(3466 S. K. m. 10, 32, 34) (1602 S. K. m. 52)
Davanın Konusu: Uzman Jandarma Okulundan Çıkarılma İşleminin İptali İstemi
Savunmanın Özeti: 3466 sayılı Uzman Jandarma Kanunu uyarınca çıkartılan Uzman Jandarma Yönetmeliğinin 10 ncu maddesinde Uzman Jandarmalarda aranan niteliklerin düzenlendiği, bu maddenin c fıkrası 5 nci bendine göre, adaylar hakkında yaptırılacak arşiv araştırmasının olumlu sonuçlanması gerektiği, aynı Yönetmeliğin 34 ncü maddesi (b) bendinde ise, geçici veya kesin kaydını müteakip uzman jandarma adayı olma niteliğini kaybeden veya bu nitelikleri taşımadıkları anlaşılanlar hakkında yapılacak arşiv araştırması ve resmi güvenlik soruşturması olumlu çıkmayanların adaylıkla ilişiklerinin kesileceği ve okuldan çıkarılacağı düzenlemesinin yer aldığı, Silahlı Kuvvetlere alınacak askeri öğrenciler hakkında yapılacak güvenlik soruşturmasının usul ve esaslarının ise Silahlı Kuvvetler İstihbarata Karşı Koyma Koruyucu Güvenlik ve İşbirliği Yönergesinde düzenlendiği, bu Yönergenin 3 ncü bölüm, 1 nci kısım 9 ncu maddesinde hangi hallerin askeri öğrenci olmaya engel teşkil edeceğinin belirtildiği, aynı sakıncalı hallerin Yönergenin 3 ncü bölüm, 1 nci kısım 4 ncü maddesinde güvenlik soruşturmasının olumsuz kabul edilmesine neden teşkil eden haller olarak sayıldığı, Yönergenin bu hükümlerinden anlaşılacağı üzere Silahlı Kuvvetlerde mevcut, muhtelif okullara alınacak öğrenciler hakkında yaptırılacak güvenlik soruşturmasının, salt öğrencinin kendisini ilgilendirecek şekilde olmayıp anne, baba ve kardeşlerini kapsayacak şekilde yaptırıldığı, mevzuatta öngörülen sakıncalı hallerden birine, kendisinin ya da anne, baba ve kardeşlerinden birisinin sahip bulunması halinde, bu olumsuz durumun öğrencinin eğitime devam etmesine engel bir husus teşkil ettiği, bu sakilde yaptırılan bir araştırmanın Silahlı Kuvvetlerin üstlendiği seçkin kamu hizmetinin bir gereği olduğu, Türk Silahlı Kuvvetlerinin, her türlü siyasi tesir ve düşüncelerin üstünde olan yapısını muhafaza için bünyesine aldığı kişilerde farklı özellikler aramasında kamu yararı bulunduğu, bahsedilen hususlar çerçevesinde davacının kendisi, anne, baba ve kardeşleri hakkında MİT İl Emniyet Müdürlüğü ve İl Jandarma Komutanlığı tarafından yapılan resmi gizli güvenlik soruşturmasının olumsuz sonuçlanması üzerine okulundan ilişiğinin kesildiği, bu suretle tesis edilen işlemin tüm unsurları itibariyle hukuka uygun olduğu belirtilerek yasal dayanaktan yoksun davanın reddine karar verilmesi yönünde savunma yapılmıştır.
Başsavcılığın Düşüncesi: 3466 sayılı Uzman Jandarma Kanunu'nun 32 nci maddesinin Uzman Jandarmalarda aranacak nitelikler duyuru, müracaat şekil ve zamanı, müracaatın kabul edilmesi, sınav, öğrenim süresi ile tabi olacaktan hususlar Uzman Jandarma Okul Yönetmeliğinde gösterilir, şeklinde düzenlenmiş olup, bu maddeye istinaden çıkarılan Uzman Jandarma Okul Yönetmeliğinin 3 ncü bölüm, 10/C-5 nci maddesine göre, adaylar hakkında yapılacak arşiv araştırması ve soruşturması sonucunda şüpheli ya da sakıncalı hallerin bulunmaması gerektiği, aynı Yönetmeliğin 6 ncı bölüm, 34-b maddesinin de Geçici veya kesin kaydını müteakip uzman jandarma adayı olma niteliğini kaybeden veya bu nitelikleri taşımadıkları anlaşılanlar hakkında yapılacak arşiv araştırması ve resmi güvenlik soruşturması olumlu çıkmayanların adaylıkla ilişiklerinin kesileceği ve okuldan çıkarılacağı hükmüne amir olduğu, güvenlik soruşturmasının hangi usul ve esaslar sınırı içinde yapılacağının Güvenlik soruşturması ve Arşiv Araştırması Yönetmeliğinde düzenlendiği, bu Yönetmeliğin 9 ncu maddesinde Türk Silahlı Kuvvetlerinin kadro ve kuruluşlarında yer alacak personelin güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması, Türk Silahlı Kuvvetlerince bu Yönetmeliğe uygun olarak hazırlanacak yönerge uyarınca yapılır hükmünün yer aldığı, bahsedilen Yönergenin, Silahlı Kuvvetler İstihbarata Karşı Koyma, Koruyucu Güvenlik ve İşbirliği Yönergesi olduğu, bu açıklamalar ve 1602 sayılı Kanunun 52 nci maddesi kapsamında gönderilen belgeler ışığında dava konusu işlem incelendiğinde; davacı hakkındaki güvenlik soruşturmasının sonucu elde edilen bilgilerin, davacı hakkında tesis olunan askeri öğrencilikten çıkarma işleminin hukuki sebebini oluşturacak nitelikte ve düzeyde olumsuz olmadığı, bu itibarla tesis edilen işlemin sebep, konu ve maksat yönünden hukuka aykırı okluğu belirtilerek, hukuka aykırı olan bu işlemin iptaline karar verilmesi yönünde düşünce bildirilmiştir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Yargı yetkisini kullanan Askeri Yüksek İdare Mahkemesi İkinci Dairesince, davacı vekilinin istemi üzerine 02 Mart 2005 Çarşamba günü saat 09.30'da, davacı Galip GÜN'ün yokluğunda, davacı vekillerinden Av. Abdurrahman ŞAHİN, davalı İdareyi temsilen Av. Nurdanur ESER İle AYİM Savcısı Hak. Bnb. Yasin TEKAKÇA'nın iştirakleriyle açık duruşma yapılıp, Raportör Hak. Bnb. Fikret BARAN'ın açıklamaları dinlendikten ve dava dosyası incelendikten sonra; gereği düşünüldü:
Davacı vekili Av. Y. Seçkin ŞAHİN, 12 Ağustos 2004 tarihinde Askeri Yüksek İdare Mahkemesi kaydına geçen dilekçesinde özetle; davacı Galip GÜN'ün, Uzman Jandarma Okulunda öğrenim görmekte iken, güvenlik soruşturmasının olumsuz sonuçlandığı bildirilerek okuldan uzaklaştırıldığını, davacının güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumsuz sonuçlanmasını gerektirecek bir durumunun bulunmadığını, bu itibarla davalı idarece tesis edilen okuldan çıkarma işleminin her yönü ile hukuka aykırı olduğunu belirtilerek, öncelikle yürütmenin durdurulmasına, hukuka aykırı olan okuldan çıkarma işleminin iptaline, yargılamanın duruşmalı olarak yapılmasına ve yargılama giderleri ile avukatlık ücretinin davalı idareye yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davacının yürütmenin durdurulması istemi, AYİM İkinci Dairesinin 27 Ekim 2004 tarih ve Gensek No:2004/2485, Esas No:2004/675 sayılı kararıyla kabul edilmiştir.
Dava dosyası ile idare tarafından Gizli gizlilik derecesi ile gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinde; davacı Galip GÜN'ün, 2003-2004 Eğitim-Öğretim Yılında, Ankara - Beytepe Jandarma Okullar Komutanlığında Uzman Jandarma öğrencisi olarak öğrenim görmekte iken, Silahlı Kuvvetler İstihbarat Karşı Koyma, Koruyucu Güvenlik ve İşbirliği Yönergesi (MY114-1/B) gereğince kendisi, anne, baba ve kardeşleri hakkında yaptırılan güvenlik soruşturmasının kendisi hakkında olumsuz sonuçlanması üzerine 17 Temmuz 2004 tarihinde okulla ilişiğinin kesildiği, bunun üzerine davacının Uzman Jandarma Okulundan çıkarılma işleminin iptali istemiyle iş bu açtığı anlaşılmıştır.
3466 Sayılı Uzman Jandarma Kanununun 32 nci maddesinde; uzman jandarmalarda aranacak nitelikler, duyuru, müracaat şekil ve zamanı, müracaatın kabul edilmesi, sınav, öğrenim ve eğitim süresi ile tabi olacaktan hususların Uzman Jandarma Okulu Yönetmeliğinde gösterileceği belirtilmiş olup, anılan Yönetmeliğin Okul Çıkarılma başlığını taşıyan 34/b maddesinde; geçici veya kesin kaydını müteakip uzman jandarma adayı olma niteliğini kaybeden veya bu niteliği taşımadığı anlaşılanlar ile haklarında yapılacak arşiv araştırması ve resmi güvenlik soruşturmaları olumlu çıkmayan uzman jandarma adaylarının, adaylıkla ilişkilerinin kesileceği ve okuldan çıkarılacakları hükmü yer almıştır Silahlı Kuvvetlere alınacak askeri öğrenciler hakkında yapılacak güvenlik soruşturmasının esasları ise Silahlı Kuvvetler İstihbarata Karşı Koyma, Koruyucu Güvenlik ve İşbirliği Yönergesinde (MY114-1/B) düzenlenmiştir.
Silahlı Kuvvetler İstihbarata Karşı Koyma, Koruyucu Güvenlik ve İşbirliği Yönergesinin 3ncü Bölüm, 1 nci Kısım 9/d-2 maddesinde; öğrencinin kendisi, annesi babası veya kardeşlerinden herhangi birisi hakkında, devletin bir kişi veya zümre tarafından yönetilmesini veya sosyal bir sınıfın diğer sosyal sınıflar üzerinde egemenliğini sağlamak veya dil, ırk, din ve mezhep ayrımı yaratmak veya sair herhangi bir yoldan bu kavram ve görüşlere dayanan bir devlet düzeni kurmak, bu tür faaliyetlerde bulunan yerli veya yabancı demek, grup, kulüp, teşkilat ve benzeri teşekküllerden herhangi birine üye olmak veya bunlarla sıkı işbirliği içinde bulunmak, desteklemek veya bunların sempatizanı olmak gibi faaliyetleri nedeniyle MİT Müsteşarlığı, Emniyet Genel Müdürlüğü, Mahalli Emniyet Müdürlükleri ve il Jandarma Alay Komutanlıklarından herhangi biri tarafından bilgi verilmişse denilerek sayılan sakıncalı hallerin askeri öğrenci olmaya engel teşkil edeceği belirtilmiştir.
İdare hukukunda kişilerin suç teşkil etsin etmesin bazı davranışları kamu görevlerinin dağıtımında önem kazanmaktadır. İdari normlar çerçevesinde, bünyesine alacağı ve barındırdığı kişiler de farklı özellikler arayan Silahlı Kuvvetlere öğrenci olarak alınacakların, sadece kendilerinin değil, yakın çevrelerinin de araştırılması Silahlı Kuvvetlerin üstlendiği seçkin kamu hizmetinin bir gereğidir. Silahlı Kuvvetler bünyesinde bilfiil görev alacak personelin kanun ve nizamlara uyan, her türlü siyasi ve ideolojik akımlardan uzak, görev alacakları bölgelerde kendileri ve yakınları hakkında geçmişleri ile ilgili de olsa söylenti çıkarılmayacak kişilerden seçilmesi, kendisinin veya kendisini etkileyebilecek yakın çevresinin, Yönetmelik ve Yönergelerde belirtilen askeri öğrenci olmayı engelleyen sakıncalı halleri görülenlerin Silahlı Kuvvetlerden çıkarılmaları mevzuat ve kamu yararına uygun düşmektedir.
Dava konusu uyuşmazlık, 2003-2004 eğitim ve öğretim döneminde Uzman Jandarma Okulunda öğrenimine başlayan davacı hakkında yapılan güvenlik soruşturması neticesinde elde edilen bilgilerin, yukarıda özetlenen mevzuat hükümleri çerçevesinde okuldan çıkarılmasına gerekçe teşkil edip etmeyeceği, bu noktada davalı idarece tesis edilen işlemin sebep ve maksat/önlerinden hukuka uygun olup olmadığı noktasındadır.
İdare hukukunda sebep dendiğinde, idari işlemin dışında, idareyi böyle bir işlem yapmaya yönelen etkenler anlaşılır. Bir başka ifadeyle idari işlemin sebebi, o idari işlemden önce gelen, idareyi o işlemi yapmaya sevk eden ve objektif hukuk kurallarınca belirlenmiş bir etkendir. Yani idari işlemin bir tür gerekçesidir. Ancak, kamu yararı anlayışına dayanmayan bir neden, idari işlemin dayanağı olamaz.
Mevzuatta gösterilmiş olsun veya olmasın tüm idari işlemlerin bir amacı vardır. O da, kamu yarandır. İşte burada idari işlemin amaç unsuru devreye girer. Amaç unsuru ile idari işlemlerden beklenen nihai sonuç, gaye anlatılmak istenir.
Davacının, askeri öğrencilikten çıkarılmasına dayanarak teşkil eden TSK İstihbarata Karşı Koyma, Koruyucu Güvenlik ve İşbirliği Yönergesinin 3ncü Bölüm 1nci Kısım 9ncu maddesinin (d/2) nci bendi incelendiğinde, öğrencinin kendisi annesi, babası veya kardeşinden herhangi biri hakkında, devletin bir kişi veya zümre tarafından yönetilmesini veya sosyal bir sınıfın diğer sosyal sınıflar üzerinde egemenliğini sağlamak veya dil, ırk, dm ve mezhep ayrımı yaratmak veya sair herhangi bir yoldan bu kavram ve görüşlere dayalı devlet düzeni kurmak, bu tür faaliyetlerde bulunan demek ve benzeri teşekküllere üye oldukları veya sıkı işbirliği içinde bulunduktan, bunları destekledikleri veya bunların sempatizanı olduktan yönünde MİT Müsteşarlığı, Emniyet Genel Müdürlüğü, Mahalli Emniyet Müdürlükleri ve İl Jandarma Alay Komutanlıkları tarafından bilgi verilmesi gerektiği yönünde düzenleme yapıldığı görülecektir.
Davalı idarece 1602 sayılı AYİM Kanununun 52 nci maddesi uyarınca Gizli gizlilik derecesiyle gönderilen bilgi ve belgeler incelendiğinde, davacının kendisi, annesi, babası ve kardeşleri hakkında, mevzuatta belirtilen faaliyetlere karıştıklarına dair yeterli bilgi verilmediği görülmüştür. Davalı idarece davacının okuldan çıkarılmasına gerekçe teşkil eden bilgiler çerçevesinde, yasadışı faaliyetlere katıldığı, bu faaliyetleri desteklediği veya yasadışı grupların sempatizanı olduğu yönünde somut bir bilgi veya belge ise Mahkememize ibraz edilememiştir.
Bu durumda davacı, hakkında yapılan güvenlik soruşturması sonucunda şüpheli ve sakıncalı halinin bulunduğundan söz edilemeyeceği, bir başka ifade ile güvenlik soruşturmasının menfi sonuçlandığından bahsedilemeyeceği kanaatine varıldığından, sebep ve amaç unsurları yönünden hukuka aykırı olan davacının Uzman Jandarma Okulundan çıkarılması işleminin iptaline karar verilmesi cihetine gidilmiştir.
Açıklanan nedenlerle,
1. Davacı Galip GÜN'ün, Uzman Jandarma Okulundan çıkarılması İŞLEMİNİN İPTALİNE,
2. 1602 sayılı Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Kanununun 71 nci maddesi uyarınca yargılama giderlerinin (posta giderleri dahil) davalı idareye YÜKLETİLMESİNE, ancak 492 sayılı Harçlar Kanununun 13/j maddesi uyarınca harçtan muaf tutulan davalı idare aleyhine harca hükmedilmesine YER OLMADIĞINA,
3. Davacı tarafından peşin yatırılan 54,50 YTL (ELLİDÖRT YENİ TÜRK LİRASI ELLİ YENİ KURUŞ) harcın istemi halinde DAVACIYA İADESİNE,
4. Davacı tarafından peşin yatırılan ve sarf edilen 29,00 YTL (YİRMİ DOKUZ YENİ TÜRK LİRASI) posta giderinin davalı idareden alınarak DAVACIYA VERİLMESİNE,
5. Davalı idarece Gizli gizlilik derecesiyle gönderilen bilgi ve belgelerin aynı gizlilik derecesiyle İADESİNE,
6 Dava duruşmalı görüldüğünden hüküm tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Ücret Tarifesi uyarınca 800,00 YTL.(SEKİZYÜZ YENİ TÜRK LİRASI) maktu avukatlık ücretinin davalı idareden alınarak, davacıya VERİLMESİNE,
02 MART 2005 tarihinde OYÇOKLUĞU ile karar verildi.
KARŞI OY GEREKÇEMİZ
Silahlı Kuvvetlere alınacak askeri öğrenciler hakkında yapılacak güvenlik soruşturmasının usul ve esaslarını düzenleyen TSK İstihbarata Karşı Koyma ve Koruyucu Güvenlik ve İşbirliği Yönergesinin 3 ncü bölüm 1 nci kısım 9 ncu maddesinde güvenlik soruşturmasının öğrencinin kendisiyle birlikte, anne, baba ve kardeşlerini kapsadığı belirtilmiştir. TSK. İstihbarata Karşı Koyma, Koruyucu Güvenlik ve İşbirliği Yönergesinin 3 ncü Bölüm, 1 nci Kısım 9 ncu maddesinin d/(2) nci bendinde, u öğrencinin kendisi, annesi, babası veya kardeşlerinden herhangi birisi hakkında, devletin bir kişi veya zümre tarafından yönetilmesini veya sosyal bir sınıfın diğer sosyal sınıflar üzerinde egemenliğini sağlamak veya dil, ırk, din ve mezhep ayrımı yaratmak veya sair herhangi bir yoldan bu kavram ve görüşlere dayanan bir devlet düzeni kurmak, bu tür faaliyetlerde bulunan yerli veya yabancı dernek, grup, kulüp, teşkilat ve benzeri teşekküllerden herhangi birine üye olmak veya bunlarla sıkı işbirliği içinde bulunmak, desteklemek veya bunların sempatizanı olmak gibi faaliyetleri nedeniyle MİT Müsteşarlığı, Emn. Gn.Md.lüğü, mahalli emniyet müdürlükleri ve İl Jandarma Alay Komutanlıklarından herhangi bir tarafından bilgi verilmesi, askeri öğrenci olmayı engelleyen sakıncalı hallerden sayılmıştır.
Türk Silahlı Kuvvetlerinde disiplinin muhafazası ve idamesi için bünyesine aldığı kişilerde farklı özelliklerin aranması ve öğrenci olarak alınacakların sadece kendisinin değil, yakın aile çevresinin de idari normlar uyarınca araştırılması, Silahlı Kuvvetlerin üstlendiği seçkin kamu hizmetinin bir gereğidir. İlerde Silahlı Kuvvetlerde bilfiil görev alacak personelin kanun ve nizamlara uyan, kendileri veya yakınları hakkında geçmişleri ile ilgilide olsa söylenti çıkarılmayacak kişilerden seçilmesi ve kendilerini etkileyebilecek yakın aile çevresinde yönetmelik ve yönergelerde belirtilen askeri öğrenci olmayı engelleyen sakıncalı halleri görülenlerin Silahlı Kuvvetlerden çıkarılmaları mevzuata ve kamu yararına uygun düşmektedir.
Davalı idarece 1602 sayılı Kanunun 52 nci maddesi uyarınca Gizli gizlilik derecesiyle gönderilen bilgi ve belgeler incelendiğinde, anılan öğrenci hakkında davalı idare tarafından yapılan idari işlemin sebep ve amaç unsurları yönünden hukuka ve mevzuat hükümlerine uygun olduğu değerlendirildiğinden çoğunluk görüşüne katılamadık. 02.03.2005
Full & Egal Universal Law Academy