(1602 S. K. m. 43, 71) (492 S. K. m. 1)
DAVANIN KONUSU: Maddi ve Manevi Tazminat İstemi
TÜRK MİLLETİ ADINA
Yargı yetkisini kullanan Askeri Yüksek İdare Mahkemesi İkinci Dairesince, Raportör üye Top. Kur. Alb.Metin ŞAHİN'in açıklamaları dinlendikten ve dava dosyası incelendikten sonra;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekil, 20 Mayıs 2004 tarihinde Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde kayda geçen dava dilekçesinde özetle; davacının 25 nci Mekanize Piyade Tugayı 1 nci Mknz. P.TbK. lığı (Göle/Kars) emrinde askerlik hizmetini ifa ederken rahatsızlığı üzerine 22 Aralık 2000 tarihinde Erzurum 600 Yataklı Mareşal Fevzi Çakmak Asker Hastananesine sevk edildiğini ve burada yapılan tetkikler sonucu Hepatit-B olduğunun tespit edildiğini; hava değişimini müteakip aynı hastahanenin 13 Temmuz 2001 gün ve 2322 sayılı raporuyla hakkında Askerliğe elverişli değildir. kararı alınarak terhise tabi tutulduğunu; davacının rahatsızlığının çalışmasını engellediğini ve sürekli birisinin bakımına ihtiyaç duyduğunu belirterek meydana gelen zararın karşılanması maksadıyla 70 000 000.000 TL. maddi, 20.000.000.000 TL. manevi olmak üzere toplam 90.000.000.000 TL. (Doksanmilyar Türk Lirası) tazminatın yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiş, adli yardım isteminde bulunulmuş, davacı vekili 13 Eylül 2004 tarihinde kayda geçen dilekçesinde istedikleri tazminatın bir kısmından feragat ederek 10.000.000.000 TL. maddi ve 5.000.000.000 TL. manevi olmak üzere toplam 15.000.000.000 TL. tazminat isteminde bulunmuştur.
Davacının adli yardım talebi, AYİM İkinci Dairesinin 16 Haziran 2004 gün ve GENSEK NO: 2004/1474, Esas No:2004/501 sayılı kararıyla reddedilmiştir.
1602 sayılı Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Kanunu'na göre, davanın süresinde açılıp açılmadığı ilk inceleme sırasında davanın esasına girilmeden incelenecek hususlar arasında sayılmıştır. Zira dava açma süresi kamu düzeni ile ilgili olup davanın her safhasında dikkate alınması hukuk alanında ihtilafsız kabul edilen bir keyfiyettir. Bu nedenle Kurulumuzca davanın süresinde açılıp açılmadığı hususu öncelikle incelenmiştir.
1602 sayılı Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Kanununun 43 ncü maddesinde idari eylemlerden doğan tam yargı davasına ait dava açma süresi gösterilmiş ve bu sürelerin başlangıçları da belirtilmiştir. Belirtilen bu başlangıç tarihlerinden itibaren işlemeye başlayan dava açma süreleri içinde açılmayan davaların esastan incelenmesi mümkün değildir. Zira dava açma süresi hak düşürücü bir süre olup sürenin geçmesiyle dava hakkı ortadan kalkar ve Kanun yeni bir olanak tanımadıkça bu hak bir daha kullanılamaz.
1602 sayılı Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Kanununun 43/1 nci maddesi İdari eylemlerden hakları ihlal edilmiş olanların Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde dava açmadan önce, bu eylemlerin yazılı bildirimi üzerine veya başka suretle öğrendikleri tarihten itibaren bir yıl ve her halde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde yetkili makama başvurarak haklarının yerine getirilmesini istemeleri lazımdır. Bu isteklerini kısmen veya tamamen reddi halinde bu konudaki işlemin tebliği tarihinden ve altmış gün içinde cevap verilmediği takdirde bu sürenin bittiği tarihten itibaren altmış gün içinde tam yargı davası açabilirler. hükmünü amirdir.
Dava dosyasındaki bilgi ve belgelerin incelenmesinde; davacı Metin ASLAN'ın askerlik hizmetini yapmakta iken rahatsızlığı nedeniyle Erzurum 600 Yataklı Mareşal Fevzi Çakmak Asker Hastahanesinin 13 Temmuz 2001 gün ve 2322 sayılı Sağlık Kurulu raporu ile Hepatit-B Virüs Enfeksiyonu tanısı konularak B/52 F-3 Askerliğe elverişli değildir. Savaşta sefer görevi alabilir. kararı verildiği, bu rapora göre terhis edildiği ve raporun 23 Ekim 2001 tarihinde onaylanarak kesinleştiği, davanın ise 20 Mayıs 2004 tarihinde açıldığı anlaşılmıştır.
İdari eylemden doğan tazminat istemi niteliğindeki bu davada, davacım zararını öğrendiği en geç raporun onaylandığı 23 Ekim 2001 tarihinden itibaren bir yıl içinde idareye başvurarak haklarının yerine getirilmesini istemesi ve cevap verilmemesi halinde idareye müracaat tarihinden itibaren en geç 120 gün içinde davasını açması gerekirken, belirtilen tarihten 2 yıl 3 ay 4 gün sonra 27 Ocak 2004 tarihinde idareye müracaat edilerek 20 Mayıs 2004 tarihinde açılan davada süre aşımı bulunduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVANIN SÜRE AŞIMI YÖNÜNDEN REDDİNE,
2.1602 sayılı Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Kanununun 71 nci maddesi gereğince yargılama giderlerinin DAVACIYA YÜKLETİLMESİNE,
3. Davanın açıldığı tarih itibariyle yürürlükte bulunan 492 sayılı Harçlar Kanunu hükümleri gereğince 15.300.000 TL. başvurma harcı ile 10 100.000 TL. esas dışı maktu ilam harcı toplamı olan 25.400.000 TL. (Yirmibeşmilyondörtyüzbin Türk Lirası) harcın DAVACI ÜZERİNDE BIRAKILMASINA, bu miktarın davacı tarafından peşin yatırılan 220.500.000 TL harçtan mahsubu ile arta kalan 195.100.000 TL. (Yüzdoksanbeşmilyonyüzbin Türk Lirası) harcın istemi halinde DAVACIYA İADESİNE,
4. Gercüş/Batman Askerlik Şubesi Başkanlığınca HİZMETE ÖZEL gizlilik derecesiyle gönderilen davacıya ait şahsi dosyasının aynı gizlilik derecesiyle İADESİNE,
27 EKİM 2004 tarihinde OYBİRLİĞİ ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy