış belgesinde Geçirilmiş Akciğer Absesi Eski Ameliyatlısı tanısı konulup, hakkında Spor ve bedeni hareketleri muafiyeti uygundur. Kıtasına sevk edilmek üzere şubesine taburcu kararı verildiği, birliğine katılıp askerlik hizmetini tamamladıktan sonra 21.05.2002 tarihinde terhis edildiği, davacının yaralanmasına neden olan P.Onb
nin 2 nci Kor. K.lığı Askeri Mahkemesinin 06.11.2001 gün ve E.2001/1300 K.20001/1114 sayılı kararı ile Silahı hakkında tedbirsizlik ve dikkatsizlikle yaralanmaya neden olmak suçundan dolayı mahkumiyetine karar verildiği, davacının yedekte askerliğe elverişli olup olmadığının, tamamen iyileşmiş olup olmadığının tespiti için Mahkememizin ara kararıyla Sağlık Kurulu Raporu düzenlenmesi için Gölcük Donanma Askeri Hastanesine sevk edildiği, oradan GATA Çamlıca Göğüs Hastalıkları Hastanesine sevk edildiği, anılan hastane Sağlık Kurulunun 04.09.2003 gün ve 1347 sayılı raporu ile Sol Akciğer Multipl Hava kistleri ateşli silah yaralanmasına bağlı eski torakotimi pneumorafi ameliyatlısı tanısı konulup, hakkında B/48 F1 Barışta askerliğe elverişli değildir. Sefer görevi alır. Sekelli olarak iyileşmiştir. kararı verildiği anlaşılmıştır.
İdare Hukuku ilkelerine ve T.C.Anayasasının 125 nci maddesine göre idare kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararları ödemekle yükümlüdür. Bu suretle idarenin sorumluluğu Anayasa prensibi olarak kabul edilmiştir. İdarenin sorumluluğunun hangi esaslara göre belirleneceği Anayasada belirtilmemiş olup bu meselenin halli doktrin ve yargı kararlarına bırakılmıştır. Bu gün idarenin sorumluluğu hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkelerine dayandırılmaktadır. İster hizmet kusuru ister kusursuz sorumluluk ilkelerine dayandırılsın idarenin tazminle sorumlu tutulabilmesi için bir zararın varlığı, zararı doğuran eylemin idareye yüklenebilir nitelikte olması, zararlı sonuçla eylem arasında doğrudan bir illiyet bağının bulunması, zarara yol açan eylemin bir hizmet kuram ve ilkelerinin uygulanmasına elverir nitelikte olması şartlarının birlikte gerçekleşmesi zorunludur.
Yaralanma olayının meydana gelmesinde hizmetin kurulması ve işletilmesinden doğan idareye atfı kabil bir hizmet kusurunun varlığı söz konusu değil ise de; davacının bir kamu hizmeti olduğuna şüphe bulunmayan askerlik görevi sırasında idarenin diğer bir ajanının silahı ile oynarken tedbirsizlik ve dikkatsizlik sonucu silahın ateş alması neticesinde suç teşkil eden eylemi nedeniyle yaralandığı, davacının herhangi bir kusurunun bulunmadığı zarar ile eylem arasında illiyet bağının bulunduğu, söz konusu zararın kusursuz sorumluluk ilkesi gereğince davalı idare tarafından karşılanmasının gerektiği, davacının olayda herhangi bir kusurunun bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Mahkememizin yerleşik içtihatları uyarınca Emekli Sandığı iştirakçisi olmayan kimselere olay sebebiyle T.C. Emekli Sandığı Genel Müdürlüğünce bağlanan aylıklar ve ödenen tütün ikramiyeleri yarar kabul edilerek davacıların maddi zararlarından düşüldüğünden bu husus araştırılmış; T.C. Emekli Sandığı Genel Müdürlüğünün 20.10.2004 tarihli yazısından Genel Müdürlüğün 19.08.2004 tarih ve 143746 sayılı işlemi ile 01 Ocak 2003 tarihinden itibaren davacıya 451.220.000 TL. 6 nci derece Türk Silahlı Kuvvetleri vazife malullüğü aylığı bağlandığı bağlanan bu aylıkların son olarak 01.07.2004 tarihinde 801.240.000 TL. ye yükseltildiği, ayrıca 2003 yılı için (12 aylık) 801.240.000 TL. tütün ikramiyesi ödendiği anlaşılmıştır.
Davacının maddi zararının tespiti için bilirkişi incelemesi yaptırılmasına karar verilmiş, ancak davacı vekili 26.10.2004 tarihinde kayda geçen dilekçe ile vekâletnamedeki yetkiye istinaden maddi tazminat istemlerinin tamamından feragat ettiklerini beyan ettiğinden, bilirkişi incelemesi yaptırılmasından vazgeçilmiştir.
Feragat taraflar arasındaki uyuşmazlığı ortadan kaldıran ve davanın esasına girilmesini önleyen bir irade beyanı olduğundan feragat nedeniyle davacının maddi tazminat istemiyle ilgili uyuşmazlığın esası hakkında bir karar verilmesine yer olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Mahkememizin yerleşik içtihatlarına göre T.C.Emekli Sandığı Genel Müdürlüğünce ödenen maluliyet aylığı ve tütün ikramiyesi maddi tazminat miktarlarından düşülmektedir. Zira davacı bu olay nedeniyle T.C.Emekli Sandığında gerek maluliyet aylığı ve gerekse tütün ikramiyesinin ödenmesi uzun zamana ihtiyaç göstermekte ve başlangıçta bu aylığın bağlanması kesin olmadığından idari eylemlerden hakları ihlal edilmiş olanlar bir yandan aylık bağlanması hususunda başvururken öte yandan da dava açma süresini geçirmemek için maddi tazminat verilmesi istemiyle bağlanacak aylıkları da içerecek şekilde tam yargı davası açmaktadırlar. Başka bir deyişle başlangıçta davacıların maddi tazminat istemiyle tam yargı davasını açma veya aylık bağlanması için başvuruda bulunma yollarından birini seçmeleri haklarının kaybolmasını önlemek yönünden imkân dahilinde bulunmamakta, zorunlu olarak iki yola birden başvurma durumunda kalmaktadırlar. Hal böyle olunca duruşmalı görülen davalarda mahsup muamelesinden dolayı maddi tazminat isteminin kısmen veya tamamen reddi halinde davacılar aleyhine hüküm olunması haksızlığa ve hak aramak için başka çaresi olmayan davacının zarara uğramasına yol açmaktadır. Davacıya T.C. Emekli Sandığı Genel Müdürlüğünce, davanın açıldığı 18.11.2002 tarihinden sonra, 19.08.2004 tarihinde vazife malullüğü aylığı bağlandığı anlaşılmıştır. Bu görüsün ışığı altında Mahkememizdeki benzer davalarla ilgili uygulamalar da dikkate alınarak davacının maddi tazminat talebinden feragati sebebiyle istenilen maddi tazminat miktarı üzerinden aleyhe vekâlet ücretine hüküm olunmamıştır.
Davacının olay nedeniyle çektiği acı ve ızdırabı kısmen de olsa karşılayabilmek amacıyla olayın vukua geliş şekli, yasal faizin işlemeye başladığı olay tarihi, paranın alım gücü ve askerlik statüsüyle sosyal durumu gözönünde bulundurularak uygun miktarda manevi tazminat verilmesi kabul edilmiştir.
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacı
..in maddi tazminat isteminden feragat etmesi nedeniyle maddi tazminata ilişkin uyuşmazlığı takdiren esası hakkında bir karar verilmesine YER OLMADIĞINA,
2. Davacıya takdiren 2.000.000.00 TL. (iki milyar TL.) manevi tazminat verilmesine, fazlaya ilişkin isteminin REDDİNE. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy