(1602 S. K. m. 43, 44)
DAVANIN KONUSU: Maddi ve Manevi Tazminat İstemi.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Yargı yetkisini kullanan Askeri Yüksek İdare Mahkemesi İkinci Dairesince, Raportör Hak. Bnb. Fikret BARANın açıklamaları dinlendikten ve dava dosyası incelendikten sonra;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacılar vekilinin, 27 Eylül 2004 tarihinde Askeri Yüksek İdare Mahkemesi kaydına geçen dilekçesinde özetle; davacıların yakım Gaffari KUŞ'un, Konya Jandarma Bölge Komutanlığı kuruluşunda ve olay tarihinde Antalya İl Jandarma Komutanlığı emrinde geçici görevli bulunan, 1 nci Jandarma Komando Bölük Komutanlığı emrinde askerlik hizmetini ifa ettiği sırada 20 Ocak 2000 tarihinde icra edilen bir tatbikat esnasında, aynı bölükte görevli J. Er Okan İPÇİOĞLU'nun silahından çıkan kurşunla hayatını kaybettiğini, Isparta Dağ Komando Okulu ve Eğitim Merkezi Komutanlığı Askeri Mahkemesinde yapılan yargılamada olayın J. Çvş. Okan İPÇİOĞLU'nun ağır hizmet kusuruyla gerçekleştirdiğinin belirlenerek mahkum edildiğini, 7 Haziran 2004 tarihinde Jandarma Genel Komutanlığına yaptıkları idari başvurunun yargı kararı olmaksızın ödeme yapılamayacağı gerekçesiyle 28 Temmuz 2004 tarihinde reddedildiğini, gerçekleşen eylemin Ceza Hukuku kapsamında suç teşkil eden bir eylem olmasına rağmen, hukuksal alandaki zararların kısmen de olsa gideriminin öleni istihdam eden idareye ait olduğunu, yakınlarını kaybeden davacıların maddi ve manevi olarak maddi olduklarını belirterek müteveffanın anne ve babası için yedişer milyar TL. maddi, altışar milyar TL. manevi, kardeşlerin her biri için beşermilyar TL. manevi olmak üzere toplam elli altı milyar TL, tazminata, olay tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte hükmedilmesini dava ve talep etmiştir.
Dava dosyasındaki bilgi ve belgelerin incelenmesinden; davacıların yakını J.Er Gaffari KUŞun Konya Jandarma Bölge Komutanlığına bağlı ve geçici görevle Antalya'da bulunan 1 nci Jandarma Komando Bölük Komutanlığı emrinde askerlik hizmetini yapmakta iken, 20 Ocak 2000 tarihinde senaryolu arama eğitimi icrası esnasında aynı birlikte görevli J. Er Okan İPÇİOĞLU'nun tedbirsizlik ve dikkatsizliği sonucu görevi icabı hamili bulunduğu 30181 seri numaralı MG-3 makinalı tüfeğin tetiğine dokunarak ateş almasına, silahtan çıkan merminin J.Er Gaffari KUŞ'un başına isabet ederek ölümüne neden olduğu, J.Er Okan İPÇİOĞLU'nun bu olay nedeniyle silahı hakkında dikkatsizlik, emir ve talimatlara sonucu ölüme sebebiyet vermek suçundan Isparta Dağ Komando Okulu ve Eğitim Merkezi Komutanlığı Askeri Mahkemesinde yargılanarak mahkum edildiği, hakkındaki hükmün 13 Kasım 2000 tarihinde kesinleştiği davacılar vekilinin 07 Haziran 2004 tarihli dilekçesi ile İçişleri Bakanlığına müracaatta bulunarak maddi ve manevi tazminat isteminde bulunduğu, bu müracaat Jandarma Genel Komutanlığınca 26 Temmuz 2004 tarih ve AD. MÜŞ:2004/241/256293-2004 N.E. DAV. Ş. sayılı yazı ile cevap verilerek, adli veya idari yargı organlarının kararı olmaksızın herhangi bir tazminat ödenmesine imkan bulunmadığının bildirildiği, bu suretle müracaatın reddedildiği, bunun üzerini davacılar vekilinin 27 Eylül 2004 tarihinde Askeri Yüksek İdare Mahkemesi kaydına geçen dilekçesi iş bu davayı açlığı anlaşılmıştır.
1602 Sayılı Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Kanununun 44 ncü maddesinde, davanın süresinde açılıp açılmadığı ilk inceleme sırasında davanın esasına girilmeden incelenecek hususlar arasında sayılmıştır. Zira dava açma süresi, kamu düzeni ile ilgili olup hak düşürücü nitelikte olduğundan davanın her safhasında dikkate alınması hukuk alanında ihtilafsız kabul edilen bir keyfiyettir. Bu nedenle davanın süresinde açılıp açılmadığı hususu Mahkememizce öncelikle incelenmiştir.
1602 Sayılı Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Kanunu'nun 43/1 nci maddesi İdare eylemlerden hakları ihlal edilmiş olanların Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde dava açmadan önce, bu eylemlerin yazılı bildirimi üzerine veya başka suretle öğrendikleri tarihten itibaren bir yıl ve her halde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde yetkili makama başvurarak haklarının yerine getirilmesini istemeleri lazımdır. Bu isteklerin kısmen veya tamamen reddi halinde bu konudaki işlemin tebliğ tarihinden ve altmış gün içinde cevap verilmediği takdirde bu sürenin bittiği tarihten itibaren altmış gün içinde tam yargı davası açabilirler. hükmünü amir bulunmaktadır.
Buna göre; İdari eylemler nedeniyle zarara uğrayanların, zarar doğuran eylemi öğrendikleri tarihten itibaren bir yıl içinde idareye başvurarak zararlarının karşılanmasını istemeleri, idarece bu konuda verilecek cevabın yazılı bildirim tarihindin itibaren altmış gön içinde, şayet altmış gün içinde cevap verilmez ise bu sürenin bittiği tarihten başlayarak ikinci altmış gün içinde dava açmaları gerekmektedir. Ölüm olayının 20 Ocak 2000 tarihinde meydana geldiği, davacıların ölüm olayını hemen akabinde öğrenmiş oldukları dikkate alındığında, en geç 20 Ocak 2000 tarihinde mesai bitimine kadar zararlarının karşılanması için idareye müracaat etmeleri gerekirken, bu süreyi geçirdikten sonra 7 Haziran 2004 tarihinde İçişleri Bakanlığına İdari başvuruda bulundukları, başvurunun 26 Temmuz 2004 tarihinde reddedilmesi üzerine 27 Eylül 2004 tarihinde Askeri Yüksek İdare Mahkemesi kaydına geçen dava dilekçesi ile iş bu davayı açtıkları anlaşıldığından, açılan davada süre aşımı bulunduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle;
1. Davanın süre aşımı yönünden REDDİNE,
2. 1602 sayılı Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Kanununun 71 nci maddesi gereğince yargılama giderlerinin (posta giderleri dahil) DAVACILARA YÜKLETİLMESİNE,
3. Davanın açıldığı tarihte yürürlükte bulunan 492 sayılı Harçlar Kanunu hükümleri gereğince, 15.300.000 TL başvurma harcı ile 10.100.000 TL esas dışı maktu ilam harcı toplamı olan 25.400.000 TL.(YİRMİBEŞMİLYONDÖRTYÜZBİN TL) harcın DAVACILAR ÜZERİNDE BIRAKILMASINA, bu miktarın davacılar tarafından peşin yatırılan 775.500,000 TL (YEDİYÜZYETMİŞBEŞMİLYONBEŞYÜZBİN TL) harçtan mahsubu ile arta kalan 750.100.000 TL. (YEDİYÜZELLİMİLYONYÜZBİN TL) harcın istemleri halinde DAVACILARA İADESİNE,
13 EKİM 2004 tarihinde OYBİRLİĞİ ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy