(2709 S. K. m. 125) (AYİM. 2. D. 24.12.2003 T. 2003/561 K. 2003/936 K.)
Davanın Konusu: Maddi ve Manevi Tazminat İstemi
Savunmanın Özeti: Davacının yedek subay adayı iken okul döneminin 1/3den fazla süreyi istirahattı, hastanede yatarak ve hava değişimi alarak geçirmesi nedeniyle geçici terhis edildiği ve 281 dönem olarak yeniden silahaltına alındığı, önceden yaptığı askerlik hizmetinin hesaba katılmadığı bunun da yasa ve yönetmelik hükümlerine uygun olduğu, ayrıca davacının sol gözünün sakatlanmasında idarenin gerek hizmet kusuru gerekse objektif sorumluluk ilkesi uyarınca hukuki sorumluluğunun bulunmadığı, husumetin İçişleri Bakanlığına yönetilmesinin gerektiği belirtilerek davanın reddine karar verilmesi yönünde savunma yapılmıştır.
Başsavcılığın Düşüncesi: Davacının sol gözünde askeri eğitim esnasında meydana gelen arızanın neticesinde çalışma gücü kaybına uğradığının sağlık kurulu raporu ile tespiti halinde, çalışma gücü kaybı sebebiyle davacının uğradığı maddi zararın karşılanması amacıyla hesap bilirkişisince belirlenecek tutar üzerinden takdir edilecek bir miktarın yasal faiziyle birlikte maddi tazminat, takdir edilecek bir miktarın yasal faiziyle manevi tazminat olarak ödenmesine, çalışma gücü kaybı meydana gelmediğinin tespiti halinde bu maddi tazminat istemine bağlı davanın reddine karar verilmesinin gerektiği yönünde düşünce bildirilmiştir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Yargı yetkisini kullanan Askeri Yüksek İdare Mahkemesi İkinci Dairesince, davacı vekilinin istemi üzerine 22 Eylül 2004 Çarşamba günü saat 09.30da davacının yokluğunda, davacı vekil Av. Cengiz BALCI, davalı idareyi temsilen Haz. Av. Hatice GÖKTEPE ve AYİM Savcısı Dz. Hak. Yzb. Ahmet SİVAS'ın iştirakleriyle açık duruşma yapılıp, Raportör Üye Hak. Yb. Coşkun GÜNGÖR'ün açıklamaları dinlendikten ve dava dosyası incelendikten sonra;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekilinin, 25.04,2003 tarihinde Samsun İdare Mahkemesinde ve bu yolla 28.04.2003 tarihinde AYİM'de kayda geçen dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin 22 03.2001 tarihinde 279 ncu dönem olarak Eğridir Dağ Komando Okul K.lığında yedek subay adayı olarak askerlik hizmetine başladığını, fakat Mayıs 2001 ayı içerisinde travers eğitimi sırasında bir yedek subay adayının dikkatsiz hareketi neticesinde müvekkilinin sol gözüne diken batarak yaralandığı ve Isparta Askeri Hastanesinde ameliyat olduğu, bilahare sol gözünden yeniden ameliyat olmak üzere Ankara Mevki Hastanesine sevk edildiğini, burada ikinci göz ameliyatı geçirdiğini, 01.07.2001 tarihinde bedelli geçici terhis belgesi verilerek terhis edildiğini, müvekkilinin GATA'da yeniden bir göz operasyonu geçirdiğini askerliğe elverişlidir raporu verilmesi üzerine 281. dönem olarak yeniden silah altına alındığını ve 27.10.2002 tarihinde sınıfının değiştirildiğini, 21.11.2002 tarihinde de terhis edildiğini, müvekkilinin fazladan 4 ay askerlik yaptığını ve bu süre zarfında çalışarak elde edeceği gelirden mahrum kaldığını, ayrıca sol gözündeki sakatlık nedeniyle bir çok haktan mahrum kaldığını ve daha fazla efor ile aynı işi yapmak zorunda kaldığını, idarenin müvekkiline 4 ay fazla askerlik yaptırmasında hizmet kusuru olduğunu ayrıca eğitim sırasında idare ajanının kusuru neticesinde müvekkilinin sol gözünün rahatsızlanması sebebiyle de idarenin kusursuz sorumluluk ilkesi uyarınca sorumlu olduğunu, müvekkilinin göz rahatsızlığı nedeniyle bir çok kez hastaneye masraf yaparak gidip geldiğini belirterek 30 milyar TL, 5 milyar TL manevi tazminatın Mayıs 2001 ayından itibaren yasal faizi ile birlikte ödenmesini talep ve dava etmiştir.
Askeri Yüksek İdare Mahkemesi İkinci Dairesinin 24 Aralık 2003 gün ve Esas No: 2003/561, Karar No: 2003/936 sayılı davacıya 4 ay fazla askerlik hizmeti yaptırılması işlemi nedeniyle bu idari işlemden doğan maddi ve manevi zararın tazmini ile Yedek Subay Sınıf Okulunda eğitim sırasında sol gözüne dal çarpması sonucu sakatlanması nedeniyle bu idari eylemden doğan maddi ve manevi zararların tazmininin istendiği, bu suretle her ikisi de davacıyı ilgilendirse de biri idari işlem ve diğeri idari eylemden kaynaklanan davalar arasında maddi ve hukuki bağlılık görülmediğinden davaların: iki ayrı dava dilekçesiyle (ikişer nüsha) ayrı ayrı açılması, idari eylemden doğan maddi ve manevi tazminat miktarı ile idari işlemden doğan maddi ve manevi tazminat miktarının ayrı ayrı gösterilmesi gerektiği halde her iki istem tek dilekçesiyle dava açıldığı sebebiyle dilekçenin reddine karar verilmiştir.
Davacı vekili, 09 Şubat 2004 tarihinde Samsun İdare Mahkemesinde, 11 Şubat 2004 tarihinde Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde kayda geçen, süresi içinde verdiği yenilenen dava dilekçesinde müvekkilinin sol gözünden yaralanması olayı ile ilgili uğramış olduğu 25 milyar TL. maddi, 5 milyar TL manevi zararının yasal faiziyle birlikte ödenmesini talep ve dava etmiştir.
Dava dosyasının incelenmesinden sonra; davacının Mart 2001 Yd.Sb. celbinde 279. dönem olarak silah altına alındığı ve 02.04.2001 tarihinde Eğirdir Dağ. Kom Ok. Krs Tb.2. BI. K.lığına katılış yaptığı, sınıf okulunda iken 16.05.2001 tarihinde eğitim faaliyeti kapsamında icra edilen bölge traversi faaliyetinde başka bir yedek subay adayının yanından geçtiği dala omzunun sürtünmesi ve bilahare dalın serbest kalarak davacının sol gözüne çarpması neticesinde davacının sol gözünden yaralandığı ve önce birlik revirine ve müteakiben Isparta Askeri Hastanesine sevk edildiği ve burada ameliyat edilerek 15.06.2001 tarihinde Ankara Mevki Hastanesine şevki için taburcu edildiği ve 17.06.2001 tarihinde Ankara Mevki Hastanesine sevk edildiği, 18.06.2001 tarihinde bu hastaneye yatırıldığı ve yapılan tedavisi sonucu Ankara Mevki Hastanesi Sağlık Kurulunun 27.06.2001 gün ve 314 sayılı Sağlık Raporu ile taburcu edildiği, 02.07.2001 tarihinde yasal mazereti nedeniyle eğitim ve öğretim devresine üçte birinden fazla bir müddet katılmaması nedeniyle terhis edildiği hava değişimi bitiminde 20.07.2001 tarihinde muayenesi için hastaneye sevk edilen davacının kıtaya şevki uygun görülerek 281. dönem olarak Eğridir Dağ. Komando Okul K.lığına sevk edildiği ve burada hastaneye sevk edilen davacıya İzmir Mevki Hastanesi Sağlık Kurulunun 07.11 2001 tarih ve 4036 sayılı raporu ile sol gözde vitrektomi eşi ameliyatlısı tanısı ile Askerliğe Elverişlidir, komando olamaz. kararı verilmesi üzerine 06.08.2001 tarihinde Tuzla Sınıf Okuluna katılış yaptığı ve sınıf okulunu tamamlayarak 5.J.Snr.Bl.K.lığı Uludere/ŞIRNAK emrine gönderildiği, GATA Sağlık Kurulunun 15.07.2002 gün ve 5307 sayılı raporu gereği levazım sınıfına geçirildiği ve 21.11.2002 tarihinde terhis olduğu, 28.01.2003 tarihinde tazminat istemi ile davalı idareye vekili aracılığıyla yaptığı başvuruya 60 günlük süre zarfında cevap verilmemesi üzerine iş bu davayı açtığı anlaşılmıştır.
Davalı idare savunmasında, husumetin İçişten Bakanlığına yöneltilmesi gerektiğini ileri sürmekteyse de, davacının gözünün yaralanması olayının vuku bulduğu tarihte MSB.lığı bünyesindeki K.K K.lığına bağlı Eğridir Dağ. Kom Ok. Klığı emrinde asteğmen adayı olarak görev yaptığı ve bu nedenle davada hasım mevkiinde MSB lığının bulunması gerektiğinden, davalı idarenin usul yönünden yaptığı itirazın hukuksal dayanağının bulunmadığı değerlendirilmiştir.
Anayasanın 125 nci maddesine göre idare kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararları ödemekle yükümlüdür. Ancak, Anayasada idarenin sorumluluğunun hangi esaslara göre belirleneceği belirtilmemiş; bu esasların tespiti doktrin ve yargı kararlarına bırakılmıştır. Doktrin ve yargı kararları idarenin sorumluluğunu hizmet kusuru ve kusursuz sorumluluk ilkelerine dayandırmaktadır Her iki ilke için de geçerli olmak üzere genel olarak idarenin tazmin borcunun doğabilmesi için bir zararın mevcudiyeti, zarara yol açan eylemin idareye yüklenebilir nitelikte bulunması, zarar ile eylem arasında illiyet bağının bulunması zorunludur.
Dağ Kom. Ok. K.lığının 05.03.2003 tarihli yazısından davacının Dağ Kom. Ok. K.lığında askerlik hizmeti yaparken eğitim esnasında sol gözünden yaralandığı anlaşılmaktadır. Davacının sol gözünden yaralanmasında idarenin hizmet kusuru bulunmadığı fakat yaralanmasının eğitim faaliyeti sırasında kamu hizmetinin ayrılmaz bir unsuru olan idare ajanının dikkatsiz davranması sonucu meydana geldiği ve bu bağlamda 16.05.2001 tarihinde Dağ Kom Ok. Kurslar Tb.2.Atğm Ad. Kurs Bölüğünde görevli iken bölge traversi faaliyetinde intikal sırasında bir asteğmen adayının bir dala omzu ile sürtünmesi ve bilahare dalın serbest kalması sonucu dalın davacının gözüne çarparak yaralanmaya sebebiyet verdiği ve böylece zararlandırıcı eylemin askeri hizmetin ifası neticesinde meydana geldiği, oluşan zarara yol açan eylemin İdareye yüklenebilir olduğu ve zarar ile eylem sırasında illiyet bağının bulunduğu, bu nedenle idarenin kusursuz sorumluluk ilkesi gereği davacının sol gözünde oluşan arıza nedeniyle tazmin sorumluluğu bulunduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.
Davacının uğradığı maddi zararın hesaplanması için Mahkememizce re'sen seçilen bilirkişi tarafından hazırlanan 17 Ocak 2005 tarihli bilirkişi raporuna göre, davacının maddi tazminat hakedişinin 12.091,00 YTL olduğu: zararına karşılık herhangi bir yararının bulunmadığı belirtilmiştir.
Taraflara tebliğ edilen ve itiraz edilmeyen bilirkişi raporu, Mahkememizin yerleşik içtihatlarına, ilmi verilere uygun bulunmuş ve bilirkişi raporu doğrultusunda uygulama yapılmıştır.
Davacının olay nedeniyle duyduğu ve ömür boyu duyacağı acı ve ızdırabını kısmen de olsa karşılayabilmek amacıyla, olayın meydana geliş şekli, tarihi, davacının statüsü paranın atım gücü ve işletilecek yasal faiz dikkat alınarak uygun miktarda manevi tazminat verilmesi kabul edilmiştir.
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacı Metin UZUNBACAK'a, bilirkişi raporu uyarınca 12.091,00 YTL. (Onikibindoksanbir Yeni Türk Lirası ) MADDİ TAZMİNAT VERİLMESİNE, fazlaya ait isteminin REDDİNE,
2. Davacı Metin UZUNBACAKa, takdiren 3 000,00 YTL. (Üçbin Yeni Türk Lirası) MANEVİ TAZMİNAT VERİLMESİNE, fazlaya ait isteminin REDDİNE,
3. Hükmedilen maddi tazminat miktarına davacının yeniden gelir elde etmeye başlayacağı varsayılan 21 Ocak 2003 tarihinden 31 Mart 2003 tarihine kadar yıllık %55 (YÜZDE ELLİBEŞ). 01 Nisan 2003 tarihinden 31 Aralık 2003 tarihine kadar yıllık %30 (YÜZDE OTUZ) 01 Ocak 2004 tarihinden 31 Aralık 2004 tarihine kadar yıllık %15 (YÜZDE ONBEŞ), 01 Ocak 2005 tarihinden ödeme tarihine kadar yıllık %12 (YÜZDE ONİKİ) yasal faiz YÜRÜTÜLMESİNE,
4 Hükmedilen manevi tazminat miktarına olay tarihi olan 16 Mayıs 2001 tarihinden 30 Haziran 2002 tarihine kadar yıllık %60 (YÜZDE ALTMIŞ),01 Temmuz 2003 tarihinden 31 Mart 2003 tarihine kadar yıllık %56 (YÜZDE ELLİBEŞ), 01 Nisan 2003 tarihinden 31 Aralık 2003 tarihine kadar yıllık %30 (YÜZDE OTUZ) 01 Ocak 2004 tarihinden 31 Aralık 2004 tarihine kadar yıllık %15 (YÜZDEON BEŞ), 01 Ocak 2005 tarihinden ödeme tarihine kadar yıllık %12 (YÜZDE ONİKİ) yasal faiz YÜRÜTÜLMESİNE,
5. 1602 sayılı Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Kanununun 71 nci maddesi gereğince yargılama giderlerinin (posta giderleri dahil) DAVALI İDAREYE YÜKLETİLMESİNE, ancak 492 sayılı Harçlar Kanununun 13/j maddesi uyarınca harçtan muaf tutulan davalı idare aleyhine HARCA HÜKMEDİLMESİNE YER OLMADIĞINA,
6. Davacı tarafından peşin yatırılan ve sarf edilen 180,00 YTL. bilirkişi ücretinin davada haklılık oranına göre 93 00 YTL (Doksanüç Yeni Türk Lirası)'nın davacı üzerinde BIRAKILMASINA, 87, 00 YTL (Seksenyedi Yeni Türk Lirası)nın davalı idareden alınarak DAVACIYA VERİLMESİNE,
7. Davacı tarafından peşin yatırılan ve sarf edilen 41,50 YTL. (Kırkbir Yeni Türk Lirası Elli Yeni Kuruş ) posta ücretinin davalı idareden alınarak, DAVACIYA VERİLMESİNE,
8. Davacı tarafından yatırılan 484,50 YTL. (Dörtyüzseksendört Yeni Türk Lirası Elli Yeni Kuruş) harcın, istemi halinde DAVACIYA İADESİNE,
9. Hükmedilen maddi ve manevi tazminat miktarları üzerinden hüküm tarihindeki Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca nisbi olarak hesap edilen 1.679,10 YTL (Binaltıyüzyetmişdokuz Yeni Türk Lirası On Yeni Kuruş) avukatlık ücretinin davalı idareden alınarak DAVACIYA VERİLMESİNE,
10. Dava duruşmalı görüldüğünden reddedilen maddi ve manevi tazminat miktarları üzerinden hüküm tarihindeki Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca nisbi olarak hesap edilen 1.640,90 YTL. (Binaltıyüzkırk Yeni Türk Lirası Doksan Yeni Kuruş) avukatlık ücretinin davacıdan alınarak, DAVALI İDAREYE VERİLMESİNE,
11. Samsun Askerlik Şubesi Başkanlığı tarafından Hizmete öze! gizlilik derecesi ile gönderilen davacıya ait askerlik şubesi şahsi dosyasının aynı gizlilik derecesi ile İADESİNE,
23 ŞUBAT 2005 tarihinde OYBİRLİĞİ ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy