(2709 S. K. m. 125) (1602 S. K. m. 71)
Davanın Konusu: Maddi ve Manevi Tazminat istemi
Savunmanın Özeti: Gerek hizmet kusuru gerekse kusursuz sorumluluk ilkesi uyarınca idarenin hukuki sorumluluğundan söz edilmesi için, idarenin zarar doğdurucu bir davranışının olması, zarar doğuran işlem veya eylemin idareye yüklenebilir olması ve meydana gelen zarar ile idarenin işlem veya eylemi arasında uygun illiyet bağının bulunmasının gerektiği, bu şartlardan birinin olmamasının idarenin hukuki sorumluluğunu ortadan kaldıracağı, davacının taşımakta olduğu Hepatit - B Enfeksiyonu rahatsızlığının askerisini yaparken başka bir hastalıktan ameliyat edilmesi öncesinde yapılan kan testleri ile tespit edildiği, askerlik hizmetinin sebep ve tesiriyle hastalığın meydana gelmediği, askerlik hizmeti öncesinde hastalığın bulaştığı belirtilerek yasal dayanaktan yoksun bulunan davanın reddine karar verilmesi yönünde savunma yapılmıştır.
Başsavcılığın Düşüncesi: Davacıda mevcut Hepatit - B rahatsızlığının askerlik görevi sırasında ve askerlik görevi nedeniyle oluştuğuna dair somut bilgi ve belge bulunmadığı, dolayısıyla söz konusu hastalık ile askerlik hizmeti arasında illiyet bağı bulunmadığı belirtilerek davanın reddine karar verilmesinin gerektiği yönünde düşünce bildirilmiştir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Yargı yetkisini kullanan Askeri Yüksele İdare Mahkemesi İkinci Dairesince, Raportör Oya Hv. Hak. Alb. Serdar AKSOY'un açıklamaları dinlendikten ve dava dosyası incelendikten sonra;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davcı vekili, 18 Kasım 2003 tarihinde Adana 2 nci İdare Mahkemesinde, 21 Kasım 2003 tarihinde AYİM'de kayda geçen dava dilekçesinde özetle; davacının Aksaz Dz. Üs K.lığı 6 ncı Dz.Ulş.Tb.K. lığı emrinde askerlik hizmetini yaparken Hepatit - B virüsü taşıdığının tespit edildiğini, altı ay hava değişiminden sonra askerliğe elverişsiz olduğuna karar verildiğini, sağlam olarak askere alınan davacının söz konusu hastalığa askerlik görevi esnasında yakalandığım belirterek 55.000.000.000 TL. maddi ve 10.000.000.000 TL. manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesini talep ve dava etmiştir.
Dava dosyasındaki bilgi ve belgelerin incelenmesinde; davacının 05.09.2000 tarihide son yoklamasının yapılıp askerliğe elverişli olduğuna karar verildiği, 21.05.2001 tarihinde askere sevk edildiği, 22.05.2001 tarihinde Sarıyer Dz.Er.Eğt.Tb,K.lığına katıldığı, burada acemi eğitimini tamamladıktan sonra 25.07.2001 tarihinde Aksaz Dz.Üs.K.lığı 6.ncı Dz.Ulş.Tb.K.lığına katıldığı, 08.01.2002 tarihinde bel ağrısı ve bacakta uyuşma şikayeti ile 100 Yataklı Aksaz Deniz Hastanesine başvurduğu, ameliyat için yapılan kan tetkiklerinde HBS Ag (+) çıkması üzerine 600 Yataklı İzmir Hava Hastanesine sevk edildiği, 16.01.2002 ile 21.01.2002 tarihleri arasında bu hastanede yatırılarak tedavi edildiği, 600 Yataklı İzmir Hava Hastanesi Sağlık Kurulunun 21.012002 gün ve 204 sayılı raporuyla davacıya Hepatit B Virüs Enfeksiyonu tanısı konulup, hakkında Durumu SYY madde 52 dilim Cye uyar, SMK 3 ay hava değişimi kararı verildiği, 600 Yataklı İzmir Hava Hastanesi Sağlık Kurulunun 23.08.2002 gün ve 4044 sayılı raporuyla Kronik Hepatit B Enfeksiyonu tanısı konulup, hakkında Durumu SYY madde 52 dilim B fıkra 3'e uyar, Askerliğe elverişli değildir. kararı verildiği 23.08.2002 tarihinde terhis edildiği anlaşılmıştır.
İdare Hukuku İlkelerine ve T.C. Anayasasının 125 nci maddesine göre; idare kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararları ödemekle yükümlüdür. Bu suretle idarenin sorumluluğu Anayasa prensibi olarak kabul edilmiştir. İdarenin sorumluluğunun hangi esaslara göre belirleneceği Anayasada belirtilmemiş olup bu meselenin hata doktrin ve yargı kararlarına bırakılmıştır. Bugün idarenin sorumluluğu hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkelerine dayandırılmaktadır. İster hizmet kusuru ister kusursuz sorumluluk ilkelerine dayandırılsın idarenin tazminle sorumlu tutulabilmesi için bir zararın varlığı, zararı doğuran eylemin idareye yüklenebilir nitelikte olması, zararlı sonuçla eylem arasında doğrudan doğruya bir illiyet bağının bulunması, zarara yol açan eylemin bir hizmet kusuru teşkil etmesi veya kusursuzu sorumluluk kuram ve ilkelerinin uygulanmasına elverir nitelikte olması şartlarının biride gerçekleşmesi zorunludur. Maddi olguda bu koşullardan birinin yokluğu, idarenin tazmin sorumluluğunu kaldırır. Ortada bir zarar yoksa veya meydana gelen zarar idari eylem ya da işlemden doğmamış ise yahut zararla idari eylem veya işlem arasında nedensellik bağı kurulamıyorsa idarenin tazmin sorumluluğundan söz edilemez.
Davacı vekil davacının sağlıklı olarak askerli hizmetine başladığını, söz konusu hastalığın askerlik hizmeti esnasında oluştuğunu iddia ettiğinden; davacıda mevcut kronik Hepatit B Enfeksiyonu hastalığının sebeplerinin neler olduğu, hastalığın bünyesel olup olmadığı, askerlik hizmetinin sebep ve tesirinden kaynaklanıp kaynaklanmadığı konularının açıklığa kavuşturulması için davacıya ait tüm tıbbi kayıt ve belgeler getirtilerek tıbbi bilirkişi incelemesi yaptırılmasına karar verilmiştir.
Gazi Üniversitesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Bakteriyoloji Ana Bilim Dalı Başkanlığından re'sen seçilen bilirkişiler Prof. Dr. Fatma ULUTAN, Prof. Dr. Esin ŞENOL, Yrd. Dc. Dr. Kenan HİZEL tarafından düzenlenen 17 Eylül 2004 tarihli bilirkişi raporunda özetle; Kronik HBV enfeksiyonunun Türk toplumunda % 7-12 oranında görüldüğü, enfeksiyonun sıklıkla kontamine kan ve kan ürünü nakilleriyle, cinsel temasla ya da enfekte anneden doğum sırasında bebeğe bulaştığı, davacının askerlik öncesinde hastalığı taşıyıp taşımadığının belli olmadığı, askerlik süresince kan veya kan ürünü verilmediği, birliğinde hastalık riski taşımayan bir ortamda görev yaptığı, enfeksiyonun diğer bir geçiş yolunun ortak kullanılan havlu, jilet, makas gibi aletler olduğu, bu nedenle askerlik öncesinde veya askerliği sırasında yakın çevresiyle ortak kullandığı aletlerle bulaşımın gerçekleşmiş olabileceği, Hepatit-B enfeksiyonunun kuluçka süresinin yaklaşık 30 - 50 gün olduğu, bu süre sonunda kanda hastalığın akut dönemini gösteren anti-HBc IgMnin pozitif saptandığı, ancak dosyada bu tetkik sonucuna ait bir veriye ulaşılamadığından bilimsel olarak hastalığın askerlik görevi esnasında kazanıldığının kanıtlanamayacağı, sonuç olarak davacının Hepatit B hastalığının askerlik görevi sırasında ve askerlik görevi nedeniyle geliştiğini gösteren kesin bir delil bulunmadığı belirtilmiştir.
Taraflara tebliğ edilen tıbbi bilirkişi raporuna itiraz edilmemiş olup, tıbbi bilirkişi raporu heyetimizce yeterli görülmüştür.
Dava dosyasındaki bilgi ve belgeler ile davacının hastalığı konusunda ihtisas sahibi olan bilirkişiler tarafından düzenlenen rapordaki görüşler sonucu, davacının askerliğe elverişsiz hale gelmesine neden olan Hepatit B Virüsü Enfeksiyonu hastalığının askerliğin sebep ve tesirinden meydana gelmediği, teşhis, tedavi ve bakım hizmetlerinde herhangi bir hata, gecikme ve eksikle bulunmadığı, zararlı sonuçla idarenin davranışı arasında uygun nedensellik bağının bulunmadığı, idareyi sorumlu tutacak herhangi bir kusurlu hareket veya kusursuz sorumluluğu gerektirecek bir durumun bulunmadığı anlaşılmakla davacı vekilinin iddia ve itirazlarına itibar olunmayarak davacının askerliğe elverişsiz hale gelmesinden davalı idarenin sorumlu tutulamayacağı, bu nedenle davacının maddi ve manevi tazminat istemlerinin reddinin gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle;
1. Yasal dayanaktan yoksun DAVANIN REDDİNE,
2. 1602 saydı Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Kanunu'nun 71 nci maddesi gereğince yargılama giderlerinin (posta giderleri ve tıbbi bilirkişi ücreti dahil) DAVACI ÜZERİNDE BIRAKILMASINA,
3. Davanın açıldığı tarihte yürürlükte bulunan 402 sayılı Harçlar Kanunu hükümlerine göre 11.970.000 TL. (ONBİRMİLYONDOKUZYÜZYETMİŞBİN TL.) başvurma harcı ile 18.090.000 TL. (ONALTIMİLYONDOKSANBİN TL.) ilam harcı toplamı olan 28.060.000 TL. (YİRMİSEKİZMİLYONALTMIŞBİN TL.) harcın DAVACI ÜZERİNDE BIRAKILMASINA, bu miktarın davacı tarafından peşin yatırılan 890.950.000 TL. harçtan mahsubu ile arta kalan 862.890.000 TL. (SEKİZYÜZALTMIŞİKİMİLYONSEKİZYÜZDOKSANBİN TL.) harcın istemi halinde DAVACIYA İADESİNE,
10 KASIM 2004 tarihinde OYBİRLİĞİ ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy