(2709 S. K. m. 125) (818 S. K. m. 41, 49) (1086 S. K. m. 91)
Davacı vekili, 02 Temmuz 2003 tarihinde Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde kayda geçen dava dilekçesinin AYİM İkinci Dairesinin 08.10.2003 gün ve E.2003/839, K.2003/751 sayılı kararı ile reddedilmesi üzerine 20 Kasım 2003 tarihinde Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde kayda geçen yenileme dilekçesinde özetle; davacının K.K.T.C. Magosada bulunan 28 nci Mknz.P.A.Hiz.Bl.K.lığı emrinde askerlik hizmetini yaparken görevlendirildiği çamaşırhanede çamaşır sıkma makinesine sağ kolunu kaptırdığını sakatlanarak askerliğe elverişsiz hale geldiğini belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 20.000,00 YTL. maddi ve 20.000,00 YTL. manevi tazminatın olay tarihi olan 21.03.2002 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesini talep ve dava etmiştir.
Dava dosyasındaki bilgi ve belgelerin incelenmesinde; davacının K.K.T.C. Ulukışlada bulunan 28 nci Mknz.P.A.Kşl.Hiz.Brl.K.lığı emrinde P.Er olarak askerlik hizmetini yapmakta iken çamaşırhanede görevlendirildiği, ancak davacıya çamaşırhanede bulunan makinelerin çalışması ile ilgili herhangi bir kurs ve eğitim verilmemiş olduğu, 21.03.2002 tarihinde çarşafların yıkanması esnasında meydana gelen elektrik kesintisinde çamaşır sıkma makinesinin kapağını açtığı fren pedalı ile dönüşü devam eden motoru yavaşlatmaya çalıştığı, makinenin üstününün ıslak olması sebebiyle sağ kolunun kayarak makinenin içerisinde girdiği, yıkanmakta olan çarşaflara dolanan sağ kolunun kırıldığı, davacıya çamaşırhanedeki makinelerin talimatlarının önceden tebliğ edilmiş olduğu, sevk edildiği Girne Askeri Hastahanesinde davacıya atel alçı tespiti yapılıp Ankara GATA Hastahenesine sevk edildiği, burada 27.03.2002 ile 04.04.2002 tarihleri arasında yatırılarak tedavi ve ameliyat edildiği, GATA Hastanesi Sağlık Kurulunun 04.04.2002 gün ve 3484 sayılı raporu ile Sağ humerus kırık ekstrenal civcula fiksatör ameliyatlısı tanısı konulup, hakkında C/59 Sonunda GATAa muayene kaydı ile iki ay hava değişimi kararı verildiği, hava değişiminde iken 23.05.2002 tarihinde askerlik hizmetini tamamlayarak terhis edildiği, GATA Hastahanesi Sağlık Kurulunun 05.06.2002 gün ve 5552 sayılı raporu ile Sağ humerus eski ECF ameliyatlısı tanısı konulup, hakkında C/59 Sonunda GATAda muayene kaydı ile 1,5 ay hava değişimi kararı verildiği, GATA Hastahanesi Sağlık Kurulunun 19.07.2002 gün ve 7266 sayılı raporu ile Sağ humerus kırığı ilizarov ECF ameliyatlısı tanısı konulup, hakkında C/59 Sonunda muayene kaydı ile iki ay hava değişimi kararı verildiği, GATA Hastahanesi Sağlık Kurulunun 02.10.2002 gün ve 11518 sayılı raporu ile Sağ humerus ECF ameliyatlısı tanısı konulup hakkında C/59 sonunda muayene kaydı ile iki ay hava değişimi kararı verildiği, GATA Hastahanesi Sağlık Kurulunun 23.12.2002 gün ve 14426 sayılı raporu ile Sağ humerus ilizarov ameliyatlısı tanısı konulup, hakkında B/59 F4 Askerliğe Elverişli Değildir. kararı verildiği anlaşılmıştır.
İdare Hukuku ilkelerine ve T.C.Anayasasının 125 nci maddesine göre idare kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararları ödemekle yükümlüdür. Bu suretle idarenin sorumluluğu Anayasa prensibi olarak kabul edilmiştir. İdarenin sorumluluğunun hangi esaslara göre belirleneceği Anayasada belirtilmemiş olup bu meselenin halli doktrin ve yargı kararlarına bırakılmıştır. Bu gün idarenin sorumluluğu hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkelerine dayandırılmaktadır. İster hizmet kusuru ister kusursuz sorumluluk ilkelerine dayandırılsın idarenin tazminle sorumlu tutulabilmesi için bir zararın varlığı, zararı doğuran eylemin idareye yüklenebilir nitelikte olması, zararlı sonuçla eylem arasında doğrudan bir illiyet bağının bulunması, zarara yol açan eylemin bir hizmet kuram ve ilkelerinin uygulanmasına elverir nitelikte olması şartlarının birlikte gerçekleşmesi zorunludur.
Birlik çamaşırhanesinde görevlendirilen davacının çarşafların yıkanması esnasında meydana gelen elektrik kesintisinde çamaşır sıkma makinesinin kapağını açıp pedalı ile motorunu yavaşlatmaya çalışırken makinenin üstünün ıslak olması sebebiyle sağ kolunun kayarak makinenin içerisine girmesi sonucunda yaralanması nedeniyle uğradığı zararın, bir kamu hizmeti olduğunda şüphe bulunmayan askerlik hizmetini yürütürken yapmakta olduğu görevin ifası sırasında meydana geldiği, zararla hizmet arasında sıkı bir illiyet bağının bulunduğu, davacının olayda herhangi bir kusurunun bulunmadığı anlaşıldığından, zararın kusursuz sorumluluk ilkesi uyarınca davalı idarece karşılanmasının gerektiği sonucuna varılmıştır.
Davalı idare savunmasında, davacının kendisine tebliğ edilen talimatlara aykırı davranarak henüz durmamış olan çamaşır sıkma makinesinin içerisine elini uzatması nedeniyle müterafik kusurunun bulunduğunu ileri sürmüştür. Davacıya çamaşırhanede bulunan makinelerle ilgili herhangi bir eğitim ve kurs verilmemiş olması, elektrik kesintisi sırasında ne şekilde hareket edeceğini dair bir emir verilmemiş olması ve idari tahkikat raporunda çamaşır sıkma makinesinin üstünün ıslak olması sebebiyle sağ kolunun kayarak makinenin içerisinde girmiş olduğunun belirtilmiş olması karşısında meydana gelen olayın yapılan görevin olağan risklerinden kaynaklanan bir kaza olduğu, davacının meydana gelen olayda herhangi bir kusurunun bulunmadığı kanaat ve sonucuna varıldığından, davalı idarenin müterafik kusur iddiasına itibar edilmemiştir.
Mahkememizin yerleşik içtihatlarına göre, T.C. Emekli Sandığı Genel Müdürlüğünce iştirakçi olmayan kimselere bağlanan vazife malullüğü aylıkları ve ödenen tütün ikramiyeleri yarar kabul edilerek davacıların maddi zararlarından düşülmektedir.
T.C. Emekli Sandığı Genel Müdürlüğünün 20.05.2005 gün ve B.07.1.EMS.0.10.01.01/ 80.866.025 sayılı yazısından Genel Müdürlüğün 30.03.2005-28.04.2005 tarihli ve 263015 sayılı işlemleri ile davacıya 01.07.2003 tarihinden itibaren 513.520.000 TL. 6 ncı derece harp malullüğü aylığı bağlandığı, bağlanan aylığın değişen katsayılar itibarı ile son olarak 01.01.2005 tarihinden itibaren 622,67 YTL.ye yükseldiğinin, 2003 yılı için (6 aylık) 400,62 YTL. 2004 yılı için (12 aylık) 882,20 YTL. olmak üzere toplam 1,282,82 YTL. tütün ikramiyesi ödendiğinin bildirildiği anlaşılmıştır.
Davacı 10.10.2005 tarihinde Batman 1 nci Noterliği tarafından düzenlenen azilname ile vekili Avukat
ı azletmiştir.
Davacı vekili Avukat
.., 19.10.2005 tarihinde kayda geçen 17.10.2005 tarihli dilekçesinde davacının kendisini azletmesi nedeniyle davacının vekilliğinden istifa ettiğini beyan etmiştir.
Davacı, 31.10.2005 tarihinde kayda geçen 27.10.2005 tarihli dilekçesinde, dava konusu olay nedeniyle kendisine maaş bağlanmış olduğunu, bu nedenle maddi tazminat talebinden vazgeçtiğini beyan etmiştir.
Feragat taraflar arasındaki uyuşmazlığı ortadan kaldıran ve davanın esasına girilmesini önleyen bir irade beyanı olduğundan feragat nedeniyle davacıların maddi tazminat istemleriyle ilgili uyuşmazlığın esası hakkında bir karar verilmesine yer olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Mahkememizin yerleşik içtihatlarına göre T.C.Emekli Sandığı Genel Müdürlüğünce ödenen maluliyet aylığı ve tütün ikramiyesi maddi tazminat miktarlarından düşülmektedir. Zira davacı bu olay nedeniyle T.C.Emekli Sandığında gerek maluliyet aylığı ve gerekse tütün ikramiyesinin ödenmesi uzun zamana ihtiyaç göstermekte ve başlangıçta bu aylığın bağlanması kesin olmadığından idari eylemlerden hakları ihlal edilmiş olanlar bir yandan aylık bağlanması hususunda başvururken öte yandan da dava açma süresini geçirmemek için maddi tazminat verilmesi istemiyle bağlanacak aylıkları da içerecek şekilde tam yargı davası açmaktadırlar. Başka bir deyişle başlangıçta davacıların maddi tazminat istemiyle tam yargı davasını açma veya aylık bağlanması için başvuruda bulunma yollarından birini seçmeleri haklarının kaybolmasını önlemek yönünden imkan dahilinde bulunmamakta, zorunlu olarak iki yola birden başvurma durumunda kalmaktadırlar. Hal böyle olunca duruşmalı görülen davalarda mahsup muamelesinden dolayı maddi tazminat isteminin kısmen veya tamamen reddi halinde davacılar aleyhine hükmolunması haksızlığa ve hak aramak için başka çaresi olmayan davacının zarara uğramasına yol açmaktadır.
Davacıya T.C. Emekli Sandığı Genel Müdürlüğü tarafından davanın açıldığı 02.07.2003 tarihinden sonra 30.03.2005 tarihinde vazife malullüğü aylığı bağlandığı anlaşılmıştır.
Bu görüşün ışığı altında Mahkememizin benzer davalarla ilgili uygulamalar da dikkate alınarak, davacının maddi tazminat talebinin reddi sebebiyle aleyhe vekalet ücretine hükmolunmamıştır.
Davacıya olay sebebiyle duyduğu acı ve ızdırabı kısmen de olsa karşılayabilmek amacıyla, olayın meydana geliş şekli, tarihi, askerlik statüsü, sosyal durumu, paranın alım gücü ve işletilecek yasal faiz dikkate alınarak uygun miktarda ve olay tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte manevi tazminat verilmesi kabul edilmiştir.
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacı
in maddi tazminat isteminden feragatı nedeniyle maddi tazminata ilişkin uyuşmazlığın esası hakkında bir karar verilmesine YER OLMADIĞINA,
2. Davacı
..e takdiren 5.000,00 YTL. (BEŞBİN YENİ TÜRK LİRASI) MANEVİ TAZMİNAT VERİLMESİNE, fazlaya ait isteminin REDDİNE,
3. Hükmedilen manevi tazminat miktarına olay tarihi olan 21 Mart 2002 tarihinden 30 Haziran 2002 tarihine kadar yıllık %60 (YÜZDEALTMIŞ), 01 Temmuz 2002 tarihinden 31 Mart 2003 tarihine kadar yıllık %55 (YÜZDEELLİBEŞ), 01 Nisan 2003 tarihinden 31 Aralık 2003 tarihine kadar yıllık %30 (YÜZDEOTUZ), 01 Ocak 2004 tarihinden 31 Aralık 2004 tarihine kadar yıllık %15 (YÜZDEONBEŞ), 01 Ocak 2005 tarihinden ödeme tarihine kadar yıllık %12 (YÜZDEONİKİ) yasal faiz YÜRÜTÜLMESİNE,
4. 1602 sayılı Askerî Yüksek idare Mahkemesi Kanununun 71 nci maddesi gereğince yargılama giderlerinin (posta giderleri dahil) DAVALI İDAREYE YÜKLETİLMESİNE, ancak 492 sayılı Harçlar Kanununun 13/j maddesi uyarınca muaf tutulan idare aleyhine HARCA HÜKMEDİLMESİNE YER OLMADIĞINA,
5. Davacı tarafından peşin yatırılan 552,00 YTL. (BEŞYÜZELLİİKİ YENİ TÜRK LİRASI) harcın istemi halinde DAVACIYA İADESİNE,
6. Davacı tarafından peşin yatırılan ve sarf edilen 50,50 YTL. (ELLİ YENİ TÜRK LİRASI ELLİ YENİ KURUŞ) posta giderinin davalı idareden alınarak DAVACIYA VERİLMESİNE,
7. Dava duruşmalı görüldüğünden feragat nedeniyle vazgeçilen maddi tazminat miktarı için yukarıda açıklanan gerekçelerle davacı aleyhine avukatlık ücretine hükmedilmesine YER OLMADIĞINA,
8. Hükmedilen manevi tazminat miktarı üzerinden hüküm tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince nisbi olarak hesap edilen 600,00 YTL. (ALTIYÜZ YENİ TÜRK LİRASI) avukatlık ücretinin davalı idareden alınarak DAVACIYA VERİLMESİNE,
9. Dava duruşmalı görüldüğünden reddedilen manevi tazminat miktarı üzerinde hüküm tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince, tarifenin 10 ncu maddesi de dikkate alınarak, nisbi olarak hesap edilen 600,00 YTL. (ALTIYÜZ YENİ TÜRK LİRASI) avukatlık ücretinin davacıdan alınarak DAVALI İDAREYE VERİLMESİNE,
10. Kurtalan Askerlik Şubesi Başkanlığı tarafından gönderilen davacıya ait askerlik şubesi şahsi dosyasının İADESİNE (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy