(926 S. K. m. 67, 68) (1602 S. K. m. 52)
DAVANIN KONUSU: Jandarma Astsubay Meslek Yüksek Okulundan çıkarılma işleminin iptali istemi.
SAVUNMANIN ÖZETİ: 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanununun 68 nci maddesinin (b) bendinde astsubay okullarına girişte aranacak nitelikler, öğrenim, eğitim süresi ve şekilleri, öğrencilerin görev sorumlulukları ve ilgili diğer hususların yönetmelikte düzenlenmesinin öngörüldüğü, hükme istinaden çıkarılan jandarma astsubay meslek yüksek okulları yönetmeliğinin 44 ncü maddesinde, adaylar hakkında yapılacak arşiv araştırması sonucunda şüpheli ya da sakıncalı hallerin bulunmaması gerektiğinin belirtildiği, bu kapsamla Türk Silahlı Kuvvetlerine alınacak askeri öğrenciler hakkında yapılacak güvenlik soruşturmasının usulü ve esaslarının silahlı kuvvetler istihbarata karşı koyma, koruyucu güvenlik ve işbirliği yönergesinin 3 ncü bölüm 1 nci kısım 9 ncu maddede düzenlendiği, bu maddelere göre öğrenci hakkında yaptırılacak güvenlik soruşturmasının öğrencinin kendisini, annesini, babasını ve kardeşlerini kapsadığı, davacının güvenlik soruşturmasının mevcut mevzuata uygun olarak yapıldığı, silahlı kuvvetlerde bilfiil görev alacak personelin kanun ve nizamlara uyan, kendileri veya yakınları hakkında geçmişleri ile ilgili de olsa söylenti çıkarılmayacak kişilerden seçilmesi ve kendilerini etkileyebilecek yakın aile çevresinde yönetmelik ve yönergelerde belirtilen askeri öğrenci olmayı engelleyen sakıncalı halleri görülenlerin silahlı kuvvetlerden çıkarılmalarının mevzuata ve kamu yararına uygun düştüğü, işleme mesnet bilgi ve belgelerin 1602 sayılı kanunun 52 nci maddesinin son fıkrası kapsamında incelenmek üzere gönderildiği belirtilerek, yasal dayanaktan yoksun davanın reddine karar verilmesi gerektiği yönünde savunma yapılmıştır
BAŞSAVCILIĞIN DÜŞÜNCESİ: 1602 sayılı askeri yüksek idare mahkemesi kanununun 52 nci maddesi kapsamında gönderilen belgelerin incelenmesinden, davacı hakkındaki güvenlik soruşturması sonucu ekte edilen bilgilerin, davacının askeri öğrencilikten çıkarılma ilminin hukuki sebebini oluşturacak nitelikte olmadığı belirtilerek, sebep, konu ve maksat yönlerinden hukuka aykırı olan işlemin iptaline karar verilmesi gerektiği yönünde düşünce bildirilmiştir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Yargı yetkisini kullanan Askeri Yüksek İdare Mahkemesi İkinci Dairesince, Raportör Hv.Hak.Yzb. Murat YAMAN'ın açıklamaları dinlendikten ve dava dosyası incelendikten sonra;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı, 09 Ağustos 2004 tarihinde AYİM kaydına geçen dava dilekçesinde özetle; liseyi bitirdiği sene olan 2002 yılında maddi imkansızlıklar nedeniyle dershaneye kayıt olamadığını, durumu öğrenen okul müdür yardımcısının aracılığıyla ücretsiz olarak Odak dershanesine kayıt yaptırdığını, ardından bu dershanenin eğitiminden memnun kalmayarak başka dershaneye geçtiğini, 2003 yılı ÖSS sınavı sonucunda Jandarma Astsubay Meslek Yüksek Okuluna kayıt yaptırdığını, okuldan ilişiğinin kesildiği 02 Ağustos 2004 tarihine kadar hiç ceza atmadığını, gittiği dershanelerin siyasi görüşünden haberdar olmadığını belirterek, öncelikle yürütmenin durdurulmasına ve işlemin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davacının yürütmenin durdurulması istemi AYİM İkinci Dairesinin 29 Eylül 2004 tarih ve Esas No:2004/651 sayılı kararı ile kabul edilmiştir.
Dava dosyası ile davalı idarece GİZLİ gizlilik derecesiyle gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden, davacının 18 Eylül 2003 tarihinde Jandarma Astsubay Meslek Yüksek Okulunda astsubay adayı olarak öğrenimine başladığı, bilhare hakkında yapılan güvenlik soruşturmasının olumsuz çıkması üzerine 02 Ağustos 2004 tarihinde bu okuldan ilişiğinin kesildiği, davacı tarafından bu işlemin iptali istemiyle iş bu davanın açıldığı anlaşılmıştır.
926 sayılı TSK. Personel Kanununun 67 nci maddesinde astsubay kaynaklarının astsubay okulları olduğu astsubay okullarının da Astsubay hazırlama okulları ve astsubay sınıf okulları olmak üzere ikiye ayrıldığı açıklanmış, 68 nci maddesinin (b) bendinde astsubay okullarına girişte aranacak nitelikler, öğrenim, eğitim, süre ve şekilleri, öğrencilerin azami Öğrenim süresiyle görev ve sorumlulukları ile ilgili diğer hususların yönetmelikte düzenleneceği hükme bağlanmış; aynı maddenin (c) bendinde öğrencilik niteliğini kaybettiren haller sayılmış, (f) bendinde ise astsubay okulu öğrencilerinin ilişiklerinin kesilmesi ve ilişikleri kesilenler ile ilgili diğer hususların yönetmelikle düzenlenmesi öngörülmüştür.
920 sayılı Kanunun bu hükmüne istinaden çıkarılan Jandarma Astsubay Meslek Yüksek Okulu Yönetmeliğinin 44 ncü maddesinde jandarma astsubay adaylarında aranacak nitelikler sayılmış olup, bunlardan birisi de adaylar hakkında yapılacak arşiv araştırması ve soruşturması sonucunda şüpheli ya da sakıncalı hallerin bulunmaması haildir.
Aynı Yönetmeliğin 81 nci maddesinde ise, Astsubay Meslek Yüksek Okullarına giriş koşullarını taşımadıkları öğrenim sırasında anlaşılan öğrencilerin okuldan çıkarılacağı hüküm altına alınmıştır.
Bundan başka, Silahlı Kuvvetlere alınacak askeri öğrenciler hakkında yapılacak güvenlik soruşturmasının usul ve esaslarını düzenleyen TSK istihbarata Karşı Koyma ve Koruyucu Güvenlik ve İşbirliği Yönergesinin 3 ncü bölüm 1 nci kısım 8 nci maddesinde güvenlik soruşturmasının öğrencinin kendisiyle birlikte, anne, baba ve kardeşlerini kapsadığı belirtilmiştir. TSK. İstihbarata Karşı Koyma, Koruyucu Güvenlik ve İşbirliği Yönergesinin 3 ncü Bölüm, 1 nci Kısım 9 ncu maddesinin d/(2) nci bendinde, öğrencinin kendisi, annesi, babası veya kardeşlerinden herhangi birisi hakkında, devletin bir kişi veya zümre tarafından yönetilmesini veya sosyal bir sınıfın diğer sosyal sınıflar üzerinde egemenliğini sağlamak veya dil, ırk, din ve mezhep ayrımı yaratmak veya sair herhangi bir yoldan bu kavram ve görüşlere dayanan bir devlet düşeni kurmak, bu tür faaliyetlerde bulunan yerli veya yabancı demek, grup, kulüp, teşkilat ve benzeri teşekküllerden herhangi birine üye olmak veya bunlarla sıkı işbirliği içinde bulunmak, desteklemek veya bunların sempatizanı olmak gibi faaliyetleri nedeniyle MİT Müsteşarlığı, Emn.Gn.Md.lüğü, mahalli emniyet müdürlükleri ve İl Jandarma Alay Komutanlıklarından herhangi bir tarafından bilgi verilmesi, askeri öğrenci olmayı engelleyen sakıncalı hallerden sayılmıştır.
Türk Silahlı Kuvvetlerinde disiplinin muhafazası ve idamesi için bünyesine aldığı kişilerde farkı özelliklerin aranması ve öğrenci olarak alınacakların sadece kendisinin değil, yakın aile çevresinin de idari normlar uyarınca arattırılması, Silahlı Kuvvetlerin üstlendiği seçkin kamu hizmetinin bir gereğidir ilerde Silahlı Kuvvetlerde bilfiil görev alacak personelin kanun ve nizamlara uyan, kendileri veya yakınları hakkında geçmişleri ile ilgilide olsa söylenti çıkarılmayacak kişilerden seçilmesi ve kendilerini etkileyebilecek yakın aile çevresinde yönetmelik ve yönergelerde belirtilen askeri öğrenci olmayı engelleyen sakıncalı halleri görülenlerin Silahlı Kuvvetlerden çıkarılmaları mevzuata ve kamu yararına uygun düşmektedir.
Dava konusu uyuşmazlık, 2003-2004 eğitim ve öğretim döneminde Jandarma Astsubay Meslek Yüksek Okulunda öğrenimine başlayan davacı hakkında yapılan güvenlik soruşturması neticesinde elde edilen bilgilerin, yukarıda özetlenen mevzuat hükümleri çerçevesinde okuldan çıkarılmasına gerekçe teşkil edip etmeyeceği, bu noktada davalı idarece tesis edilen istemin sebep ve maksat yönlerinden hukuka uygun olup olmadığı noktasındadır.
İdare hukukunda sebep dendiğinde, idari işlemin dışında, idareyi böyle bir işlem yapmaya yönelten etkenler anlaşılır. Bir başka ifadeyle idari işlemin sebebi, o idari işlemden önce gelen, idareyi o işlemi yapmaya sevk eden ve objektif hukuk kurallarınca belirlenmiş bir etkendir. Yani idari işlemin bir tür gerekçesidir. Ancak, kamu yararı anlayışına dayanmayan bir neden, idari işlemin dayanağı olamaz.
Mevzuatta gösterilmiş olsun veya olmasın tüm idari işlemlerin bir amacı vardır. O da, kamu yararıdır. İşte burada idari işlemin amaç unsuru devreye girer. Amaç unsuru ile idari işlemlerden beklenen nihai sonuç, gaye anlatılmak istenir.
Davacının, askeri öğrencilikten çıkarılmasına dayanarak teşkil eden TSK istihbarata Karşı Koyma ve Koruyucu Güvenlik ve İşbirliği Yönergesinin 3 ncü Bölüm 1 nci Kısım 9 ncu maddesinin (d/2) nci bendi incelendiğinde, öğrencinin kendisi annesi, babası veya kardeşinden herhangi biri hakkında devletin bir kişi veya zümre tarafından yönetilmesini veya sosyal bir sınıfın diğer sosyal sınıflar üzerinde egemenliğini sağlamak veya dil, ırk, din ve mezhep ayrımı yaratmak veya sair herhangi bir yoldan bu kavram ve görüşlere dayalı devlet düzeni kurmak, bu tür faaliyetlerde bulunan dernek ve benzeri teşekküllere üye oldukları veya sıkı işbirliği içinde bulundukları, bunları destekledikleri veya bunların sempatizanı oldukları gönünde MİT Müsteşarlığı, Emniyet Genel Müdürlüğü, Mahalli Emniyet Müdürlükleri ve İl Jandarma Alay Komutanlıkları tarafından bilgi verilmesi gerektiği yönünde düzenleme yapıldığı görülecektir.
Davalı İdarece 1602 sayılı Kanunun 52nci maddesi uyarınca GİZLİ gizlilik derecesiyle gönderilen bilgi ve belgeler incelendiğinde, davacının kendisi, annesi, babası ve kardeşleri hakkında, mevzuatta belirtilen faaliyetlere karıştıklarına dair yeterli bilgi verilmediği görülmüştür. Davalı idarece davacının okuldan çıkarılmasına gerekçe teşkil eden bilgi çerçevesinde, yasadışı faaliyetlere katıldığı, bu faaliyetleri desteklediği veya yasadışı grupların sempatizanı olduğu yönünde somut bir bilgi veya belge ise Mahkememize ibraz edilememiştir.
Bu durumda davacı, hakkında yapılan güvenlik soruşturması sonucunda şüpheli ve sakıncalı halinin bulunduğundan söz edilemeyeceği bir başka ifade ile güvenlik soruşturmasının menfi sonuçlandığından bahsedilemeyeceği kanaatine varıldığından, sebep ye amaç unsurları yönünden hukuka aykırı olan davacının Jandarma Astsubay Meslek Yüksek Okulundan çıkarılması işleminin iptaline karar verilmesi cihetine gidilmiştir.
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacı Ali SOYSAL'ın. Jandarma Astsubay Meslek Yüksek Okulundan çıkarılması İŞLEMİNİN İPTALİNE,
2. 1602 sayılı Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Kanununun 71 nci maddesi uyarınca yargılama giderlerinin davalı idareye YÜKLETİLMESİNE, ancak 492 sayılı Harçlar Kanununun 13/j maddesi uyarınca muaf tutulan davalı idare aleyhine harca hükmedilmesine YER OLMADIĞINA.
3. Davacı tarafından peşin yatırılan 52.500.000 TL. (ELLİİKİMİLYONBEŞYÜZBİN TL.) harcın istemi halinde DAVACIYA İADESİNE,
4. Davacı tarafından peşin yatırılan ve sarf edilen 18.500.000 TL. (ONSEKİZMİLYONBEŞYÜZBİN TL.) posta giderinin davalı idareden alınarak DAVACIYA VERİLMESİNE.
5. Davalı İdarece Gizli gizlilik derecesiyle gönderilen bilgi ve belgelerin aynı gizlilik derecesiyle İADESİNE,
03 KASIM 2004 tarihinde OYÇOKLUĞU ile karar verildi
KARŞI OY GEREKÇEMİZ
926 sayılı TSK. Personel Kanununun 67 nci maddesinde astsubay kaynaklarının astsubay okulları olduğu astsubay okullarının da, Astsubay hazırlama okulları ve astsubay sınıf okulları olmak üzere ikiye ayrıldığı açıklanmış; 88 nci maddesinin (b) bendinde astsubay okullarına girişte aranacak nitelikler, öğrenim, eğitim, süre ve şeklileri, öğrencilerin azami öğrenim süresiyle görev ve sorumlulukları ile ilgili diğer hususların yönetmelikte düzenleneceği hükme bağlanmış; aynı maddenin (c) bendinde öğrencilik niteliğini kaybettiren haller sayılmış, (f) bendinde ise astsubay okulu öğrencilerinin ilişiklerinin kesilmesi ve ilişkileri kesilenler ile ilgili diğer hususların yönetmelikle düzenlenmesi öngörülmüştür.
926 sayılı Kanunun bu hükmüne istinaden çıkarılan Jandarma Astsubay Meslek Yüksek Okulu Yönetmeliğinin 44 ncü maddesinde jandarma astsubay adaylarında aranacak nitelikler sayılmış olup, bunlardan birisi de adaylar hakkında yapılacak arşiv araştırması ve soruşturması sunucunda şüpheli ya da sakıncalı haberin bulunmaması haildir.
AYİM Yönetmeliğin 81 nci maddesinde ise, Astsubay Meslek Yüksek Okullarına giriş koşullarını taşımadıkları öğrenim sırasında anlaşılan öğrencilerin okuldan çıkarılacağı hüküm altına alınmıştır. Silahlı Kuvvetlere alınacak askeri öğrenciler hakkında yapılacak güvenlik soruşturmasının usul ve esaslarını düzenleyen TSK İstihbarata Karşı Koyma ve Koruyucu Güvenlik ve İşbirliği Yönergesinin 3 ncü bölüm 1 nci kısım 9 ncu maddesinde güvenlik soruşturmasının öğrencinin kendisiyle birlikte, anne, baba ve kardeşlerini kapsadığı belirtilmiştir. TSK. İstihbarata Karşı Koyma, Koruyucu Güvenlik ve İşbirliği Yönergesinin 3 ncü Bölüm, 1 nci Kısım 9 ncu maddesinin d/(2) nci bendinde, Öğrencinin kendisi, annesi, babası veya kardeşlerinden herhangi birisi hakkında, devletin bir kişi veya zümre tarafından yönetilmesini veya sosyal bir sınıfın diğer sosyal sınıflar üzerinde egemenliğini sağlamak veya dil, ırk, din ve mezhep ayrımı yaratmak veya sair herhangi bir yoldan bu kavram ve görüşlere dayanan bir devlet düzeni kurmak, bu tür faaliyetlerde bulunan yerli veya yabancı dernek, grup, kulüp, teşkilat ve benzeri teşekküllerden herhangi birine üye olmak veya bunlarla sıkı işbirliği içinde bulunmak, desteklemek veya bunların sempatizanı olmak gibi faaliyetleri nedeniyle MİT Müsteşarlığı, Emn. Md. lüğü, mahalli emniyet müdürlükleri ve İl Jandarma Alay Komutanlıklarından herhangi bir tarafından bilgi verilmesi, askeri öğrenci olmayı engelleyen sakıncalı hallerden sayılmıştır.
Türk Silahlı Kuvvetlerinde disiplinin muhafazası ve idamesi için bünyesine aldığı kişilerde farklı özelliklerin aranması ve öğrenci olarak alınacakların sadece kendisinin değil, yakın aile çevresinin de idari normlar uyarınca araştırılması, Silahlı Kuvvetlerin üstlendiği seçkin kamu hizmetinin bir gereğidir. İlerde Silahlı Kuvvetlerde bilfiil görev alacak personelin kanun ve nizamlara uyan, kendileri veya yakınları hakkında geçmişleri ile ilgilide olsa söylenti çıkarılmayacak kişilerden seçilmesi ve kendilerini etkileyebilecek yakın aile çevresinde yönetmelik ve yönergelerde belirtilen askeri öğrenci olmayı engelleyen sakıncalı halleri gösterilen Silahlı Kuvvetlerden çıkarılmaları mevzuata ve kamu yararına uygun düşmektedir.
Dava idarece 1602 sayılı Kanunun 52 nci maddesi uyarınca Gizli gizlilik derecesiyle gönderilen bilgi ve belgeler incelendiğinde, anılan öğrenci hakkında davalı idare tarafından yapılan idari iş temin sebep ve amaç unsurları yönünden hukuka ve mevzuat hükümlerine uygun olduğu değerlendirildiğinden çoğunluk görüşüne katılamadık. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy