(1602 S. K. m. 64, 67, 71, 89) (1086 S. K. m. 454)
Davanın Konusu: Astsubay Sınıf Okulundan İlişiğin kesilmesi işleminin iptali istemi.
Yargılamanın Yenilenmesi Yoluna Gelinen Karar: AYİM İkinci Dairesinin 07 Temmuz 2004 gün ve Gensek No:2003/2152, Esas No:2004/, Karar No:2004/577 sayılı işlemin iptaline ilişkin kararı.
Savunmanın Özeti: Davalı idare, 21.12.2004 tarihinde AYİMde kayda geçen yargılamanın yenilenmesi talepli dilekçesinde; 1602 Sayılı Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Kanununun 64 ncü maddesinde yargılamanın sadesine neden alınabilecek hallerin bir bir sayıldığı ve maddede Daireler ile Daireler Kurulundan verilen kararlar hakkında ağıda yazılı sebepler dolayısıyla yargılamanın iadesi istenebileceğinin belirtildi: a. Zorlayıcı sebepler dolayısıyla veya lehine karar verilen tarafın eyleminden doğan bir sebeple elde edilemeyen bir belgenin kararın verilmesinden sonra ele geçirilmiş olması, b. Karar esas alınan belgenin sahteliğine hükmedilmiş veya sahte olduğu., mahkeme veya resmi bir makam huzurunda ikrar olunmuş veya sahtelik hakkında hüküm karardan evvel verilmiş olup da yargılamanın iadesini isteyen kimsenin, karar zamanında bundan haberi bulunmamış olması, c. Karara esas olarak alınan bir ilam hükmünün kesin hüküm halini alan bir kararla bozularak ortadan kalkması, d. Bilirkişinin kasıtla gerçeğe aykırı beyan ve ihbarda bulunduğunun, hükümle tahakkuk etmesi, e. Lehine karar verilen tarafın, karara etkisi olan bir hile kullanılmış olması, f. Vekil veya kanuni temsilci olmayan kimseler huzuru ile davanın görülüp karara bağlanmış bulunması, g. Çekilmeye mecbur olan Başkan veya Üyenin katılması ile karar verilmiş olması, h.Tarafları ve sebebi aynı olan bir dava hakkında verilen karara aykırı yeni bir karar verilmesine sebep olabilecek bir madde yokken, aynı Daire veya diğer Daireler yahut Daireler Kurulu tarafından evvelki ilamın hükmüne aykırı bu karar verilmiş bulunması denildiği, yukarıda sayılan nedenlerden 1/a bendi uyarınca yargılamanın iadesinin islendiği, davacı hakkında, Menşure ŞENGÜL iskan bayanla dini nikah kıydırması nedeniyle idarece tesis edilen Jandarma Astsubay Sınıf Okulundan ilişik kesme işleminin, AYİM'ce iptal etmesi üzerine davacının göreve iade edildiğini, ancak, Kırşehir İl Jandarma Komutanlığınca davacının fiili livata sonucu hayati tehlike geçirecek şekilde yaralama suçundan Kırıkkale Ağır Ceza Mahkemesinde yargılandığı ve tutuklu bulunduğunun bildirildiği davacı hakkındaki temin edilen iddianamenin incelenmesi sonucu sanık Battal ŞENGÜL'ün 20.10.2003 tarihînde velayeti altındaki kızı Sema Nur ŞENGÜLe livatada bulunmak suretiyle ırzına geçtiği ardından tekme tokat darp ettiği, kafa bölgesinde öldürücü yaralar alan maktulün tedavi görmekte iken öldüğünün anlaşıldığı, bu durum karşısında iptaline karar verilen sonucu itibarıyla doğru bîr işlem olması, dayanılan hukuki sebebin yanlış olması halinde idari yargı organının sebep ikamesi yöntemiyle davayı reddetmek yetkisine sahip olduğu, davacının, işbu dava açıldıktan sonra işlemiş okluğu kızını kasten öldürmek ve ırzına geçmek suçunu yargılama sırasında öğrenmiş olsa idi, idari yargının sebep ikamesi yetkisini kuşanacağının ve davanın reddine karar verileceğinin izahtan vareste olduğu, ayrıca davacı hakkında işlemiş olduğu suç nedeniyle düzenlenen iddianamenin hüküm verildikten sonra ele geçen yargılama sırasında var olan ve davacının suç tarihinde önce Türk Silahlı Kuvvetlerinden ilişiğinin kesilmesi nedeniyle davalı idare tarafından öğrenilmesi mümkün olmayan bir belge niteliğinde olduğu, iddianamenin aide edilmesinde davalı idarenin herhangi bir kusurunun bulunmadığı belirtilerek yargılamanın iadesi isteminin kabulü ile, davanın reddine karar verilmesi istenmiştir.
Başsavcılığın Düşüncesi: Davalı idarenin ileri sürdüğü iddia, yeni bir işlem tesisi için sebep olarak değerlendirilebilirse de, dava konusu işlemin tesis edildiği tarih itibarıyla ortada bulunmayan bir eylemin yargılamanın iadesi sebebi olarak kabulün mümkün olmadığı, davalı idarenin ileri sürdüğü hususların 1602 Sayılı AYİM Kanununun 64 ncü maddesi kapsamı içinde kalmadığı değerlendirildiğinde davalı idarenin yargılamanın yenilenmesi talebinin reddinin gerektiği yolunda düşünce bildirilmiştir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Yargı yetkisini kutlanan Askeri Yüksek İdare Mahkemesi İkinci Dairesince, Raportör Üye Hak.Kd.Alb. H.Hasan MUTLUnun açıklamaları dinlendikten ve dava dosyası incelendikten sonra;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
1602 Sayılı Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Kanununun 64 ncü maddesinde yargılamanın iadesine neden alınabilecek haller bir bir sayılmış ve maddede Daireler ile Daireler Kurulundan verilen kararlar hakkında aşağıda yazılı sebepler dolayısıyla yargılamanın iadesi istenebilir:
a. Zorlayıcı sebepler dolayısıyla veya lehine karar verilen tarafın eyleminden doğan bîr sebeple elde edilemeyen bir belgenin kararın verilmesinden sonra ele geçirilmiş olması,
b. Karara esas alınan belgenin sahteliğine hükmedilmiş veya sahte olduğu, mahkeme veya resmi bir makam huzurunda ikrar olunmuş veya sahtelik hakkında hüküm karardan evvel verilmiş olup da yargılamanın iadesini isteyen kimsenin karar zamanında bundan haberi bulunmamış olması,
c. Karara esas olarak alınan bir ilam hükmünün kesin hüküm halini alan bir kararla bozularak ortadan kalkması,
d. Bilirkişinin kasıtla gerçeği aykırı beyan ve ihbarda bulunduğunun, hükümle tahakkuk etmesi,
e. Lehine karar verilen tarafın, karara etkisi olan bir hile kullanmış olması,
f. Vaki veya kanuni temsilci olmayan kimseler huzuru ile davanın görülüp karara bağlanmış bulunması,
g. Çekilmeye mecbur olan Başkan veya Üyenin katılması ile karar verilmiş olması,
h. Tarafları ve sebebi aynı olan bir dava hakkında verilen karara aykırı yani bir karar verilmesine sebep olabilecek bîr madde yokken, aynı Daire veya diğer Daireler yahut Daireler Kurulu tarafından evvelki ilamın hükmüne aykırı bir karar verilmiş bulunması hükmü öngörülmüştür.
Davalı idare yargılamanın iadesi dilekçesinde özetle davacı hakkında ağır cezalık suç nedeniyle açılmış olan davanın sebep ikamesi sayılmasını, zira davacının, bu dava açıldıktan sonra işlemiş olduğu suçtan yargılanmakta olduğu öğrenilmiş olsaydı idari yargı yerinin sebep ikamesi nedeniyle davamı reddine karar vereceğini, ayrıca davacı hakkındaki iddianamenin hüküm verildikten sonra ele geçen yargılama sırasında var olan ve davacının suç tarihinden önce TSK. den ilişiğinin kesilmesi nedeniyle davalı idare tarafından öğrenilmesi mümkün olmayan bir belge niteliğinde olduğunu ve söz konusu iddianamenin hüküm verildikten sonra elde edilmesinde davalı idarenin kusuru bulunmadığını ileri sürmekte ise de; davacı hakkında tesis edilen Astsubay Sınıf Okulundan ilişiğinin kesilmesine ait işlem tarihinin 21.08.2003 olduğu işlemin iptali için 15 Eylül 2003 tarihinde Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde dava açıldığı, Askeri Yüksek İdare Mahkemesinin 07 Temmuz 2004 gün ve Esas No:2004/825. Karar No:2004/557 Sayılı kararı ile istemin iptaline karar verildiği, davalı idarenin yargılamanın yenilenmesi sebebi olarak gösterdiği davacıya yüklenen kızını öldürmek, ırzına geçme suçlarının tarihinin ise 20.10.2003 ve iddianame tarihinin 03.12.2003 olduğu göz önünde bulunduğundan; bu suçun iptal kararı verilen işlemin tesisinden sonra işlendiği bu davayla ilgili olmadığı dolayısıyla davacının işlediği suçun 1602 sayılı AYİM Kanununun 64 ncü maddesi kapsamında yargılamanın yenilenmesi talebine konu olamayacağı kanaatine varılmıştır. Davacının okuldan ilişiğinin kesilmesi işleminin hukuki sebebi mezkûr kararda tartışılmış olup, hukuka aykırı bulunarak, istemin iptaline karar verilmiş, bu karara karşı davalı idarece karar düzeltme yoluna gelinmediği, işlemin tesisinden sonra işlenen ve kamu davası açılan suç gerekçe gösterilerek yargılamanın iadesi talebinde bulunduğu anlaşılmıştır.
Yargılamanın iadesi bazı ağır yargılama hatalarından ve noksanlarından dolayı, maddi anlamda kesin hükmün bertaraf edilmesini ve daha önce kesin hükme bağlanmış olan dava hakkında yeniden yargılama ve inceleme yapılmasını sağlayan olağanüstü bir kanun yoludur. Yargılamanın yenilenmesi sebepleri yukarıda belirtildiği üzere 1602 sayılı AYİM Kanununun 64 ncü maddesinde teker teker sayılmak suretiyle sınırlandırılmıştır.
İdari Yargı uygulamasında, genel kabul gören sebep ikamesi tesis edilen işlem sonucu itibariyle doğru, ancak gösterilen hukuki sebep yanlış ya da hatalıysa bu hukuki sebebin de işlemin tesis edildiği tarihte var olması şartıyla idari yargı organın yargı doğru hukuki sebebe işaret etmek suretiyle yargısal denetimin yapması ve iptal davasını reddetmesi mümkün bulunmaktadır.
Davacı hakkında yargılamanın iadesi sebebi olarak gösterilen yeni hukuki sebebin iptaline karar verilen işlemden sonra işlenen bir suç olduğu ve bu sebebin yeni bir idari işlem tesisi için hukuki sebep sayılarak davacı hakkında yeniden bir işlem tesisinin gerekeceği, iptal kararına konu teşkil eden işlemin tesisinden sonra işlenen bir suçun bu davada açısından yargılamanın yenilenmesi sebebini oluşturmayacağı değerlendirerek davalı idarenin bu yöndeki iddialarına itibar edilmiştir.
Davalı idarenin öne sürdüğü nedenler yargılamanın iadesi isteminin kabulünü gerektiren 1602 Sayılı Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Kanununun 64 ncü maddesinde sayılan nedenlerden olmadığından YARGILAMANIN İADESİ İSTEMİNİN REDDİNE, 1602 Sayılı Kanunun 67/4, 71, 89 ve Hukuk Usulü Mahkemeleri Kanununun 454 ncü maddeleri uyarınca 111,40 YTL. (YÜZONBİRBİN YENİ TÜRK LİRASI KIRK YENİ KURUŞ) para cezasının yargılamanın iadesini isteyenden alınmasına yargılama giderlerinin davalı idare üzerinden BIRAKILMASINA,
09 ŞUBAT 2005 tarihinde OYBİRLİĞİ ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy