(2709 S. K. m. 125)
Davacı vekili, 26.09.2005 tarihinde Bingöl Asliye Hukuk Mahkemesinde, 30.09.2005 tarihinde AYİMde kayda giren dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin Şanlıurfa 20 nci Zırhlı Tugay Destek Kıtaları Hizmet Birlik K.lığı emrinde P.Er olarak askerlik görevini yapmakta iken 21.10.2003 tarihinde birliğe ait traktörün lastiğini değiştirdikleri sırada üstü tarafından verilen emir doğrultusunda şişirilmekte olan lastiğin üstünde (tekerin yerine oturması için) oturduğu sırada tekerin aşırı şişirme nedeniyle patlaması sonucu yaralandığını, gördüğü tedaviler sonucunda hakkında Diyarbakır Asker Hastanesi Sağlık Kurulunun 18.06.2004 tarih ve 3168 sayılı raporu ile B/63, f-4 L3 vertebra kırığı posterior fiksasyon ameliyatlısı tanısı ile askerliğe elverişli olmadığına karar verildiğini ve rapora istinaden 16.09.2004 tarihinde terhis edildiğini, olay sebebiyle emre itaatsizlikle israr suçundan yargılanan müvekkilinin Gaziantep 5 nci Zırhlı Tugay Komutanlığı Askeri Mahkemesinin 05.11.2004 gün ve 2004/1072 E, 2004/872 K sayılı kararıyla suçsuz bulunarak beraatına karar verildiğini, müvekkiline emir veren Bçvş.
. ve sivil işçi
. hakkında Görevi ihmal suçunu işlediklerinden bahisle suç duyurusunda bulunulduğunu, idare ajanlarının kusuru sonucu sakat kalan müvekkilinin sakatlığı nedeniyle geçimini başkalarının yardımı ile sağlamakta olduğunu, davalı idareye 03.06.2005 tarihinde idari başvuru yaptıklarını belirterek müvekkilinin olay sebebiyle uğradığı zarara karşılık 100.000.TL. maddi ve 30.000.TL. manevi tazminatın yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davacının Adli Yardım istemi Askeri Yüksek İdare Mahkemesi İkinci Dairesinin 12 Ekim 2005 gün ve Gensek No.:2005/2558, Esas No.:2005/694 sayılı kararı ile kabul edilmiştir.
Dava dosyasının incelenmesinde; davacının Şanlıurfa 20 nci Zırhlı Tugay Destek Kıtaları Hizmet Birlik K.lığı emrinde P.Er olarak askerlik görevini yapmakta iken 21.10.2003 tarihinde birliğe ait traktörün lastiğini değiştirdikleri sırada, üstü tarafından verilen emir doğrultusunda şişirilmekte olan lastiğin üstünde (tekerin yerine oturması için) oturduğu sırada tekerin aşırı şişirme nedeniyle patlaması sonucu yaralandığı, davacının gördüğü tedavi ve geçirdiği hava değişimi sürelerinin sonunda Diyarbakır 600 Yataklı Mevki Asker Hastanesi Sağlık Kurulunun 4 ncü Sağlık Kurulu işlemi sonunda 18.06.2004 gün ve 3168 sayılı raporu ile L3 Vertebra kırığı prosterior fiksasyon ve füzyon ameliyatlısı tanısıyla 63/B/F4, 1. Askerliğe elverişli değildir. 2. Hayati tehlike geçirmiştir, uzuv kaybı yoktur, uzuv zaafı vardır. 3. Mevcut yaralanmadan dolayı 45 gün iş ve gücünden kalmıştır. kararı verildiği ve söz konusu raporun 27.07.2004 tarihinde onaylanmakla kesinleştiği, davacının söz konusu rapora dayanılarak 18.06.2004 tarihinde terhis edildiği, bu olaydan dolayı davacının emre itaatsizlikte ısrar suçundan yapılan yargılaması sonucunda Gaziantep 5 nci Zırhlı Tugay Komutanlığı Askeri Mahkemesinin 05.11.2004 gün ve 2004/1072 E, 2004/872 K sayılı kararıyla beraatına karar verildiği, aynı olay sebebiyle Gaziantep 5 nci Zırhlı Tugay Komutanlığı Askeri Mahkemesinin 02.11.2004 gün ve 2004/0661 E, 2004/824 K sayı ile memuriyet görevini ihmal suçundan yaptığı yargılama sonucunda Ord.Tkns. Bçvş
ın beraatına, sivil işçi
in ağır para cezası ile mahkumiyetine ve cezasının ertelenmesine karar verdiği, Emekli Sandığı Genel Müdürlüğü Tahsisler Dairesi Başkanlığının 20.01.2006 gün ve B.07.1.EMS.0.10.09.01/83.922.007 sayılı yazısında davacıya 01.10.2004 tarihinden itibaren vazife malulü aylığı bağlandığı ve tütün ikramiyesi tahakkuk ettirildiği, davacı vekilinin davacıya maddi ve manevi tazminat ödenmesine dair 30.05.2005 tarihli idari başvuru dilekçesinin 03.06.2005 tarihinde davalı idare kayıtlarına girdiği, yasal süre içinde cevap verilmemesi üzerine davacının vekili aracılığıyla yasal süre içinde bu davayı açtığı anlaşılmıştır.
Anayasanın 125 nci maddesine göre, idare kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararları ödemekle yükümlüdür. Bu suretle idarenin sorumluluğu Anayasa prensibi olarak kabul edilmiştir. Ancak Anayasada idarenin sorumluluğunun hangi esaslarla belirleneceği belirtilmemiş bu meselenin halli doktrin ve yargı kararlarına bırakılmıştır. Bugün idarenin sorumluluğu hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkelerine dayandırılmaktadır. İster hizmet kusuru ister kusursuz sorumluluk ilkelerine dayandırılsın, genel olarak idarenin tazmin borcunun doğabilmesi için bir zararın mevcudiyeti, zarara yol açan eylemin idareye yüklenebilir nitelikte bulunması, zarar ile eylem arasında illiyet bağının bulunması zorunludur.
Davacı
nın askerlik görevi sırasında 21.10.2003 tarihinde birliğe ait traktörün lastiğini değiştirdikleri sırada verilen emir doğrultusunda şişirilmekte olan lastiğin üstünde (tekerin yerine oturması için) oturduğu sırada tekerin aşırı şişirme nedeniyle patlaması sonucu yaralandığı, olaya ilişkin olarak yapılan yargılama sonucunda davacının kusursuz bulunarak beraatine karar verilmiş olması, aynı olay sebebiyle sivil işçi
in mahkumiyetine karar verilmiş olması hususları dikkate alındığında davalı idarenin ajanını iyi yetirememesi nedeniyle davacının zararının hizmet kusuru ilkesi gereğince davalı idarece karşılanması gerektiği sonucuna varılmıştır.
Davacı
..nın askerliğe elverişsiz hale gelmesine ve zararının doğmasına neden olan olayın Gaziantep 5 nci Zırhlı Tugay Komutanlığı Askeri Mahkemesinin 05.11.2004 gün ve Esas No.:2004/1072, Karar No.:2004/872 sayılı kararı ile davacı
nın suçsuz bulunarak beraatine karar verildiği dolayısıyla, olayda davacının müterafik kusurunun olmadığı da anlaşılmıştır.
Mahkememizin yerleşik içtihatlarına göre T.C. Emekli Sandığı iştirakçisi olmayan kimselerin kamu hizmetinin ifası sırasında sakat kalmaları halinde Emekli Sandığı Genel Müdürlüğünce kendilerine bağlanan aylık ve ödenen tütün ikramiyeleri, olay nedeniyle kendilerine sağlanan yarar kabul edilerek maddi zararlarından mahsup edildiğinden bu husus araştırılmış, T.C. Emekli Sandığı Genel Müdürlüğü Tahsisler Dairesi Başkanlığının 14.04.2006 tarih ve B.07.1.EMS.0.10.01.01/83.922.007 sayılı yazısıyla, davacı
.ya, Emekli Sandığı Genel Müdürlüğünün 04.01.2006 tarih ve 410307 sayılı işlemi ile 6 ncı derece vazife malulü aylığı olarak 01.10.2004 tarihinden itibaren 584.170.000 TL. aylık bağlandığı, söz konusu aylığın değişen katsayılar esas alınarak artırıldığı ve en son 01.01.2006 tarihinden itibaren 673,92 YTLye yükseltildiği, 5434 sayılı Kanunun Ek-79 ncu maddesi uyarınca 2004 yılı için (3 aylık ) 220,55 YTL., 2005 yılı için (12 aylık) 938,30 YTL. ek ödeme yapıldığının bildirildiği anlaşılmıştır.
Davacı
nın, maddi zararının tespiti amacıyla bilirkişi incelemesi yaptırılmasına karar verilmiş, resen seçilen bilirkişi tarafından düzenlenerek Mahkememize ibraz edilen 31.10.2006 tarihli bilirkişi raporunda; davacı
nın 33.363,00 YTL. maddi zararına karşılık 202.413,00 YTL. maddi yarar sağladığı, bu nedenle maddi tazminat hakedişinin mevcut olmadığı belirtilmiştir.
Taraflara tebliğ edilen bilirkişi raporuna davacı vekilince itiraz edilmiş ancak bilirkişi raporu Mahkememizce kabul edilen kıstaslara ve ilmi verilere uygun bulunduğundan yapılan itiraza itibar edilmemiş bilirkişi raporu dikkate alınarak uygulama yapılmış ve davacı
nın maddi tazminat hakedişi bulunmadığından maddi tazminat isteminin reddine karar verilmiştir.
Davacı
.ya olay sebebiyle duyduğu ve ömür boyu duyacağı acı ve ızdırabını kısmen de olsa karşılayabilmek amacıyla olayın meydana geliş şekli, tarihi, davacının askerlik statüsü, sosyal durumu, paranın alım gücü dikkate alınarak, takdiren olay tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte uygun miktarda manevi tazminat verilmesi kabul edilmiştir.
Açıklanan nedenlerle;
1. Bilirkişi raporu dikkate alınarak davacı
nın, MADDİ TAZMİNAT İSTEMİNİN REDDİNE,
2. Davacı
..ya, takdiren 10.000,00 YTL. (ONBİN YENİ TÜRK LİRASI) MANEVİ TAZMİNAT VERİLMESİNE fazlaya ilişkin isteminin REDDİNE,
3. Hükmedilen manevi tazminat miktarına olay tarihi olan 21.10.2003 tarihinden 31 Aralık 2003 tarihine kadar %50 (YÜZDE ELLİ), 01 Ocak 2004 tarihinden 31 Aralık 2004 tarihine kadar yıllık %15 (YÜZDE ONBEŞ), 01 Ocak 2005 tarihinden 31 Aralık 2005 tarihine kadar yıllık %12 (YÜZDE ONİKİ) 1 Ocak 2006 tarihinden ödeme tarihine kadar %9 (YÜZDE DOKUZ) yasal faiz YÜRÜTÜLMESİNE,
4. 1602 sayılı Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Kanunun 71 nci maddesi gereğince yargılama giderlerinin DAVALI İDAREYE YÜKLETİLMESİNE, ancak 492 sayılı Harçlar Kanununun 13/j maddesi gereğince muaf tutulan idare aleyhine harca hükmedilmesine YER OLMADIĞINA,
5. Davacı tarafından peşin yatırılan ve sarf edilen 120,00 YTL. bilirkişi ücretinin DAVACI ÜZERİNDE BIRAKILMASINA,
6. Hükmedilen manevi tazminat miktarı üzerinden hüküm tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince nisbi olarak hesabedilen 1.200,00 YTL. (BİNİKİYÜZ YENİ TÜRK LİRASI) avukatlık ücretinin DAVALI İDAREDEN ALINARAK DAVACIYA VERİLMESİNE,
7. Davalı idarece gönderilen belgelerin İADESİNE, (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy