(2709 S. K. m. 125) (5434 S. K. m. 1) (1602 S. K. m. 71) (492 S. K. m. 13)
DAVANIN KONUSU: Maddi ve Manevi Tazminat istemi
SAVUNMANIN ÖZETİ: Olayın meydana gelmesinde idarenin bir kusurunun bulunmadığı, idarenin tazmin yükümlülüğünün doğmadığını belirterek davanın reddini talep etmiştir.
BAŞSAVCILIĞIN DÜŞÜNCESİ: Davacının yaralanma neticesinde işgücü kaybına uğrayıp uğramadığı hususunun sağlık kurulu raporu ile tespit ettirilmesinden sonra; davacıda işgücü kaybı meydana gelmiş ise; olay nedeniyle davacıya yapılan ve yapılacak olan ödemeler dikkate alınarak bilirkişiye tespit ettirilecek miktarın yasal faiziyle bitlikte maddi tazminat olarak ödenmesine, işgücü kaybı meydana gelip gelmediğine bakılmaksızın yaralanma olayı nedeniyle duyulan acı ve üzüntü karşılığı olmak üzme takdir edilecek miktarın yasal faiziyle birlikte manevi tazminat olarak ödenmesine (eğer işgücü kaybı meydana gelmiş ise manevi tazminat miktarının takdirinde bu hususun ayrıca dikkate alınması gerekmektedir.) karar verilmesinin gerektiği yönünde düşünce bildirilmiştir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Yargı yetkisini kullanan Askeri Yüksek İdare Mahkemesi İkinci Dairesince, Raportör Üye Hak. Yb. Coşkun GÜNGÖRün açıklamaları dinlendikten ve dava dosyası incelendikten sonra;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili, 17.07.2002 tarihinde Diyarbakır İdare Mahkemesinde, 25.07.2002 tarihinde AYİM'de kayda geçen dava dilekçesinde özetle; davacının Diyarbakır Silvan İlçesi Çatalköprü Jandarma Karakol Komutanlığı emrinde askerlik hizmetini yaparken 25.08.2000 tarihinde Karakol bahçesinin dikenli tel ile çevrilmesi görevi sırasında dikenli telin davacının sağ gözüne batması sonucu yaralanarak sakat kaldığını, görme duyusunu % 80 oranında kaybettiğini, çalışma gücünü önemli ölçüde kaybettiğini, davacının uğradığı bu zararın idarece karşılanması gerektiğini belirterek 25 milyar TL. maddi ve 5 milyar TL. manevi tazminat ödenmesini talep ve dava etmiştir.
Dava dosyası incelendiğinde; 08.08.2000 tarihinde Silvan İlçe Jandarma Komutanlığına bağlı Çatalköprü Jandarma Karakol Komutanlığı binasının çevresinde bulunan fens tellerinin bozuk yerlerinin tamiri için J.Astsb.Bçvş.Ceyhan ORHAN komutasında görevlendirilen erlerden Halit DEMİRTAŞ'ın rulo halindeki fens telini açarken telin aniden açılarak sağ gözüne çarpması neticesinde yaralandığı, ilk müdahalesinin Silvan İlçe Jandarma Komutanlığı revirinde yapıldığı, tedavisine 08.08.2001 tarihinde sevk edildiği Diyarbakır 600 Yataklı Asker Hastanesinde devam edildiği, burada aynı gün sağ gözüne Korneal perforasyon tashihi ameliyatı uygulandığı, daha sonra 18.08.2000 tarih 4372 sayılı sağlık kurulu raporu ile C/5 SMK bir ay hava değişimi kararı verilerek taburcu edildiği, hava değişimi bitiminde birliğine katılan davacı erin 23.05.2001 tarihinde terhis edildiği, Silvan İlçe Jandarma Komutanlığınca davacının yaralandığı olayla ilgili olarak düzenlenen nakdi tazminat dosyası kapsamında 21.05.2001 gün ve Hrk.:5633-18.01/4445 sayılı yazı ile, Diyarbakır Asker Hastanesinden davacıya ait kati raporun gönderilmesinin istendiği, bu yazı üzerine anılan hastane tarafından düzenlenen 23.05.2001 tarihti kafi tabip raporu ile, davacının hayati tehlike geçirmediğinin yaralanmasının 10 gün mutad iş ve gücüne engel olduğunun 30 günde iyileşeceğinin, çatışma gücü kaybının %4 olduğunun, uzuv zafiyeti, tadili ve sabit eserinin olmadığının bildirildiği, yaralanma olayı hakkında Jandarma Genel Komutanlığı Nakdi Tazminat Komisyonu tarafından yapılan inceleme sonucunda davacı erin emniyet ve asayişin teminine yönelik bir görevin sebep ve tesiri Be yaralanmadığı değerlendirilmesi yapılarak durumunun 2330 sayılı Nakdi Tazminat Kanunu kapsamına girmediğine dair 24.09.2001 gün ve 2001/576 sayılı kararm verildiği, T.C. Emekli Sandığı Genel Müdürlüğü tarafından 29.11.2002 gün ve 08.07.1.EMS.0.10.09.01/79.819.017 sayılı yazısı ile, Diyarbakır 600 Yataklı Asker Hastanesi tarafından verilen 23.03.2001 tarihli kati raporun sağlık kurulu raporu niteliği taşımaması nedeniyle davacı hakkında 5434 sayılı Kanun uyarınca işlem yapılmadığının bildirildiği anlaşılmıştır.
T.C. Anayasasının 125 nci maddesine göre idare kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararları ödemekle yükümlüdür. Ancak Anayasada idarenin sorumluluğunun hangi esaslara göre belirleneceği belirtilmemiş; bu esasların tespiti doktrin ve yargı kararlarına bırakılmıştır. Doktrin ve yargı kararları idarenin sorumluluğunu hizmet kusuru ve kusursuz sorumluluk ilkelerine dayandırmaktadır. Her iki ilke için de geçerli olmak üzere genel olarak idarenin tazmin borcunun doğabilmesi için bir zararın mevcudiyeti, zarara yol açan eylemin idareye yüklenebilir nitelikte bulunması, zarar ile eylem arasında illiyet bağının bulunması zorunludur.
Somut olayda dikenli tel çekme görevi verilen davacıya konuyla ilgili eğitimin verilmesi, olabilecek kazalara karşı gerekli tedbirlerin alınması gerekirken bu işlemlerin yapılmayarak kazanın meydana geldiği, dolayısıyla olayda idarenin hizmet kusurunun bulunduğu sonucuna varılmıştır.
Davacının yaralanma sonucu askerliğe elverişsiz hale gelip gelmediğinin tespiti için Mahkememizce Diyarbakır Asker Hastanesine sevki yapılmış, anılan hastanenin 12.01.2004 gün ve 140 numaralı sağlık kurulu raporuyla sağ göz katarakt tanısıyla Askerliğe elverişlidir. (6A/F1) kararı verilmiştir.
Davacının maddi zararının tespiti için bilirkişi incelemesi yaptırılmış, Mahkememizce resen seçilen bilirkişinin 24.09.2004 tarihli raporunda davacının maddi tazminat hakedişinin 7.869.050.970 TL. olduğu belirtilmiştir.
Taraflara tebliğ olunan bilirkişi raporuna itiraz edilmemiş Mahkememizce de ilmi verilere, uygun bulunan rapor doğrultusunda işlem yapılmasına karar verilmiştir.
Davacıya olay nedeniyle duyduğu ve ömür boyu duyacağı acı ve ızdırapların kısmen de olsa giderilmesi amacıyla olayın meydana geliş şekli, tarihi, davacının askerlik statüsü, paranın alım gücü ve işletilecek yasal faiz dikkate alınarak uygun miktarda manevi tazminat verilmesi kabul edilmiştir.
Hükmedilen maddi ve manevi tazminat miktarlarına, davacının talebi doğrultusunda yasal faiz işletilmesine karar verilmiştir.
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacı Halit DEMİRTAŞ'a bilirkişi raporu uyarınca 7.869.000.000 TL. (YEDİMİLYARSEKİZYÜZALTMIŞDOKUZMİLYON TL) MADDİ TAZMİNAT VERİLMESİNE, fazlaya ait isteminin REDDİNE,
2. Davacı Halit DEMİRTAŞ'a, takdiren 1.500.000.000 TL (BİRMİLYARBEŞYÜZMİLYON TL.) MANEVİ TAZMİNAT VERİLMESİNE, fazlaya ilişkin isteminin REDDİNE,
3. Hükmedilen maddi tazminat miktarına dava tarihi olan 17.07.2002 tarihinden 31.03.2003 tarihine kadar yıllık %55 (yüzde ellibeş) 01.04.2003 tarihinden 31.12.2003 tarihine kadar yıllık %30 (yüzde otuz) 01.01.2004 tarihinden ödeme tarihine kadar yıllık %15 (yüzde onbeş yasal faiz YÜRÜTÜLMESİNE,
4. Hükmedilen manevi tazminat miktarına dava tarihi olan 17.07.2002 tarihinden 31.03.2003 tarihine kadar yıllık %55 (yüzde ellibeş) 01.04.2003 tarihinden 31.12.2003 tarihine kadar yıllık %30 (yüzde oluz) 01.01.2004 tarihinden ödeme tarihine kadar yıllık %15 (yüzde onbeş) yasal faiz YÜRÜTÜLMESİNE,
5. 1602 sayılı Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Kanununun 71 nci maddesi uyarınca yapılan giderlerinin davalı idareye YÜKLETİLMESİNE, ancak 492 sayılı Harçlar Kanununun 13/j maddesi uyarınca muaf tutulan davalı idare aleyhine harca hükmedilmesine YER OLMADIĞINA,
6. Davacı tarafından peşin yatırılan ve sarfedilen 31.750.000 TL. posta giderlerinin davalı idareden alınarak, DAVACIYA VERİLMESİNE,
7. Davacı tarafından peşin yatırılan 412.600,000 TL. (Dörtyüzonikimilyonaltıyüzbin TL) harcın istemi halinde, DAVACIYA İADESİNE,
8. Davacı tarafından peşin yatırılan ve sarf edilen 90.000.000 TL. BİLİRKİŞİ ÜCRETİNİN davadaki haklılık oranına göre 61.690.000 TL. (Altmışbirmilyonaltıyüzellibin TL.)'sının DAVACI ÜZERİNDE BIRAKILMASINA, 28.350.000 TL. (Yirmisekizmilyonüçyüzellibin TL.)sının davalı idareden alınarak, DAVACIYA VERİLMESİNE,
9. Hükmedilen maddi ve manevi tazminat miktarları üzerinden, hüküm tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince ayrı ayrı nisbi olarak hesabedilen 1.076.900.000 TL. (Birmilyaryetmişaltımilyondokuzyüzbin TL.) avukatlık ücretinin davalı idareden alınarak, DAVACIYA VERİLMESİNE,
08 ARALIK 2004 tarihinde OYBİRLİĞİ ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy