(2709 S. K. m. 125) (5434 S. K. m. 45, Ek m. 77) (1602 S. K. m. 71) (1136 S. K. m. 164)
DAVANIN KONUSU: Maddi ve Manevi Tazminat İstemi
SAVUNMANIN ÖZETİ: Davacı Hikmet ÖZKAN'ın Çorlu Merkez Komutanlığı emrinde askerlik görevini ifa ederken, 28.01.2001 tarihinde doldur-boşat istasyonunda, aynı yerde görevli P.Onb. Harun ŞENin tedbirsiz ve dikkatsiz hareketi sonucu silahının patlaması ile karnından yaralandığı, davacının hemen Çorlu Asker Hastanesine ve oradan da GATA Haydarpaşa Eğitim Hastanesine nakledildiği ve tedavisinin yapıldığı, GATA Haydarpaşa Eğitim Hastanesi Sağlık Kurulunun 02.07.2001 tarih ve 1242 sayılı raporu M 1,5 ay hava değişimi verildiği hava değişiminden sonra hastaneye yatırılarak tedavisinin devam ettiği, müteakiben GATA Haydarpaşa Eğitim Hastanesi Sağlık Kurulunun 01.05.2002 tarih ve 2841 sayılı raporu ile kolon rezeksiyonu+uç kolostomi+mukus fistülü eski ameliyatlısı tanısı konarak D/10.F.1. D/63, F/7 askerce elverişli değildir kararı verildiği, davacının yaralanmasından sonra gerek acil müdahale gerekse bakım ve tedavi hususunda idarenin tüm tıbbi imkanlarını kullanarak gerekli tıbbi hizmeti sunmuş olduğunu, davacının yaralanmasına sebebiyet veren Onb. Harun ŞEN hakkında Çorlu 5 nci Kor. Komutanlığı Askeri Mahkemesinin 30.01.2003 tarih ve 2003/57 esas, 2003/27 karar sayılı hükmü ile dikkatsizlik, tedbirsizlik ve emir ve talimatlara riayetsizlik sonucu yaralamaya sebebiyet vermek suçundan mahkumiyet kararı verildiği, olayda davacının da 1/8 oranında kusurlu bulunduğu, davacı ve sanığa doldurt-boşal işlemleri ve atışla ilgili eğitimin verildiği ve gerekli tüm talimatların tebliğ edildiği, dava konusu olayda idareye yüklenebilecek herhangi bir kusurun söz konusu olmadığı, askerliği ödev olarak yapan kişilerin yapabilecekleri hareketlerin daha önceden görülerek önleyici tedbirlerin alınmasını beklemenin idarenin imkanlarını gözden uzak tutan aşırı bir istek olacağı, davacıya T.C. Emekli Sandığı tarafından vazife maluliyeti aylığı bağlandığı, tütün ikramiyesi ödendiği sağlanan bu yararların ve davacının müterafik kusurunun hüküm altına alınacak maddi zarardan mahsubunun gerekeceği, başka personelin dikkatsizliği ve tedbirsizliği sonucu olayın meydana geldiği, olayda idarenin herhangi bir sorumluluğu bulunmadığı belirtilerek yasal dayanaktan yoksun bulunan davanın reddi gerektiği yönünde savunma yapılmıştır.
BAŞSAVCILIĞIN DÜŞÜNCESİ: Dava konusu yaralanma olayında idareye izafe edilebilecek bir kusur yok ise de; görevin ifası sırasında arkadaşının tedbirsiz ve dikkatsiz davranışı sonucu zararın meydana geldiği, dolayısıyla kamu görevinin ifası sırasında meydana gelen zararla görevden kaynaklanan eylem arasında sıkı bir illiyet bağının bulunduğu, zararın hizmetin işinden doğduğu dikkate alındığında davacının uğradığı zararın davalı idarece karşılanması gerektiği sonucuna verildiği, bu itibarla; davanın kabulüyle; davacıya olay nedeniyle uğradığı işgücü kaybına karşılık bilirkişiye tespit ettirilecek miktarın MADDİ, duyulan acı ve üzüntüsü karşılığı takdir olunacak MANEVİ tazminatın yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesinin gerektiği yönünde düşünce bildirilmiştir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Yargı yetkisini kullanan Askeri Yüksek İdare Mahkemesi İkinci Dairesince, davacı vekilinin istemi ürerine 26 Mayıs 2004 Çarşamba günü saat: 09.30'da davacının yokluğunda davacı vekili Av. Recep SELÇUK, davalı idareyi temsilen Haz. Av. Nükhet KILIÇAY ve AYİM Savcısı Hak.Kd.Bnb-Yasin TEKAKÇE'nin iştirakleriyle açık duruşma yapılıp Raportör Üye Hak.Kd.Alb. H. Hasan MUTLU' nun açıklamaları dinlendikten ve dava dosyası incelendikten sonra;
Davacı vekili, 22.05.2003 tarihinde Edirne idare Mahkemesine verdiği ve 26 Mayıs 2003 tarihinde AYİM' de kayda geçen dava dilekçesinde özetle; müvekkil Hikmet ÖZKAN'ın Çorlu Merkez Komutanlığı emrinde askerlik görevini ifa ederken 28.01.2001 tarihinde aynı yerde görevli P.Onb. Harun ŞEN in tedbirsiz ve dikkatsiz hareketi sonucu silahının patlaması ve karnından ağır şekilde ve hayati tehlike geçirecek biçimde yaralandığını, tedavisinin yapıldığı GATA Haydarpaşa Eğitim Hastanesi Sağlık Kurulunun 01.05.2002 tarih ve 2841 sayılı raporu ile paraplojik teşhisi konarak askerliğe elverişli değildir kararı verildiğini halen yarı felçli olarak anne ve babasının yardımı ile bakımını sürdürdüğünü, olay sanığı Harun ŞEN hakkında Çorlu 5 nci Kor. Komutanlığı Askeri Mahkemesince dikkatsizlik tedbirsizlik ve emir ve talimatlara riayetsizlik sonucu yaralamaya sebebiyet vermek suçundan mahkumiyet kararı verildiğini, başkasının yardımı ile hayatını sürdüren müvekkilinin uğradığı zararın karşılığı olarak 180 Milyar TL. Maddi ve 20 Miyar TL. manevi tazminatın yasal faizi ile birlikte ödenmesini, yargılamanın adli yardımlı olarak gömülmesini talep ve dava etmiştir.
Davacı vekilinin adli yardım talebi, AYİM İkinci Dairesinin 02.07.2003 Tarih ve ESAS NO: 2003/709 Sayılı kararı ile kabul edilmiştir.
Yapılan yargılama sonunda AYİM İkinci Dairesinin 23 Haziran 2004 gün ve 2003/709 Esas, 2004/530 Karar sayılı kararı ile, davacı Hikmet ÖZKAN'ın tam bakıcının yardımı ile hayatını idame ettirebileceği kabul edilerek, maddi ve manevi tazminat ödenmesine hükmedilmiştir.
Karara karşı davalı idare tarafından süresinde, idarenin hizmet kusuru bulunmadığı, davacıyı yaralayan Onb. Harun ŞEN e gerekli eğitimin verildiği, davacı yaralandıktan sonra da gerek, tedavi ve bakım yükümlülüklerinin yerine getirildiği davacının maluliyet oranın %100 kabul edilmesinin, davacının hayatını başkasının tam desteği ile sürdürebileceği olarak kabul edilemeyeceği, hükmedilen maddi tazminat miktarının yüksek olduğu gerekçesi ile karar düzeltme talebinde bulunulmuştur.
Davalı idarenin karar düzeltme talebi heyetimizce kabul edilerek, AYİM 2 nci Dairesinin 13 Ekim 2004 tarih ve Esas No:2004/719 sayılı kararı ile karar düzeltme isteminin kabulüne ve AYİM İkinci Dairesinin 23 Haziran 2004 tarih ve Esas No:2003/709, Karar No:2004/530 sayılı kararının kaldırılarak davaya kalındığı yerden devam edilmesine karar verilmiştir.
Mevcut bilgi ve belgelerin incelenmesinden; davacı Hikmet ÖZKAN'ın, Çorlu Merkez Komutanlığı emrinde askerlik görevini ifa ederken, 28.01.2001 tarihinde doldur-boşalt istasyonunda, aynı yerde görevli P.Onb. Harun ŞEN' in tedbirsiz ve dikkatsiz hareketi sonucu silahının patlaması ile karnından ağır şekilde ve hayati tehlike geçirecek biçimde yaralandığı, davacının hemen Çorlu Asker Hastanesine ve oradan da GATA Haydarpaşa Eğitim Hastanesine nakledildiği ve tedavisinin yapıldığı, GATA Haydarpaşa Eğitim Hastanesi Sağlık Kurulunun 02.07.2001 tarih ve 1242 sayılı raporu ile 1,5 ay hava değişimi verildiği, hava değişiminden sonra tekrar hastaneye başvurusunda GATA Haydarpaşa Eğitim Hastanesi Sağlık Kurulunun 10.08.2001 tarih ve 4659 sayılı raporu ile 3 ay daha hava değişimi verildiği, hava değişeninden sonra hastaneye yatırılarak tedavisine devam ettiği, müteakiben GATA Haydarpaşa Eğitim Hastanesi Sağlık Kurulunun 20.02.2002 tarih ve 1242 sayılı raporu ile 1,5 ay daha hava değişimine gönderildiği en son olarak da GATA Haydarpaşa Eğitim Hastanesi Sağlık Kurulunun 01.05.2002 tarih ve 2841 sayılı raporu ile kolon rezeksiyonu+uç kotostomi-mukus fistülü eski ameliyatlısı, paraplojik teşhisi konarak D/10.F.1, D/63, F/7 askerliğe elverişli değildir kararı verildiği, halen yarı felçli olarak anne ve babasının yardımı ile bakımını sürdürdüğü ve 17.04.2003 tarihinden itibaren TSK Rehabilitasyon Merkezinde tedaviye devam edildiği olay sanığı Harun ŞEN hakkında Çorlu 5 nci Kor Komutanlığı Askeri Mahkemesinin 30.01.2003 tarih ve 2003/57 esas, 2003/27 karar sayılı hükmü ile dikkatsizlik, tedbirsizlik ve emir ve talimatlara riayetsizlik sonucu yaralamaya sebebiyet vermek suçundan mahkumiyet kararı verildiği, davacıya T.C. Emekli Sandığı tarafından vazife maluliyeti aylığı bağlandığı, tütün ikramiyesi ödendiği anlaşılmıştır.
Davacının yaralanması nedeni ile meydana gelen zararın GATA Haydarpaşa Eğitim Hastanesi Sağlık Kurulunun 01.05.2002 tarih ve 2841 sayılı raporunda konan tanı ve SSK. Sağlık İşlemleri Tüzüğünün 11/1 nci maddesine göre maliyet oranının %100 (Yüzdeyüz) olduğu bildirilmiş ise de, karar düzeltme talebinin kabulünden sonra gördüğü tedavilerden sonraki son sağlık durumunu tespit için sevk edildiği GATA Haydarpaşa Eğitim Hastanesi FTR kiniğinin düzenlendiği 29.12.2004 tarih ve 4698 sayılı Sağlık Kurulu raporu ile vücut fonksiyon kayıp oranını %75 olduğu sandalyeye bağlı olarak yaşamını sürdürebileceği başkasının kısmi desteği ve yaşamını idame ettirebileceği tespit edilmiş olup, davacının 1/2 oranında bakıcıya muhtaç olduğu kabul edilmiştir. Davacının zararının Çorlu 5 nci Kolordu Komutanlığı Askeri Mahkemesinin 30.01.2003 tarih ve 2003/57 esas, 2003/27 karar sayılı hükmünden anlaşıldığı üzere diğer bir personelin kusurlu hareketi sonucu meydana davalı idare davacının müterafik kusurunun bulunduğunu ileri sürmüş ise de; ateşli silahla yaralama olayı ile davacıya kusur olarak atfedilen şarjör teslim almada gerekli özen ve reaksiyon göstermeme olayı arasında illiyet bağı kurmak mümkün görüşmediğinden olayda davacının müterafik kusurunun bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
İdare Hukuku ilkelerine ve T.C. Anayasasının 125 nci maddesine göre, idare kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararları ödemekle yükümlüdür. Bu suretle idarenin sorumluluğu Anayasa prensibi olarak kabul edilmiştir. Ancak Anayasada idarenin sorumluluğunun hangi esaslara göre belirleneceği belirtilmemiş, bu meselenin halli doktrin ve yargı kararlarına bırakılmıştır. Bu gün idarenin sorumluluğu hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkelerine dayandırılmaktadır. İster hizmet kusuru, ister kusursuz sorumluluk ilkelerine dayandırılsın, idareni tazmin borcunun doğabilmesi için bir zararın mevcudiyeti, karara yer açan eylemin idareye yüklenebilir nitelikte bulunması zarar ve eylem arasında illiyet bağının bulunması zorunludur.
Davacının uğradığı zararın bir kamu temeli olan askerlik hizmetini yapmakta iken nöbet değişimi ve doldur boşalt işleminin ifası sırasında idarenin diğer bir ajanının suç teşkil eden tedbirsizlik ve dikkatsizlik sonucunda meydana geldiği, zarar ile eylem arasında illiyet bağının bulunduğu, bu nedenle davacının uğradığı zararın davalı idare tarafından karşılanmasının gerekliği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
Mahkememizin yerleşik içtihatlarına göre T.C. Emekli Sandığı iştirakçisi olmayan er ve erbaşların askerlik hizmetinin ifası sırasında sakat kalmaları halinde Emekli Sandığı Genel Müdürlüğünce kendilerine bağlanan aylık ve ödenen tütün ikramiyeleri olay nedeniyle kendilerine sağlanan yarar kabul edilerek maddi zararlarından mahsup edildiğinden bu husus araştırılmış, T.C. Emekli Sandığı Genel Müdürlüğü tahsisler Dairesi Başkanlığının 09.06.2003 tarih ve B.07.1.EMS.0.10.09.-01/80 107 004 sayılı yazısıyla, Emekli Sayılı Genel Müdürlüğünün 13.05.2003 tarih ve 755024 sayılı işlemi ile davacıya 01.08.2002 talihinden itibaren 2 nci derece TSK. Vazife malullüğü aylığı bağlandığı ve 01.06.2002 tarihinden itibaren 429.180.000 TL. olan aylığının 01.07.2002 tarihinden itibarı 451 290.000 TL. ye, 01.10.2002 tarihinde 571.250.000 TL. ye 01.01.2003 tarihi itibaren ile de 600.800.000 TL. ye yükseltildiği, ayrıca tütün ikramiyesi ödendiği bildirilmiştir. Emekli Sandığı tarafından bağlanan aylıkla bakıcı ücretinin dahil olmadığı, davacının vazife malulü olduğu, 5434 Sayılı Emekli Sandığı Kanununun 45 nci maddesi uyarınca işlem yapıldığı için 5434 Sayılı Kanunun ek 77 nci maddesi kapsamında bakıcı ücreti ödenmediği bildirilmiştir.
Davacının 1/2 oranında bakıcıya muhtaç bir şekilde yaşaması halinde maddi zararının tespiti amacıyla bilirkişi incelemesi yaptırılmasına karar verilmiş, resen seçilen bilirkişi tarafından düzenlenerek Mahkememize ibraz edilen 31.01.2005 tarihli bilirkişi raporunda; davacının başkasının yardımı ile yapması halinde maddi tazminat hakedişinin 42.843,00YTL. (KIRKİKİBİNSEKİZYÜZ KIRKÜÇYENİTÜRKLİRASI) olduğu bildirilmiştir.
Taraftara tebliğ edilen bilirkişi raporuna davacı vekili tarafından bakıcılık oranın 1/2 den yüksek olması gerektiği gerekçesi ile itiraz ediliş ise de, sağlık kurulu kararı ile tespit edilen sakatlık oranın mahkememizin yerleşik uygulamalarında benimsendiği üzere 1/2 oranında bakıcı desteği gerektirdiği kanaatle davacı yekinin itirazına itibar edilmemiştir.
Taraflara tebliğ edilen bilirkişi raporu, Mahkememizce kabul edilen kıstaslara ve ilmi verilere uygun bulunduğundan bilirkişi raporu doğrultusunda uygulama yapılmak sureti ile maddi tazminata hükmolunmuştur.
Davacıya olay sebebiyle duyduğu ve ömür boyu duyacağı acı ve ızdırabını kısmen de olsa karşılayabilmek amacıyla olayın meydana geliş şekli, tarihi davacının askerlik statüsü, sosyal durumu, paranın alım gücü ve işletilecek yasal faiz dikkate alınarak olay tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle uygun miktarda manevi tazminat verilmesi kabul edilmiştir.
Açıklanan nedenlerle;
1. Bilirkişi raporu uyarınca Davacı Hikmet ÖZKAN'a 42.843,00 YTL. (KIRKİKİBİN SEKİZYÜZKIRKÜÇ YENİ TÜRK LİRASI) MADDİ TAZMİNAT VERİLMESİNE, fazlaya ilişkin istemin REDDİNE,
2. Davacı Hikmet ÖZKANa, takdiren 9.000.00 YTL, (DOKUZBİN YENİ TÜRK LİRASI) MANEVİ TAZMİNAT VERİLMESİNE, fazlaya ilişkin istemin REDDİNE,
3. Hükmedilen maddi tazminatın miktarına, davacının yeniden gelir ekle edebileceği varsayılan 21.10.2001 tarihinden 30.06.2002 tarihine kadar yıllık % 60 (YÜZDE ALTMIŞ), 01.07.2002 tarihinden 31.03.2003 tarihine kadar yıllık % 55 (YÜZDE ELLİBEŞ), 01.04.2003 tarihinden 31.12.2003 tarihine kadar yıllık %30 (YÜZDEOTUZ) 01.01.2004 tarihinden 31.12 2004 tarihine kadar yılık %15 (YÜZDEONBEŞ), 01.01.2005 tarihinden ödeme tarihine kadar yıllık %12 (YÜZDEONİKİ) yasal faiz YÜRÜTÜLMESİNE,
4. Hükmedilen manevi tazminat miktarına olay tarihi olan 28.01.2001 tarihinden 30.06.2002 tarihine kadar yıllık % 60 (YÜZDE ALTMIŞ), 01.07.2002 tarihinden 31.03.2003 tarihine kadar yıllık %30 (YÜZDE ELLİBEŞ), 01.04.2003 tarihinden 31.12.2003 tarihine kadar yıllık %30 (YÜZDEOTÜZ), 01.01.2004 tarihinden 31.12.2004 tarihine kadar yıllık %15 (YÜZDEONBEŞ), 01.01.2005 tarihinden ödeme tarihine yılık %12 (YÜZDEONİKİ) yasal faiz YÜRÜTÜLMESİNE,
5. 1602 sayılı Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Kanununun 71 nci maddesi gereğince yargılama giderlerinin (posta giderleri dahi) DAVALI İDAREYE YÜKLETİLMESİNE, ancak 492 saydı Harçlar Kanununun 13/J maddesi gereğince muaf tutulan idare aleyhine harca hükmedilmesine YER OLMADIĞINA,
6. Dava adi yardımlı görülmekle birlikte davacı tarafından peşin yatırılan ve sarf edilen 4,00 YTL, (DÖRT YENİ TÜRK LİRASI) posta giderlerinin DAVALI İDAREDEN ALINARAK, DAVACIYA VERİLMESİNE,
7. Davacı taraflardan peşin yatırılan 90.00 YTL. (DOKSANYENİTÜRKLİRASI) bilirkişi ücretinin, davadaki haklılık oranına göre 68,58 YTL. nin (ALTMIŞSEKİZ YENİ TÜRK LİRASI ELLİSEKİZ YENİ KURUŞ) davacı üzerinde bırakılmasına. 21,42 YTL. nin (YİRMİBİR YENİ TÜRK LİRASI KIRKİKİ YENİ KURUŞ) DAVALI İDAREDEN ALINARAK, DAVACIYA VERİLMESİNE,
8. Dava duruşmalı görüldüğünden hükmedilen maddi ve manevi tazminat miktarları üzerinden hüküm tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince ayrı ayrı ve nisbi olarak hesabedilen 4.977,44 YTL. (DÖRTBİNDOKUZYÜZYETMİŞYEDİ YENİ TÜRK LİRASI KIRKDÖRT YENİ KURUŞ ) Avukatlık ücretinin DAVALI İDAREDEN ALINARAK DAVACIYA VERİLMESİNE.
9. Dava duruşmalı görüldüğünden reddedilen maddi ve manevi tazminat miktarları üzerinden hüküm tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari ücret Tarifesi gereğince ve Tarifenin 10 uncu maddesi dikkate alınarak ayrı ayrı ve nisbi olarak hesabedilen 10.909,42 YTL, (ONBİNDOKUZYÜZDOKUZ YENİ TÜRK LİRASI KIRKİKİ YENİ KURUŞ) Avukatlık ücretinin HAVACIDAN ALINARAK, DAVALI İDAREYE VERİLMESİNE,
23 ŞUBAT 2005 tarihinde OYBİRLİĞİ ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy