(2709 S. K. m. 125)
DAVANIN KONUSU: Maddi ve Manevi Tazminat istemi
SAVUNMANIN ÖZETİ: Davacıların yakını Ord.Er Hüseyin GÜLENin 12.07.2002 tarihinde aynı birlikte görevli Ord.Er Fatih GÖKÇE'nin sürücüsü olduğu askeri aracın içindeyken, sürücüsünün askeri aracı hızlı bir şekilde kullanması neticesinde devrilmesi nedeniyle aracın altında kalarak vefat ettiği, aracı kullanan Ord.Er Fatih GÖKÇE'nin sivil veya askeri ehliyeti olmamasına rağmen askeri aracı izinsiz olarak garajdan çıkardığı, davacıların yakını Hüseyin GÜLEN'in binmesinden sonra aracın imkan ve kabiliyetini aşacak şekilde süratli kullanması ve müteveffanın araçtan inmek istemesine karşın sürücü Fatih GÖKÇE'nin buna engel olmak isterken direksiyon kabiliyetini kaybetmesi sonucunda aracın devrildiği, davacıların yakınının ortak kusuru bulunduğu, idareye atfedebilecek bir kusur bulunmadığı ayrıca talep edilen maddi ve manevi tazminat miktarının yüksek olduğu belirtilerek davanın reddi yönünde savunma yapılmıştır.
BAŞSAVCILIĞIN DÜŞÜNCESİ: Olayda davacıların yakınının idarenin başka bir ajanı tarafından kullanılan askeri aracın devrilmesi sonucu vefat ettiği anlaşılmakla idarenin hizmet kusuru bulunduğu, bu nedenle davacıların zararlarının hizmet kusuru ilkesi uyarınca karşılanması gerektiğinden; anne ve babaya olaydan dolayı meydana gelen zararla ilgili olarak bilirkişi tarafından tespit olunacak bir miktarın yasal faiziyle birlikte maddi tazminat olarak, davacıların tümüne olaydan dolayı duydukları acı, elem ve üzüntünün karşılığı olarak takdir edilecek bir miktarın yasal faiziyle birlikte manevi tazminat olarak ödenmesine karar verilmesi gerektiği yönünde düşünce bildirilmiştir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Yargı yetkisini kullanan Askeri Yüksek İdare Mahkemesi İkinci Dairesince, Raportör Üye Hak. Yb.Coşkun GÜNGÖR'ün açıklamaları dinlendikten ve dava dosyası incelendikten sonra;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacılar vekili, 27 Haziran 2003 tarihinde Beypazarı Asliye Hukuk Mahkemesi kaydına, 30 Haziran 2003 tarihinde AYİM kaydına geçen dava dilekçesinde özetle; davacıların yakını Ord.Er Hüseyin GÜLEN'in, Erzurum Aşkale 4 ncü Zh.Tug.Ds.Kt.Ord.Bl.K.lığı emrinde askerlik görevini yaparken 12.07.2002 tarihinde Ord.Er Fatih GÖKÇE'nin kullandığı askeri aracın devrilmesi neticesinde vefat ettiğini belirterek davacılara toplam 12 milyar TL. maddi ve 60 milyar TL. manevi tazminat ödenmesi istemiyle dava açmıştır.
Dava dosyasındaki bilgi ve belgelerin incelenmesinden; davacıların yakını Ord.Er Hüseyin GÜLENin, Erzurum Aşkale 6 ncı Zh.Tuğ.Ds.Kt.Ord.Bl.K.lığı emrinde askerlik hizmetini yaparken 12.07.2002 tarihinde; 379567 plakalı Reo aracını yıkamak için garajdan çıkaran Ord.Er Fatih GÖKÇE'nin sürücüsü olduğu araca bindiği, Ord.Er Fatih GÖKÇE'nin aracı hızlı sürmesi neticesinde aracın devrilmesiyle araç içinde bulunan Ord.Er Hüseyin GÜLENin yarı beline kadar araç altında kaklığı çıkan yangının söndürülmesinden ve aracın vinçle kaldırılmasından sonra Ord.Er Hüseyin GÜLENin hayatı fonksiyonlarının bulunmadığının anlaşıldığı, Ord.Er Fatih GÖKÇE hakkında dikkatsizlik ve tedbirsizlik sonucu bir kişinin ölümüne sebebiyet vermek suçundan kamu davası açıldığı ve sanığın tedbirsizlik ve dikkatsizlik sonucu ölüme sebebiyet suçundan Askeri Mahkemenin görevsizliğine, askeri aracı hususi menfaatinde kullanmak suçundan mahkumiyetine karar verildiği anlaşılmıştır.
T.C. Anayasasının 125 nci maddesine göre idare kendi eylem ve işlemlerinde doğan zararları ödemekle yükümlüdür. Bu açıdan idarenin sorumluluğu Anayasa prensibi olarak kabul edilmiştir. Ancak Anayasada idarenin sorumluluğunun hangi esaslara göre belirleneceği belirtilmemiş olup bu sorunun çözümü öğreti ve yargı kararlarına bırakılmıştır. Genel kabule göre idarenin sorumluluğu hizmet kusuru ve kusursuz sorumluluk esaslarına dayandırılmaktadır. Hangi esas üzerinde temellendirilirse temellendirilsin genel olarak idarenin tazminle sorumlu tutulabilmesi için, bir zararın varlığı, zararı doğuran eylemin idareye yüklenebilir olması, zararlı sonuç ile eylem açısından doğrudan doğruya bir nedensellik bağının bulunması zorunludur.
İdarenin organ ve ajanları aracılığı ile hizmetin iyi ve sağlıklı bir şekilde yürütülmesi sorumluluğu mevcuttur. Hizmetin istenilen seviyede devamlı ve hatasız bir şekilde yürütülmesi zorunluluğu idarenin geniş bir yelpaze içkide yer alan konularda denetim ve gazete yükümlülüğünü de beraberinde getirmektedir. İdarenin ajanının hatalı tedbirsiz ve dikkatsiz hareketleri ile meydana gelen olayda idarenin hizmetlerinden ayrı düşünülemeyecek olan ajanın eğitim, yetiştirilme ve denetim ve gözetim konularında idarenin sorumluluklarını yeterli seviyede yerine getirdiğini söylemek mümkün değildir. Bu açıdan olayda idarenin, hizmetin iyi ve sağlıklı bir şekilde işletilmemesinden kaynaklanan hizmet kusurunun bulunduğu ve davacıların zararlarının karşılanması gerektiği sunucuna ulaşılmıştır.
Mahkememizin yerleşik içtihatları uyarınca davacı anne ve babaya T.C. Emekli Sandığınca sağlanan maddi yarar olup olmadığı araştırılmış, davacıların bu yöndeki taleplerinin reddedilerek aylık bağlanmadığı ve tütün ikramiyesi ödenmediği anlaşılmıştır.
Davacı anne ve babanın maddi zararların tespiti için bilirkişi incelenmesi yaptırılmasına karar verilmiş, resen seçilen bilirkişi tarafından düzenlenerek Mahkememize ibraz edilen 24.09.2004 tarihli bilirkişi raporunda davacı anne Neriman GÜLENin 5,521.055.385 TL, davacı baba Ziya GÜLENin 4.752.096.555 TL. maddi tazminat hakedişinin olduğu belirtilmiştir.
Taraflara tebliğ olunan bilirkişi raporuna davacı anne ve babaya vekilince ihraz edilmiş, itiraz edilen hususlar ek bilirkişi raporuyla değerlendirilerek, rapor muhtevasının doğru olduğu tespit edilmiştir. Mahkememizce de kabul edilen kıstaslara ve ilmi verilere uygun olduğu anlaşılan bilirkişi raporu doğrultusunda uygulama yapılmasına karar verilmiştir.
Tüm davacılara yakınlarını kaybetmeleri nedeniyle duydukları ve ömür boyu duyacakları acı ve ızdıraplarının kısmen de olsa giderilmesi amacıyla olayın meydana geliş şekli, tarihi, müteveffanın askerlik statüsü, paranın alım gücü, işletilecek yasal faiz dikkate alınarak uygun miktarda manevi tazminat verilmesi kabul edilmiştir.
Açıklanan nedenlerle;
1. Bilirkişi raporu uyarınca davacı anne Neriman GÜLEN'e, 5,521.000.000 TL. (BEŞMİLYARBEŞYÖZYİRMİBİRMİLYON TL), davacı baba Ziya GÜLEN'e, 4.752.000,000 TL. (DÖRTMİLYARYEDİYÜZELLİİKİMİLYON TL.) MADDİ TAZMİNAT VERİLMESİNE, fazlaya ait istemlerinin REDDİNE,
2. Davacı anne Neriman GÜLEN ve dava baba Ziya GÜLEN'e takdiren ve ayrı ayrı 3.200.000.000'er TL. (ÜÇMİLYARİKİYÜZERMİLYON TL.), davacı kardeş Sıdıka YILMAZ (GÜLEN)'e takdiren 1.700.000.000 TL. (BİRMİLYARYEDİYÜZMİLYON TL.) MANEVİ TAZMİNAT VERİLMESİNE, fazlaya ait istemlerinin REDDİNE,
3. Hükmedilen maddi tazminat miktarlarına müteveffanın yeniden gelir elde etmeye başlayacağı varsayılan 13,11.2002 tarihinden 31.03.2003 tarihine kadar yıllık %55 (YÜZDEELLİBEŞ), 01.04.2003 tarihinden 31.12.2003 tarihine kadar yılık %30, 01.01.2004 tarihinden ödeme tarihine kadar yıllık %15 (YÜZDEONBEŞ) yasal faiz YÜRÜTÜLMESİNE,
4. Hükmedilen manevi tazminat miktarlarına müteveffanın olay tarihi olan 12.07.2002 tarihinden 31.03.2003 tarihine kadar yıllık %55 (YÜZDEELLİBEŞ), 01.04.2003 tarihinden 31.12.2003 tarihine kadar yıllık %30 (YÜZDEOTUZ), 01.01.2004 tarihinden ödeme tarihine kadar yıllık %15 (YÜZDEONBEŞ) yasal faiz YÜRÜTÜLMESİNE,
5. 1602 sayılı Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Kanununun 71 nci maddesi gereğince yargılama giderlerinin davalı idareye YÜKLETİLMESİNE, ancak 492 sayılı Harçlar Kanununun 13/j maddesi uyarınca harçtan muaf tutulan davalı idare aleyhine harca hükmedilmesine YER OLMADIĞINA,
6. Davacılar tarafından peşin yatırılan 1.001.200.000 TL. (BİRMİLYARBİRMİLYON İKİYÜZBİN TL) harcın istekleri halinde, DAVACILARA İADESİNE,
7. Davacılar tarafından peşin yatırılan ve sarfedilen 43.000.000 TL. (KIRKÜÇMİLYON TL.) posta giderinin davalı idareden alınarak, DAVACILARA VERİLMESİNE,
8. Davacılar tarafından peşin yatırılan ve sarfedilen 90.000.000 TL. (DOKSANMİLYON TL.) bilirkişi ücretinin, davada haklılık oranına göre 20.700.000 TL. (YİRMİMİLYON YEDİYÜZBİN TL,)sının DAVACILAR ÜZERİNDE BIRAKILMASINA, 69.300.000 TL. (ALTMIŞDOKUZMİLYONÜÇYÜZBİN TL.)'sının davalı idareden alınarak, DAVACILARA VERİLMESİNE,
9. Hükmedilen maddi ve manevi tazminat miktarları üzerinden hüküm tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince ayrı ayrı nisbi olarak hesabedilen 2.057.000,000 TL (İKİMİLYARELLİYEDİMİLYON TL.) avukattık ücretinin davalı idareden alınarak, DAVACIYA VERİLMESİNE,
08 ARALIK 2004 tarihinde OYBİRLİĞİ ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy