(1602 S. K. m. 43, 44, 45)
Davanın Konusu: Maddi ve Manevi Tazminat İstemi
TÜRK MİLLETİ ADINA
Yargı yetkisini kullanan Askeri Yüksek İdare Mahkemesi İkinci Dairesince, Raportör Hak. Bnb. Fikret BARANın açıklamaları dinlendikten ve dava dosyası incelendikten sonra;
Gereği Düşünüldü:
Davacı vekili, 26 Kasım 2004 tarihinde Batman Asliye Hukuk Mahkemesince müracaatla, bu kanalla gönderilip 07 Aralık 2004 tarihinde Askeri Yüksek İdare Mahkemesi kaydına geçen dava dilekçesinde özetle; davacı Olga ACARın, 26.05.2002 tarihinde Kütahya Hv. Er. Eğt. Tuğ. K.lığında temel askerlik hizmetine başlandığını, temel eğitimini tamamlanmasını müteakip Eskişehir 1. Taktik Destek Üs Hizmet Bölük Komutanlığına tertip edildiğini, burada askerlik hizmetine devam ettiği sırada yapılan porter muayenesinde Hepatit-B virüsü taşıdığının ortaya çıktığını, kesin neticesinin alınması için sevk edildiği Eskişehir Hava Hastanesinde yapılan tetkiklerde Hepatit-B virüsü taşıdığının belirlenerek durumunun katileştiğini, bu Hastaneden verilen rapora istinaden altı ay süreli hava değişimine gittiğini, hava değişimi sonunda yapılan Hepatit-B tetkikinde pozitif bulgular elde edildiğinden, hastalığının askerlik hizmetine mani olduğu gerekçesiyle memleketine gönderildiğini, davacının askerlik hizmeti sırasında bu hastalığı kaptığını, davacının uğradığı zararın karşılanması amacıyla 26.07.2004 tarihinde davalı Milli Savunma Bakanlığına müracaatta bulunduklarını, başvuruya herhangi bir cevap verilmediğinden yasal haklarını kullanma zaruretinin hasıl olduğunu belirterek, 20 milyar TL. maddi ve 15 milyar TL. manevi tazminat ödenmesini, davanın adli yardımla görülmesini talep ve dava etmiştir.
Davacının adli yardım talebi AYİM İkinci Dairesinin 22 Aralık 2004 tarih ve Gensek No: 2004/358, Karar No: 2004/926 sayılı kararı ile reddedilmiştir.
Dava dosyasındaki bilgi ve belgelerin incelenmesinde, davacı Olga ACAR'ın Eskişehir 1. Taktik Destek Üs Hizmet Bölük Komutanlığı emrinde temel askerlik hizmetini yapmakta iken, Hepatit B virüsü kaptığını ve bu nedenle askerliğe elverişsiz hale geldiğini iddia eden davacı vekilinin, 26 Temmuz 2004 tarihinde davalı idare Milli Savunma Bakanlığına ulaşan dilekçe ile davacının uğradığı zararın karşılanması talebinde bulunduğu, davalı idarenin bu müracaata cevap vermediği, bunun üzerine davacı vekilinin 26 Kasım 2004 tarihinde Batman Asliye Hukuk Mahkemesine başvurarak, bu kanalla gönderilip 07 Aralık 2004 tarihinde AYİM kaydına giren dilekçesi ile iş bu davayı açtığı anlaşılmaktadır.
1602 Sayılı Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Kanununun 44 ncü maddesinde, davanın süresinde açılıp açılmadığı ilk inceleme sırasında davanın esasına girilmeden incelenecek hususlar arasında sayılmıştır. Zira dava açma suresi, kamu düzeni ile ilgili olup hak düşürücü nitelikte olduğundan davanın her safhasında dikkate alınması hukuk alanında ihtilafsız kabul edilen bir keyfiyettir. Bu nedenle davanın süresinde açılıp açılmadığı hususu Mahkememizce öncelikle incelenmiştir.
1602 Sayılı Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Kanunu'nun 43/1 nci maddesi idari eylemlerden hakları ihlal edilmiş olanların Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde dava açmadan önce, bu eylemlerin yazılı bildirimi üzerine veya başka suretle öğrendikleri tarihten itibaren bir yıl ve herhalde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde yetkili makama başvurarak haklarının yerine getirilmesini istemeleri lazımdır. Bu isteklerin kısmen veya tamamen reddi halinde bu konudaki işlemin tebliği tarihinden ve altmış gün içinde cevap verilmediği takdirde bu sürenin bittiği tarihten itibaren altmış gün içinde tam yargı davası açabilirler hükmünü amir bulunmaktadır. Yine aynı Kanunun 45 nci maddesinin (A) bendinde süresi dışında açılan davaların reddine karar verileceği belirtilmiştir.
Buna göre; idari eylemler nedeniyle zarara uğrayanların, zarar doğuran eylemi öğrendikleri tarihten itibaren bir yıl içinde ve herhalde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde idareye başvurarak zararlarının karşılanmasını istemeleri, idarece bu konuda verilecek cevabın yazılı bildirim tarihinden itibaren altmış gün içinde, şayet altmış gün içinde cevap verilmez ise bu sürenin bittiği tarihten başlayarak ikinci altmış gün içinde dava açmaları gerekmektedir.
Davacı, uğradığını iddia ettiği zararın karşılanması amacıyla 26 Temmuz 2004 tarihinde davalı idare Milli Savunma Bakanlığına müracaat ettiği ve idarenin bu müracaata cevap vermediği dikkate alındığında, davacının müracaat tarihinden itibaren ikinci altmış gün içinde, en geç 23 Kasım 2004 tarihinde Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde dava açması gerekirken, mecburi dava şartlarından olan bu süreyi geçirdikten sonra 26 Kasım 2004 tarihinde Batman Asliye Hukuk Mahkemesine müracaatla, bu kanalla gönderilip 07 Aralık 2004 Askeri Yüksek İdare Mahkemesi kaydına geçen dava dilekçesi ile açtığı iş bu davada sure aşımı bulunduğu, bu nedenle davanın reddi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle;
1. Davanın süre aşımı yönünden REDDİNE,
2. 1602 sayılı Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Kanununun 71 nci maddesi gereğince yargılama giderlerinin (posta giderleri dahil) DAVACIYA YÜKLETİLMESİNE,
3. Davanın açıldığı tarihte yürürlükte bulunan 492 sayılı Harçlar Kanunu hükümleri gereğince 15,30 YTL. (ONBEŞ YENİTÜRKLİRASI OTUZ YENİKURUŞ) başvurma harcı ile, 10,10 YTL (ON YENİTÜRKLİRASI ON YENİKURUŞ) esas dışı maktu ilam harcı toplamı olan 25,40 YTL. (YİRMİBEŞ YENİTÜRKLİRASI KIRK YENİKURUŞ) harcın DAVACI ÜZERİNDE BIRAKILMASINA, bu miktarın davacı tarafından peşin yatırılan 486,00 YTL. (DÖRTYÜZSEKSENALTI YENİTÜRKLİRASI) harçtan mahsubu ile arta kalan 460,60 YTL (DÖRTYÜZALTMIŞ YENİTÜRKLİRASI ALTMIŞ YENİKURUŞ) harcın istemleri halinde DAVACIYA İADESİNE,
16 ŞUBAT 2005 tarihinde OYBİRLİĞİ ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy