Askeri Yüksek İdare Mahkemesi 2. Daire 2003/344 Esas 2005/613 Karar

(2709 S. K. m. 125)

Davacılar vekili, 08 Kasım 2002 tarihinde İzmir Nöbetçi İdare Mahkemesine verilip bu kanalla gönderilerek 13 Kasım 2002 tarihinde Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde kayda geçen dava dilekçesinde özetle; davacılardan …………’ın eşi, diğer davacı ………….’ın oğlu olan …………..’ın İstanbul Boğaz Komutanlığı Fatih Muhabere Merkez Komutanlığı emrinde Dz.Muh.Er olarak askerlik hizmetini yapmakta iken 03.05.2002 tarihinde nöbet değişimi sırasında Er …………. tarafından kasten vurularak öldürüldüğünü belirterek, davacı eş …………. için 20.000.000.000TL. maddi, 50.000.000.000 TL. manevi, davacı anne ……….. için 10.000.000.000 TL. maddi, 20.000.000.000.TL. manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işletilecek yasal faizleriyle birlikte ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiş, fazlaya ilişkin haklarını saklı tuttuğunu belirtmiştir.

Dava dosyasındaki bilgi ve belgelerin incelenmesinde; davaların yakını ………….’ın İstanbul Boğaz Komutanlığı bağlısı Fatih Muhabere Merkezi Verici İstasyon Komutanlığı emrinde Dz.Er. olarak askerlik hizmetini yapmakta iken, 03.05.2002 tarihinde birliğin lumbarağzında bulunan nöbet kulübesinde 08.00 - 12.00 saatleri arasındaki nöbeti devralmak üzere saat 07.50 sıralarında nöbetçi Onbaşı ………..’nin nezaretinde Nöb.Astsb……….’ın yanına gittiği, nöbetçi astsubayının nöbet mahallinde beklemelerini söylemesi üzerine nöbetçi Onbaşı ile nöbet kulübesinin yanına gittikleri, nöbetçi Onbaşı ……….’nin etrafta sigara izmaritlerini fark edip, nöbetçi astsubayının izmaritleri görmemesi için sigara izmaritlerini toplamaya başladığı, ………..’ın nöbet kulübesine doğru gittiği, nöbetçi olan Dz.Er……….. ile belli olmayan bir konuda tartışmaya başladıkları, bu sırada …………’ın ………….’ya küfür ettiği, bunun üzerine ……….’nun nöbet için kendisinde bulunan G-3 piyade tüfeğini kurup tetiğine basmak suretiyle bir el ateş ederek ………’ın karın bölgesinden vurduğu, ……..’ın hastahaneye kaldırılırken vefat ettiği, Dz.Er ………..’nun Üsküdar Ağır Ceza Mahkemesinin 01.12.2004 gün ve E. 2004/51, K. 2004/402 sayılı hükmü ile kasten adam öldürmek suçundan dolayı mahkumiyetine karar verildiği, ………..’ın küfür etmesinin sanık ……… lehine haksız tahrik nedeni olarak kabul edilerek cezasından indirim yapıldığı anlaşılmıştır.

İdare Hukuku ilkelerine ve T.C. Anayasasının 125 nci maddesine göre idare kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararları ödemekle yükümlüdür. Bu suretle idarenin sorumluluğu Anayasa prensibi olarak kabul edilmiştir. İdarenin sorumluluğunun hangi esaslara göre belirleneceği Anayasada belirtilmemiş olup bu meselenin halli doktrin ve yargı kararlarına bırakılmıştır. Bu gün idarenin sorumluluğu hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkelerine dayandırılmaktadır. İster hizmet kusuru ister kusursuz sorumluluk ilkelerine dayandırılsın idarenin tazminle sorumlu tutulabilmesi için bir zararın varlığı, zararı doğuran eylemin idareye yüklenebilir nitelikte olması, zararlı sonuçla eylem arasında doğrudan bir illiyet bağının bulunması, zarara yol açan eylemin bir hizmet kuram ve ilkelerinin uygulanmasına elverir nitelikte olması şartlarının birlikte gerçekleşmesi zorunludur.

Davacıların yakınları olan Dz.Er ……’ın, bir kamu hizmeti olduğunda şüphe bulunmayan askerlik hizmetini yürütürken idarenin diğer bir ajanının silahla kasten ateş etmesi sonucu, suç teşkil eden eylemi sonucu vefat ettiği, zarar ile eylem arasında illiyet bağının bulunduğu ve söz konusu zararın idare ajanının kusuru nedeniyle hizmet kusuru ilkesi uyarınca davalı idarece karşılanmasının gerektiği sonucuna varılmıştır. Ancak davacıların yakını müteveffa Dz.Er ………..’ın kendisine ateş etmesinden önce Dz.Er ……….’ya küfür etmiş olması da müterafik kusur olarak kabul edilmiştir.

Mahkememizin yerleşik içtihatları uyarınca, olay sebebiyle T.C.Emekli Sandığı Genel Müdürlüğünce bağlanan aylıklar ve ödenen tütün ikramiyeleri yarar olarak kabul edilip davacıların maddi zararlarından düşüldüğünden bu husus araştırılmış, T.C.Emekli Sandığı Genel Müdürlüğü Tahsisler Dairesi Başkanlığının 13.05.2005 tarihli yazısıyla, Yönetim Kurulunun 17.03.2005 gün ve 186 sayılı kararıyla hakkında 5434 sayılı Yasanın vazife malullüğü hükümlerinin uygulanmasına imkan bulunmadığında karar verildiği, davacılara aylık bağlanmadığı gibi tütün ikramiyesi de ödenmediği bildirilmiştir.

Maddi tazminat isteminde bulunan davacıların maddi zararlarının tespiti amacıyla re’sen seçilen bilirkişi tarafından düzenlenerek Mahkememize ibraz edilen 23 Haziran 2005 tarihli bilirkişi raporunda; davacı eş ……….’ın maddi tazminat hak edişinin 61.112,00 YTL., davacı anne ……….’ın maddi tazminat hak edişinin 5.654,00 YTL., olduğu bildirilmiştir.

Taraflara tebliğ edilen ve itiraz edilmeyen bilirkişi raporu, Mahkememizce kabul edilen kıstaslara, ilmi verilere ve yerleşmiş içtihatlara uygun bulunduğundan bilirkişi raporu doğrultusunda uygulama yapılmış ancak davacıların yakınının müterefik kusuru dikkate alınmış ayrıca davacı eş ………….’ın istemiyle bağlı kalınmıştır.

Davacılara olay sebebiyle duydukları ve ömür boyu duyacakları acı ve ızdırabı kısmen de olsa karşılayabilmek amacıyla olayın meydana geliş şekli, tarihi, müteveffanın askerlik statüsü, davacıların sosyal durumları, paranın alım gücü ve işletilecek yasal faiz dikkate alınarak uygun miktarlarda ve olay tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte manevi tazminat verilmesine, hükmedilmiş ancak tazminatın takdirinde davacıların yakını müteveffanın müterafik kusuru nazara alınmıştır.

Açıklanan nedenlerle;

1. Bilirkişi raporu uyarınca ve müteveffanın müterafik kusuru da dikkate alınarak davacı eş ……….’a istemine bağlı kalınarak 20.000,00 YTL. (YİRMİBİN YENİ TÜRK LİRASI) MADDİ TAZMİNAT VERİLMESİNE,

2. Bilirkişi raporu uyarınca ve müteveffanın müterafik kusuru dikkate alınarak davacı anne ……..’a, 4.500,00 YTL. (DÖRTBİN BEŞYÜZ YENİ TÜRK LİRASI) MADDİ TAZMİNAT VERİLMESİNE, fazlaya ait isteminin REDDİNE,

3. Takdiren ve müteveffanın müterafik kusuru dikkate alınarak davacı eş ……. ile davacı anne ……..’a ayrı ayrı 2.400,00’er YTL. (İKİBİN DÖRT YÜZER YENİ TÜRK LİRASI) MANEVİ TAZİMİNAT VERİLMESİNE, fazlaya ait istemlerinin REDDİNE,

4. Hükmedilen maddi tazminat miktarlarına müteveffanın yeniden gelir elde edeceği farz edilen 27 Temmuz 2002 tarihinden 31 Mart 2003 tarihine kadar yıllık %55 (YÜZDEELLİBEŞ), 01 Nisan 2003 tarihinden 31 Aralık 2003 tarihine kadar yıllık %30 (YÜZDEOTUZ), 01 Ocak 2004 tarihinden 31 Aralık 2004 tarihin8e kadar yıllık %15 (YÜZDEONBEŞ), 01 Ocak 2005 tarihinden ödeme tarihine kadar yıllık %12 (YÜZDEONİKİ), yasal faiz YÜRÜTÜLMESİNE,

5. Hükmedilen manevi tazminat miktarlarına olay tarihi olan 03 Mayıs 2002 tarihinden 30 Haziran 2002 tarihine kadar yıllık %60 (YÜZDEALTMIŞ), 01 Temmuz 2002 tarihinden 31 Mart 2003 tarihine kadar yıllık %55 (YÜZDEELLİBEŞ), 01 Nisan 2003 tarihinden 31 Aralık 2003 tarihine kadar yıllık %30 (YÜZDEOTUZ), 01 Ocak 2004 tarihinden 31 Aralık 2004 tarihine kadar yıllık %15 (YÜZDEONBEŞ), 01 Ocak 2005 tarihinden ödeme tarihine kadar yıllık %12 (YÜZDEONİKİ) yasal faiz YÜRÜTÜLMESİNE,

6. 1602 sayılı Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Kanununun 71 nci maddesi gereğince yargılama giderlerinin (posta giderleri dahil) DAVALI İDAREYE YÜKLETİLMESİNE, ancak 492 sayılı Harçlar Kanununun 13/j maddesi uyarınca muaf tutulan davalı idare aleyhine HARCA HÜKMEDİLMESİNE YER OLMADIĞINA,

7. Davacılar tarafından peşin yatırılan ve sarf edilen 100,00YTL. (YÜZYENİ TÜRK LİRASI) bilirkişi ücretinin davalı idareden alınarak, DAVACILARA VERİLMESİNE,

8. Davacılar tarafından peşin yatırılan 1.358,44 YTL.(BİNÜÇYÜZ ELLİSEKİZ YENİ TÜRK LİRASI KIRKDÖRT YENİ KURUŞ) harcın istemleri halinde DAVACILARA İADESİNE,

9. Davacılar tarafından peşin yatırılan ve sarf edilen 60,00 YTL. (ALTMIŞYENİ TÜRKLİRASI) posta giderinin davalı idareden alınarak, DAVACILARA VERİLMESİNE,

10. Hükmedilen maddi ve manevi tazminat miktarları üzerinden hüküm tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret tarifesi uyarınca ayrı ayrı nisbi olarak hesap edilen 2.976,00 YTL. (İKİBİNDOKUZYÜZYETMİŞALTI YENİ TÜRK LİRASI) Avukatlık ücretinin davalı idareden alınarak, DAVACILARA VERİLMESİNE,

11. Dava duruşmalı görüldüğünden reddedilen maddi ve manevi tazimat miktarları üzerinden hüküm tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ve Tarifenin 10 ncu maddesi de dikkate alınarak ayrı ayrı nisbi olarak hesap edilen 1.236,00 YTL. (BİN İKİYÜZ OTUZALTI YENİ TÜRK LİRASI) Avukatlık ücretinin davacılardan alınarak DAVALI İDAREYE VERİLMESİNE, (¤¤)

Full & Egal Universal Law Academy