(1602 S. K. m. 43, 45, 71)
DAVANIN KONUSU: Maddi ve Manevi Tazminat istemi
SAVUNMANIN ÖZETİ: A) USUL YÖNÜNDEN: Davacının askerliğe elverişli olmadığına ilişkin sağlık kurulu raporunun 12.08.2002 tarihinde onaylandığı, davacının raporun onay tarihinden itibaren bir yıl içerisinde idareye başvurması gerekirken bu süreyi geçirdikten sonra idareye başvurduğu, davanın süre aşımı nedeniyle reddedilmesinin gerektiği,
B) ESAS YÖNÜNDEN: Davacının askerliğe elverişsiz hale gelmesine neden olan hastalığın bir enfeksiyon hastalığı olduğu, hastalığın süt ve süt ürünlerinden bulaştığı, hastalığın birlik dışında yediği bir gıda maddesinden bulaşmasının mümkün olduğu, hastalığın askerlik hizmetinin sebep ve tesirinden meydana gelmediği, hastalığın ilerlemesinde hizmet kusurunun bulunmadığı, hastalığı ile ilgili tedavilerin zamanında ve uygun olarak yapıldığı, idarenin tazmin sorumluluğunun bulunmadığı belirtilerek yasal dayanaktan yoksun davanın reddine karar verilmesinin gerektiği yönünde savunma yapılmıştır.
BAŞSAVCILIĞIN DÜŞÜNCESİ: A) USUL YÖNÜNDEN: Sağlık raporunun kesinleşme tarihi adli tadil ve dava dilekçesinin Kars Asliye Hukuk Mahkemesi kaydına giriş tarihi dikkate alındığında, davacının süresinde açıldığı, davalı idarenin süreye ilişkin savunmasına katılmanın mümkün olmadığı,
B) ESAS YÖNÜNDEN: Davacının hastalığının teşhis ve tedavisinde bir gecikme olup olmadığı, zararlı sonucun bundan doğup doğmadığının tıbbi bilirkişiye tespit ettirilmesinden sonra teşhis ve tedavide gecikme ve kusur tespit edildiği takdirde maddi ve manevi tazminat ödenmesine, aksi halde davanın reddine karar verilmesinin gerektiği yönünde düşünce bildirilmiştir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Yargı yetkisini kullanan Askeri Yüksek İdare Mahkemesi İkinci Dairesince, Raportör Üye Hv.Hak.Alb. Serdar AKSOY'un açıklamaları dinlendikten ve dava dosyası incelendikten sonra;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili 09 Eylül 2003 tarihinde Kars Nöbetçi Asliye Hukuk Mahkemesinde, 12 Eylül 2003 tarihinde AYİM'de kayda geçen AYİM Daireler Kurulunun 05.11.2003 gün ve E.2003/92 K.2003/84 sayılı kararıyla reddedilen dilekçesinden sonra 30 Aralık 2003 tarihinde Kars Nöbetçi Asliye Hukuk Mahkemesinde, 05 Ocak 2004 tarihinde AYİM'de kayda geçen yenileme dilekçesinin AYİM İkinci Dairesinin 21.01.2004 gün ve E.2004/50 K.2004/52 sayılı kararıyla reddedilmesinden sonra 26 Şubat 2004 tarihinde Kars Nöbetçi Asliye Hukuk Mahkemesinde, 02 Mart 2004 tarihinde AYİM'de kayda geçen yenileme dilekçesinden davacı veya vekilinin maddi ve manevi tazminat istemiyle davalı idareye müracaat etmedikleri anlaşıldığından AYİM İkinci Dairesinin 17.03.2004 gün ve E.2004/242 K.2004/235 sayılı kararıyla dilekçenin görevli mercie tevdiine karar verilmesinden sonra 27 Nisan 2004 tarihinde Kars Nöbetçi Asliye Hukuk Mahkemesinde, 03 Mayıs 2004 tarihinde AYİM'de kayda geçen dava dilekçesinde özetle; davacının Bingöl 49 ncu İç Güv. P.Tug. K.lığı emrinde askerlik hizmetini yaparken rahatsızlandığını, birlik revirinde bir ay süreyle tedavi edildiğini, durumunun ağırlaşması üzerine Fırat Üniversitesi Nöroloji Kliniğine sevk edildiğini, çeşitli tedavilerden sonra GATA Hastanesi Sağlık Kurulu raporu ile askerliğe elverişli olmadığına karar verildiğini belirterek davacıya 25.000.000.000 TL. maddi, 25.000.000.000 TL. manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davacının adli yardım talebi, AYİM İkinci Dairesinin 21.01.2004 gün ve E.2004/50 K.2004/52 sayılı kararı ile kabul edilmiştir.
Dava dosyasındaki bilgi ve belgelerin incelenmesinde; davacının 26.11.2000 tarihinde Bingöl 49 ncu İç Güv. P.Tug. K.lığı emrinde P.Er olarak askerlik hizmetine başladığı, 14.05.2001 tarihinde ayaklarında romatizma ve baş ağrısı şikayetiyle Tugay revirine başvurduğu, revir tarafından 21.05.2001 tarihinde Elazığ Askeri Hastanesi Nöroloji Polikliniğine sevk edildiği, Elazığ Askeri Hastanesince 23.05.2001 tarihinde myopati tanısı konulup Fırat Üniversitesi Tıp Fakültesi Nöroloji servisine sevk edildiği, burada 24.05.2001 ile 03.07.2001 tarihleri arasında yatırılarak tedavi edildiği, 03.07.2001 tarihinde 2 ay hava değişimi verildiği, daha sonra sevk edildiği Ankara GATA Hastanesi Sağlık Kurulunun 07.11.2001 gün ve 13048 sayılı raporuyla sonunda muayene kaydıyla 3 ay hava değişimi verildiği, GATA Hastanesi Sağlık Kurulunun 28.02.2002 gün ve 2043 sayılı raporuyla davacıya Nörobruseiloza bağlı paraparezi tanısı konulup hakkında D/10 F-1 Askerliğe elverişli değildir. kararı verildiği, 28.02.2002 tarihinde terhis edildiği, 28.02.2002 tarihli sağlık kurulu raporunun 12.08.2002 tarihinde onaylandığı anlaşılmıştır.
Davalı idare savunmasında süre aşımı itirazında bulunduğundan Kurulumuzca öncelikle davanın süresi içerisinde açılıp açılmadığı hususu incelenmiştir. Zira dava açma süresinin kamu düzeniyle ilgili olduğu ve davanın her safhasında dikkate alınmasının zorunlu olduğu hukuk alanında ihtilatsız kabul edilen bir keyfiyettir.
1602 sayılı AYİM Kanununun 43 ncü maddesinin birinci fıkrasında idari eylemlerden haklan ihlal edilmiş olanlar Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde dava açmadan önce, bu eylemlerin yazılı bildirimi üzerine veya başka suretle öğrendikleri tarihten itibaren bir yıl ve herhalde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde yetkili makama başvurarak haklarının yerine getirilmesini istemeleri lazımdır. Bu isteklerin kısmen veya tamamen reddi halinde bu konudaki işlemin tebliği tarihinden ve altmış gün içinde cevap verilmediği takdirde bu sürenin bittiği tarihten itibaren altmış gün içinde tam yargı davası açabilirler. denilmektedir.
1602 sayılı Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Kanununun 45 nci maddesinin 25.12.1981 tarih ve 2568 sayılı Kanunun 2 nci maddesiyle değişik C fıkrasında, 43 ncü maddede öngörülen şart yerine getirilmeden açılan tam yargı davalarında dilekçenin görevli mercie tevdiine karar verileceği, dilekçelerin görevli mercie tevdii halinde Askeri Yüksek İdare Mahkemesine başvurma tarihinin mercie başvurma tarihi olarak kabul edileceği hüküm altına alınmıştır.
Davacının askerliğe elverişli olmadığına ilişkin sağlık kurulu raporu 12.08.2002 tarihinde onaylanmıştır. Davacının zararını öğrendiği 12.08.2002 tarihinden itibaren bir yıl içerisinde ve en geç 12.08.2003 tarihi mesai bitimine kadar davalı idareye başvurması ve başvurmasını takiben yasal süreler içerisinde tam yargı davasını açması gerekirken idareye başvuruda bulunmaksızın doğrudan 09.09.2003 tarihinde Kars Nöbetçi Asliye Hukuk Mahkemesinde kayda geçen dava dilekçesi ile Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde dava açmak suretiyle 1602 sayılı AYİM Kanununun 45/C maddesi gereğince davalı idareye başvuru tarihi kabul edilen 09.09.2003 tarihinde açılan davada mecburi idari müracaat için gerekli bir yıllık sürenin geçirildiği anlaşıldığından davanın süre aşımı yönünden reddine karar verilmesi sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle;
1. Davanın SÜRE AŞIMI YÖNÜNDEN REDDİNE,
2. 1602 sayılı Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Kanununun 71 nci maddesi gereğince yargılama giderlerinin DAVACIYA YÜKLETİLMESİNE,
3. Dava adli yardımlı görüldüğünden resmi posta pulu kullanılmak suretiyle davalı idare tarafından sarf edilen 17.500.000 TL. (ONYEDİMİLYONBEŞYÜZBİN TL.) posta giderinin davacıdan alınarak davalı idareye VERİLMESİNE,
4. Dava adli yardımlı görüldüğünden davanın açıldığı tarihte yürürlükte bulunan 492 sayılı Harçlar Kanunu hükümleri gereğince 11.970.000 TL (ONBİRMİLYONDOKUZYÜZYETMİŞBİN TL.) başvurma harcı ile 7.880.000 TL. (YEDİMİLYONSEKİZYÜZSEKSENBİN TL.) esas dışı maktu ilam harcı toplamı olan 19.850.000 TL. (ONDOKUZMİLYONSEKİZYÜZELLİBİN TL.) harcın DAVACIDAN ALINMASINA,
08 ARALIK 2004 tarihinde OYBİRLİĞİ ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy