(2709 S. K. m. 125) (1086 S. K. m. 413) (1602 S. K. m. 71) (Türk Silahlı Kuvvetleri Sağlık Yeteneği Yönetmeliği m. 12)
DAVANIN KONUSU: Maddi ve Manevi Tazminat İstemi
SAVUNMANIN ÖZETİ: Davalı idarelerce; davacının askere sevki esnasında yapılan ilk muayenesinde sağlam raporu aldığı ve bu rapora itiraz etmediği, Karaçoban İlçe Jandarma Komutanlığı emrinde askerlik hizmetini yaparken davacıya askerlik hizmeti dışında hizmetle alakası olmayan hiçbir görev verilmediği, bu sırada rahatsızlığını beyan etmesi üzerine silsileler yoluyla GATA Komutanlığıma sevk edilerek, GATA Sağlık Kurulunun Askerliğe Elverişli Değildir kararlı raporuna istinaden terhis edildiği, yapılan tedavi aşamalarında davacının aleyhine olabilecek herhangi bir tıbbi aksaklık ya da eksikliğin bulunmadığı, duçar olduğu hastalığın tedavisinin TSK. lerinin sağlık kurumlarında yapılıp sağlığına kavuşması için tüm imkanların seferber edildiği, dava konusu zararın davacının bünyesel rahatsızlığından doğduğu, idarenin kusura dayalı bir sorumluluğu, herhangi bir ihmal ya da hatanın bulunmadığı, söz konusu zararın kusursuz sorumluluk ilke ve esaslarına göre de idarece tazminin düşünülemeyeceği, dava konusu olayın hizmet gereklerinden değil davacının bünyesel rahatsızlığından kaynaklandığı için zarar ile idare arasında illiyet bağının bulunmadığı, bu itibarla Bakanlığın kusursuz sorumluluk ilkesi gereği de tazmin yükümlülüğünün bulunmadığı belirtilerek, hukuki dayanaktan yoksun bulunan davanın reddine karar verilmesi yönünde savunma yapılmıştır.
BAŞSAVCILIĞIN DÜŞÜNCESİ: Mevcut epilepsi rahatsızlığına davacının askerlik hizmeti sırasında yakalandığından söz edilemeyeceği, sivil yaşantısında sahip olduğu anlaşılan bu rahatsızlığı nedeniyle muayenesi ve tedavisi yapılan davacının bundan dolayı idareye bir kusur atfedemeyeceği, öte yandan askere şevki sırasında davacının sağlam olduğuna dair rapora itiraz etmediği dolayısıyla sevk işleminde de idarenin bir kusurunun bulunmadığı belirtilerek, yasal dayanaktan yoksun davanın reddine karar verilmesi gerektiği yönünde düşünce bildirilmiştir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Yargı yetkisini kullanan Askeri Yüksek İdare Mahkemesi İkinci Dairesince, Raportör Hv. Hak. Yzb. Murat YAMAN'ın açıklamaları dinlendikten ve dava dosyası incelendikten sonra;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili, 30 Ekim 2002 tarihinde Vezirköprü Asliye Hukuk Mahkemesine verdiği ve 05 Kasım 2002 tarihinde AYİM kayıtlarına geçen dava dilekçesinin AYİM İkinci Dairesinin 11 Aralık 2002 gün ve E.2002/944, K.2002/920 sayılı kararıyla reddin üzerine yenilediği ve 31 Aralık 2002 tarihinde AYİM kayıtlarına geçen dava dilekçesinde özetle; davacının 21 Kasım 2001 tarihinde komando sınıfında askere sevk edildiğini, sevk sırasında davacı ve ailesi tarafından davacıda epilepsi rahatsızlığı bulunduğu belirtildiği halde bu durumun yetkililerce dikkate alınmadığını, acemi eğitimi sırasında nöbet geçirmesi üzerine sevk edildiği İstanbul GATA Araştırma Hastanesi'nde tedavi edildikten sonra sağlam görülerek birliğine gönderilen davacının, Karaçoban İlçe Jandarma Komutanlığı emrinde askerlik görevini ifa ederken yeniden rahatsızlandığı ve neticede epilepsi teşhisiyle askerliğe elverişli olmadığına karar verildiğini, yaptırılan askerlik hizmetinin hastalığın ilerlemesine neden olduğunu, davacının askere alınmaması gerektiğini, sevk sırasında askerliğe elverişli olsa dahi davacının askerlik nedeniyle askerliğe elverişsiz hale geldiğini belirterek, davacı lehine 10.000.000.000 TL. maddi ve 5.000.000.000 TL. manevi tazminata hükmedilmesini talep ve dava etmiştir.
Dava dosyası ile davacıya ait askerlik şubesi şahsi dosyasının incelenmesinden; davacı Muhammet BİLGİN'in, 02 Kasım 2000 tarihinde Düzce 1 nolu Sağlık Ocağı Tabipliği'nce yapılan son yoklama çifte tabip muayenesi sonucu sağlam olduğuna karar verildiği ve davacının rapora itiraz etmediği, bu raporu müteakip davacının 21 Kasım 2001 tarihinde komando sınıfında Manisa Kırkağaç 6 ncı Jandarma Er Eğitim Alay Komutanlığına sevk edildiği, bu birlikte 04 Aralık 2001 tarihinde yapılan komando muayenesi sırasında davacıya epilepsi teşhisi konularak davacının komando olamayacağına karar verildiği, bu tespit üzerine davacının 28 Aralık 2001 tarihinde İzmir 600 Yataklı Hava Hastahanesine, burası tarafından da İstanbul GATA Haydarpaşa Eğitim Hastahanesine sevk edildiği, bu hastahane Nöroloji Kliniğinde 02 Ocak 2002 - 16 Ocak 2002 tarihleri arasındaki tedavisini müteakip askerliğe elverişli olduğuna karar verilerek birliğine taburcu edildiği, acemi eğitimini müteakip davacının 17 Şubat 2002 tarihinde yeni birliği olan Erzurum Karaçoban ilçe Jandarma Komutanlığına katıldığı, bu birliğindeki görevi sırasında rahatsızlığını beyan etmesi üzerine 28 Mayıs 2002 tarihinde Erzurum Mareşal Fevzi Çakmak Asker Hastahanesine, burası tarafından da GATA Nöroloji Kliniğine sevk edildiği,30 Mayıs 2002 - 10 Haziran 2002 tarihleri arasında bu klinikteki tedavisini müteakip GATA Sağlık Kurulunun 10 Haziran 2002 gün ve 5733 sayılı Epilepsi, Intrakpanial Hamatovatöz Lezyon teşhisli raporuyla hakkında B/10, F1, D/12, F1 Askerliğe Elverişli Değildir. kararı verildiği ve davacının aynı gün terhis edildiği anlaşılmıştır.
Davacı vekili tarafından, davacının komanda sınıfının planlı, nitelikli ve yorucu eğitim çalışmalarının tesiriyle davacının hastalığının vak'a seyrinin ilerleme gösterdiği, haftada iki veya üç kez gözlenir hale geldiği, bu seyre paralel olarak (Tepretol 200 Mg) ilaç tedavisini günlük iki doz halinde sürdürmesi gerektiği, hastalığın ilerlemesiyle fizik iş gücü kaybına uğradığı, gerekli sağlık taramasında özen gösterilmiş olsa bile davacının askerliğin sebep ve tesiriyle askerliğe elverişsiz hale geldiği iddia edildiğinden tıbbi bilirkişi incelemesi yaptırılmasına karar verilmiştir.
Davacı vekilinin iddiaları ve Mahkememizce getirtilen tıbbi kayıtlar çerçevesinde; davacıda mevcut rahatsızlığın bünyesel olup olmadığı, askerliğin sebep ve tesirinden meydana gelip gelmediği, gerek komando sınıfındaki er ve erbaşların aldığı eğitimin gerekse askerlik şartlarının davacının hastalığının ilerlemesine neden olup olmadığı, ilaç tedavisinin dozunu arttırıp arttırmayacağı, davacının tıbbi tedavisinde gerekli özenin gösterilip gösterilmediği, herhangi bir hata olup olmadığı hususlarında mütalaalarına başvurulabilecek bilirkişilerin isimlerinin bildirilmesi Dairemizin 07 Nisan 2004 gün ve E.2003/726 sayılı ara kararıyla Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Dekanlığımdan istenmiş, aynı ara kararıyla da davacı vekilinden bilirkişi incelemesi için bilirkişi Ücreti yatırması talep edilmiştir.
Gazi Üniversite Tıp Fakültesi Dekanlığı'nın 07 Mayıs 2004 gün ve B.30.2.GÜN.0.01. 00-36-2981 sayılı yazısıyla görevlendirilen üç kişilik bilirkişi heyeti Mahkememize bildirilmiştir.
Bilirkişi ücreti yatırılmasına dair Dairemiz ara kararı 19 Nisan 2004 tarihinde davacı vekiline tebliğ edildiği halde yatırılmaması üzerine, Dairemizin 15 Eylül 2004 gün ve E.2003/726 sayılı ara kararıyla aynı bildirim tekrarlanmış ve bilirkişi ücreti yatırılmadığı takdirde HUMK'nun 413 v.d. maddeleri uyarınca dava dosyasında mevcut bilgi ve belgelere göre karar verileceği davacı vekiline duyurulmuştur. Bu ara kararımız davacı vekiline 29 Eylül 2004 tarihinde tebliğ edildiği halde, davacı vekilince bilirkişi ücretinin yatırılmadığı görülmüştür.
Dava dosyasında mevcut GATA Komutanlığının 06 Ağustos 2003 gün ve NÖROLOJİ: 9125-320-03 sayılı tıbbi mütalaasında; davacının askerliğe elverişsizlik halinin TSK. Sağlık Yeteneği Yönetmeliğinin 12 nci madde 1 nci fıkrasına göre verildiği, aynı maddenin ikinci fıkrasına göre; uzman tabibe kesin kanaat veren klinik işareti ile tıbbi dokümanlar ya da şahsın epileptik nöbetinin uzman tabip tarafından gözlenmesi gerektiği, GATA'da davacıya direk nöbetin gözlenmesi sonucuna göre işlem yapıldığı, klinikte yattığı süre içerisinde bayılma gözlemlenmemesi halinde Yönetmelik gereği davacının birliğine geri gönderileceği, GATA Haydarpaşa Eğitim Hastanesinde yattığı süre içinde nöbeti gözlenmeyen davacı hakkında tesis edilen işlemin yerinde olduğu, askerlik hizmetinin mevcut rahatsızlığın ağırlaşmasına neden olmadığı belirtilmiştir.
İdare hukuku ilkelerine ve TC. Anayasasının 125 nci maddesine göre, idare kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararları ödemekte yükümlüdür. Bu suretle idarenin sorumluğu Anayasa prensibi olarak kabul edilmiştir. Ancak idarenin sorumluğunun hangi esaslara göre belirleneceği Anayasada belirtilmemiş olup bu meselenin halli doktrin ve yargı kararlarına bırakılmıştır. Bugün idarenin sorumluğu hizmet kusuru veya kusursuz sorumluk ilkelerine dayandırılmaktadır. İster hizmet kusuru ister kusursuz sorumluluk ilkelerine dayandırılsın genel olarak idarenin tazmin borcunun doğabilmesi için bir zararın varlığı, zarara yol açan işlem veya eylemin idareye yüklenebilir nitelikte bulunması, zarar ile işlem veya eylem arasında illiyet bağının bulunması zorunludur.
Dava dosyasındaki bilgi ve belgeler ile dosyada mevcut tıbbi mütalaa dikkate alınarak; davacının askerliğe elverişsiz hale gelmesine neden olan epilepsi rahatsızlığının oluşumunda askerlik hizmetinin sebep ve tesirinin bulunmadığı, epilepsi rahatsızlığının bünyesel nitelikli olduğu, hastalığın tanı, tedavi ve bakım hizmetlerinde idareye yüklenebilecek herhangi bir ihmal ve hata bulunmadığı, idarenin hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluğunu gerektirecek bir durumun söz konusu olmadığı, dolayısıyla tazmin yükümlülüğünün bulunmadığı, bu nedenle davacının maddi ve manevi tazminat istemlerinin reddine karar verilmesinin gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
Davacı vekilince, epilepsi rahatsızlığı olan davacının başlangıçta askere alınmaması gerektiği de iddia olunmuş ise de; davacının son yoklama aşamasında sağlam olduğuna dair tıbbi rapora itiraz etmemesi ve TSK. Sağlık Yönetmeliği'nin yukarıda özetlenen amir hükmü karşısında bu iddialara itibar olunmamıştır.
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacı Muhammet BİLGİN'in maddi ve manevi tazminat istemiyle açtığı DAVANIN REDDİNE,
2. 1602 sayılı Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Kanununun 71 nci maddesi gereğince yargılama giderlerinin (posta giderleri dahil) DAVACIYA YÜKLETİLMESİNE,
3. Davanın açıldığı tarihte yürürlükte bulunan 492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince 7.530.000 TL. başvurma harcı ile 10.120.000 TL. esastan ilam harcı toplamı olan 17.650.000 TL. (ONYEDİMİLYONALTIYÜZELLİBİN TL.) harcın DAVACIYA YÜKLETİLMESİNE, bu miktarın davacı tarafından peşin yatırılan 224.440.000 TL. harçtan mahsubu ite arta kalan 206.790.000 TL. (İKİYÜZALTIMİLYONYEDİYÜZ DOKSANBİN TL.) harcın istemi halinde DAVACIYA İADESİNE,
4. Samsun Vezirköprü Askerlik Şubesi Başkanlığınca Hizmet özel gizlik derecesiyle gönderilen davacıya ait askerlik şubesi özlük dosyasının aynı gizlilik deresiyle İADESİNE,
24 KASIM 2004 tarihinde OYBİRLİĞİ ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy